Συνομιλώντας με τον πανεπιστημιακό και συγγραφέα Νίκο Μαραντζίδη

«Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας» λεγόταν ο στρατός του ΚΚΕ στον εμφύλιο (1946-1949). Ο ανοιχτόμυαλος πανεπιστημιακός Νίκος Μαραντζίδης έγραψε ένα βιβλίο με αυτόν ακριβώς τον τίτλο (εκδ. Αλεξάνδρεια). Είναι σφιχτογραμμένο, πολύ τεκμηριωμένο, με πλήθος στοιχείων από αρχεία των πρώην σοσιαλιστικών χωρών, γραμμένο με απλό και όχι βαρύ «ακαδημαϊκό» ύφος. Απευθύνεται σε ανθρώπους σκεπτόμενους, που δεν ικανοποιούνται με  απλοϊκές ταμπέλες τύπου «προδοσία εαμοσλάβων» από τη μία ή «λαογέννητη εποποιία» από την άλλη. 

Πολλοί δέχονται ότι, ανεξαρτήτως προθέσεων και έκβασης, ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν ηρωικός. Στο βιβλίο σας δεν συμμερίζεστε αυτή τη γνώμη... Ο πόλεμος είναι από τη φύση του τραγικό συμβάν. Ιδιαίτερα όταν οι άνθρωποι βιώνουν αμέτρητες κακουχίες σε έναν πόλεμο που ούτε επιθυμούν, ούτε συμμερίζονται τους στόχους του. Η τραγωδία, λοιπόν, αναφέρεται στην πλειονότητα των απλών στρατολογημένων μαχητών του ΔΣΕ, γιατί –πολύ περισσότερο από την ηρωική διάσταση ή το ιδεολογικό πείσμα της ηγεσίας του ΚΚΕ και ενός μεγαλύτερου ή μικρότερου αριθμού στελεχών του Κόμματος– η σε βάθος μελέτη του ΔΣΕ αναδεικνύει τη βαθύτατη ανθρώπινη τραγωδία νέων κυρίως ανθρώπων, που κατά βάση στρατολογήθηκαν βίαια και υποχρεώθηκαν να πολεμήσουν κάτω από μια ηγεσία που δεν εμπιστεύονταν, σε έναν πόλεμο που δεν πίστευαν.

Γράφετε ότι ο ΔΣΕ ήταν βασικά ένας «στρατός αιχμαλώτων» βίαια στρατολογημένων. Πώς εξηγείται ότι άντεξε σχεδόν 3μισι χρόνια; Εύλογη ερώτηση. Η απάντηση δίνεται αν λάβουμε υπόψη ένα σύνολο παραγόντων: α) Την καθυστερημένη εμπλοκή του ελληνικού στρατού με όρους πολέμου και όχι κυνηγητού «συμμοριών», που άρχισε πραγματικά το 1947 και όχι το 1946. β) Την οικονομική αδυναμία χρηματοδότησης του πολέμου μέχρι την παρέμβαση των Αμερικανών με το Δόγμα Τρούμαν. γ) Τη μεγάλη υλική βοήθεια από τα σοσιαλιστικά κράτη, κυρίως σε οπλισμό. Ο ΔΣΕ ήταν συγκριτικά με τον ΕΛΑΣ ανώτερος σε δύναμη πυρός. Κι όμως, ο ΕΛΑΣ, με πολύ κατώτερο οπλισμό, κατάφερε να αντισταθεί στις γερμανικές δυνάμεις για δύο ολόκληρα χρόνια. δ) Η τοποθέτηση μεγάλου μέρους των δυνάμεων του ΔΣΕ στους βόρειους ορεινούς όγκους της χώρας έκανε εξαιρετικά δύσκολη την αντιμετώπισή του, λόγω και της δυνατότητας καταφυγής στο έδαφος των Λαϊκών Δημοκρατιών. ε) Ο μεγάλος αριθμός υποχρεωτικά στρατολογημένων ανταρτών έφτασε τις δυνάμεις του ΔΣΕ στις 100.000, αριθμός διόλου ευκαταφρόνητος. Συμπερασματικά, η αντιμετώπιση ενός αντάρτικου είναι δύσκολη υπόθεση.