Ian Rankin-Arne Dahl: Μια νουάρ συνάντηση με την ATHENS VOICE

Δύο φίλοι ήρθαν απόψε απ’ τα παλιά. Ian Rankin και Arne Dahl, τα τρομερά παιδιά του ευρωπαϊκού αστυνομικού συνεχίζουν τη μετεωρική πορεία τους, με νέα μυθιστορήματα που ήδη θριαμβεύουν στις λίστες των μπεστ σέλερ. Στο «Ένα τραγούδι για δύσκολους καιρούς» ο Τζον Ρέμπους, εμβληματικός λογοτεχνικός ήρωας και χαρακτήρας που ανέδειξε τον Ίαν Ράνκιν ως τον πλέον διαβασμένο συγγραφέα αστυνομικού της Βρετανίας, πραγματοποιεί την 23η εμφάνισή του. Ενώ με το «Πέντε συν τρία», ο κορυφαίος εκπρόσωπος του σκανδιναβικού νουάρ Arne Dahl υπογράφει τον τρίτο τόμο της σειράς με πρωταγωνιστικό δίδυμο τους Σαμ Μπέργερ και Μόλι Μπλουμ.

Έχοντας σφυρηλατήσει τη δική τους σχέση με το ελληνικό κοινό μέσα από αλλεπάλληλες επισκέψεις στη χώρα μας, οι δύο μετρ του σασπένς παρέμειναν αυτή τη φορά στις έδρες τους, εξαιτίας των συνθηκών που υπαγορεύει η πανδημία, φρόντισαν ωστόσο να συναντήσουν τους αναγνώστες τους σε μια αποκλειστική διαδικτυακή συζήτηση η οποία διοργανώθηκε από το Public και τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Η ATHENS VOICE συντόνισε το σπουδαίο νουάρ ραντεβού. Να τι μας είπαν για τα νέα βιβλία τους, τις επιρροές τους, την περιπέτεια της γραφής και τη σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία.

Πολλά θα μπορούσαν να ειπωθούν για το μέλλον του βιβλίου και την εκδοτική παραγωγή σε καιρούς πανδημίας. Πώς βιώνετε αυτή την πρωτόγνωρη συνθήκη;

Ian Rankin Είναι ένας καινούργιος κόσμος. Είναι καλοδεχούμενες οι διαδικτυακές εκδηλώσεις, αλλά ταυτόχρονα είναι λυπηρό να μη βρίσκεσαι στον ίδιο χώρο με τους αναγνώστες, να υπογράφεις τα βιβλία τους και να ανταλλάζεις απόψεις γύρω από το τι εκτιμούν στη δουλειά σου.
Arne Dahl To να ταξιδεύω ανά την Ευρώπη υπήρξε ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, το οποίο έχει χαθεί αυτή τη στιγμή. Ξαφνικά η πιο εξωστρεφής πλευρά μου αναδιπλώθηκε, γεγονός καθόλου ευχάριστο.

Κύριε Rankin, είναι το «Ένα τραγούδι για δύσκολους καιρούς» ένας τίτλος ραμμένος στα μέτρα της εποχής μας;
Η ιδέα για το βιβλίο προέκυψε το περασμένο έτος, ενώ δανείστηκα τον τίτλο από την ποίηση του Μπέρτολντ Μπρεχτ. Ενόσω έγραφα, τον Σεπτέμβριο του 2019, πίστευα ότι ο κόσμος έπαιρνε μια πολύ σκοτεινή τροπή. Το Brexit, ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η άνοδος της ακροδεξιάς και του φασισμού, η υφήλιος στις φλόγες, από την Καλιφόρνια ως την Αυστραλία. Το διάστημα εκείνο νόμιζα ότι βίωνα τα χειρότερα, χωρίς να υπολογίζω την προέλαση του Covid. Επομένως, παρότι πρόκειται για «Ένα τραγούδι για δύσκολους καιρούς», οι καιροί έγιναν δυσκολότεροι. Στην πορεία το γράψιμο έγινε μια μορφή απόδρασης για εμένα.

Στo «Πέντε συν τρία», το απόλυτο κακό απειλεί τη Σουηδία υπό το προσωπείο της τζιχαντιστικής τρομοκρατίας. Γιατί σας απασχολεί το συγκεκριμένο θέμα και τι ενέπνευσε την ιστορία, κύριε Dahl;
Συνέλαβα την ιδέα τη «χρυσή περίοδο» του 2018, τότε που και σε εμένα προκαλούσαν δυσφορία οι πολιτικοκοινωνικές εξελίξεις, δίχως να προβλέπω ότι τα χειρότερα επίκεινται. Ήταν μια καλή εποχή, έστω και αν δεν το γνώριζα τότε. Όσο για την τρομοκρατική απειλή, υφίσταται εδώ και δεκαετίες, δεν είναι κάτι καινούργιο. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται παρά για το «δόλωμα» σε μια σειρά βιβλίων με ιδιαίτερα σφιχτή πλοκή, η οποία δίνει την έμφαση στο ψυχολογικό θρίλερ.

Το «Ένα τραγούδι για δύσκολους καιρούς» σκύβει πάνω από μια άγνωστη πτυχή της βρετανικής ιστορίας, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ενέχει στοιχεία παραβολής η συγκεκριμένη επιλογή;

Ian Rankin Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι πολιτικοί και τα μίντια μας είπαν ότι η οικογένεια Ιταλών που διατηρούσε το παγωτατζίδικο της γειτονιάς, οι Γερμανοί με το ντελικατέσεν ή οι Κινέζοι και οι Ιάπωνες με τα εξωτικά επώνυμα ήταν δυνητικοί εχθροί μας. Και τους κλειδώσαμε. Φτιάξαμε περισσότερα από χίλια στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Βρετανία, πολλά από τα οποία στη Σκωτία. Όπως επισημαίνετε, θεώρησα ότι το ξεχασμένο αυτό κομμάτι ιστορίας είχε τη δυνατότητα να μιλήσει για το σήμερα, για το πού οδεύουμε ως κοινωνία και κουλτούρα. Όπως και τότε, έτσι και τώρα κάποιοι μας λένε ότι οι πρώην σύμμαχοι είναι ανταγωνιστές μας, ότι δεν πρέπει να τους εμπιστευόμαστε και πως είναι αλλιώτικοι από εμάς. Σε Ευρώπη και Αμερική, είσαι πια φίλος ή εχθρός μας, δεν υπάρχει κοινό έδαφος, καμία απόχρωση ή γόνιμη αντιπαράθεση. Το βιβλίο αυτό ήταν ο τρόπος μου να σχολιάσω το παρόν μέσα από το παρελθόν.

Παρακολουθείτε ο ένας τη δουλειά του άλλου; Υπάρχει κάποιου είδους δημιουργικός ανταγωνισμός ανάμεσά σας;

Ian Rankin Οι συγγραφείς αστυνομικού, σε όλο τον κόσμο, είμαστε συμμορία. Είμαστε εμείς εναντίον των συμβατικών λογοτεχνών, αυτών που μας κρατούν μακριά από τα βραβεία. Για αυτό και έχουμε τα δικά μας φεστιβάλ, τα δικά μας έπαθλα, βοηθούμε αλλήλους κατά το δυνατόν και απολαμβάνουμε ο ένας την παρέα του άλλου όποτε διασταυρώνονται οι δρόμοι μας -συνήθως σε κάποιο μπαρ του εξωτερικού. Αν υπάρχει κάποιο ανταγωνιστικό αντανακλαστικό, είναι αμελητέο. Είμαστε το φιλικότερο τσούρμο, ίσως γιατί όλοι οι δαίμονές μας εκτονώνονται στη σελίδα.

Θα λέγατε ότι παραμένει το αστυνομικό μια ιδεατή πλατφόρμα περιγραφής της σύγχρονης κοινωνίας;

Arne Dahl Είναι οπωσδήποτε ιδανικό για να εξεταστούν θεμελιώδη ζητήματα της ύπαρξης. Το έγκλημα καθορίζει μια κοινωνία, οι διχοτομίες ανάμεσα στο καλό και στο κακό γίνονται εύκολα κατανοητές στις σελίδες ενός αστυνομικού, χώρια που είναι απολαυστικό να το διαβάζεις.

Ian Rankin Το αστυνομικό έχει το τέλειο πακέτο. Αν ήθελα να γνωρίσω οποιαδήποτε κουλτούρα, θα στρεφόμουν στην αστυνομική της λογοτεχνία. Αναδεικνύει την πεμπτουσία ενός τόπου, μαζί με απαντήσεις γύρω από τη φύση του καλού και του κακού. Σου μαθαίνει ποιες γεύσεις να δοκιμάσεις, ποια μέρη να αποφύγεις, είναι θρεπτική και ωφέλιμη για τον αναγνώστη.

Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που ποθείτε να απολαύσετε όταν αρθούν οι περιορισμοί, κύριε Rankin;  Ένα ποτό στο Όξφορντ μπαρ, πιθανότατα;
Δεν είμαι βέβαιος ότι το Όξφορντ μπαρ θα επιβιώσει της πανδημίας, παραείναι μικρό. Ακόμη και αν ανοίξουν τα κέντρα διασκέδασης, οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να φοβούνται την εγγύτητα. Νοσταλγώ τα πάντα. Το σινεμά, το θέατρο, τις συναυλίες, ένα δείπνο σε εστιατόριο με τη σύζυγό μου, το καλοκαίρι στην Κεφαλλονιά, με τζατζίκι, σπανακόπιτα και μπίρα, με τον ήλιο να μου τσουρουφλίζει το δέρμα, σαν όλους τους Σκωτσέζους στις διακοπές.

Κύριε Dahl, η Σουηδία έχει συζητηθεί έντονα σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της πανδημίας. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση ξεκινά μόλις τώρα στη χώρα σας. Πώς αξιολογείτε τους χειρισμούς;
Στη Σουηδία υπάρχει ακλόνητη πίστη γύρω από την αξία της ατομικής ελευθερίας. Το να απαγορευτεί στους συμπατριώτες μου να κυκλοφορούν θα ήταν πολύ δύσκολο. Ίσως γιατί δεν βιώσαμε πόλεμο εδώ και διακόσια χρόνια. Είναι δίκαιη η αρνητική κριτική προς την κυβέρνηση; Εν μέρει ναι. Αρκετοί θάνατοι θα μπορούσαν να αποφευχθούν.

Κύριε Rankin, ένας στους τρεις Βρετανούς είναι δύσπιστος απέναντι στο εμβόλιο. Τι λέτε για αυτό;
Είναι ένα νοσηρό συνεχές. Οι άνθρωποι δυσπιστούν απέναντι στην εξουσία, την πολιτική, διάφοροι τους υπαγορεύουν ότι οι ειδήσεις δεν είναι αληθινές, η επιστήμη έχει κρυφή ατζέντα, ο Τζορτζ Σόρος κρύβεται πίσω από τα πάντα – ζούμε σε παρανοϊκούς καιρούς. Η συνωμοσιολογία έχει πάρει το πάνω χέρι από την πραγματικότητα. Και εξαιτίας των κοινωνικών δικτύων, τα ψέματα διαδίδονται γρηγορότερα από την αλήθεια. Μαχόμαστε ως συγγραφείς και ως άνθρωποι ενάντια σε αυτή την επίθεση προς την επιστήμη, την αλήθεια και την αντικειμενικότητα.