Celeste Lecesne: ‘Εχουμε μόνο ο ένας τον άλλο – αλλιώς χαθήκαμε!

Στην πρώτη σκηνή του «Trevor» –της βραβευμένης με Όσκαρ ταινίας μικρού μήκους του Celeste Lecesne– ένα αγόρι προσποιείται ότι πέθανε, κάνει πρόβες για την κηδεία του, αλλά λατρεύει τη ζωή, την τέχνη και την Νταϊάνα Ρος.

Εκείνο το αγόρι που σκεφτόταν να βάλει τέλος στη ζωή του έγινε τελικά η μεγαλύτερη έμπνευση για ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που για χρόνια έζησαν στη σκιά της ντροπής και με μοναδικό οδηγό το bullying. Εκείνο το αγόρι είναι ο Celeste Lecesne (προφέρεται Σελέστ Λεσίν), συγγραφέας, καλλιτέχνης και ακτιβιστής, που εδώ και 25 χρόνια, μέσα από το Trevor Project, βοηθά νέους ανθρώπους να μην απαρνηθούν το δώρο της ζωής.

Στην τραμπική Αμερική, το Trevor Project έχει εξελιχθεί στη μοναδική εθνική υπηρεσία αποτροπής αυτοκτονιών, η οποία λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο για ΛΟΑΤΚΙ+ και νέους που αναζητούν τη σεξουαλική τους ταυτότητα, ενώ ο Lecesne, πολυπράγμων και αεικίνητος, έχει δημιουργήσει και το The Letter Q, μια συλλογή επιστολών από queer συγγραφείς προς τους νεότερους εαυτούς τους.

Στην Ελλάδα και στο πλαίσιο του SNF Nostos, έρχεται στις 22 Ιουνίου, για μία και μοναδική συνεργατική ομιλία, με τίτλο «Η ιστορία σου μπορεί να αλλάξει τον κόσμο», και με αφορμή αυτό μιλάει στην ATHENS VOICE για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ανάγκη να αγαπάς και να προστατεύεις τους ανθρώπους και την αλχημεία να μεταμορφώνεις κάτι προσωπικό σε οικουμενικό.

— Έχετε πει ότι το Trevor Project είναι, με πολλούς τρόπους, η δική σας ιστορία. Έχω διαβάσει αρκετές αφηγήσεις σας για τη στιγμή που συνειδητοποιήσατε ότι αυτή η ιστορία δεν ήταν απλώς μια εμπειρία, αλλά ένα εργαλείο αλλαγής. Αν σας ζητούσα να μου απαριθμήσετε τα ορόσημα της πορείας σας σε ένα νοητό timeline, τι θα μου λέγατε;

Το Trevor έκανε πρεμιέρα στο HBO το βράδυ της 11ης Αυγούστου 1998 και, καθώς έπεφταν οι τίτλοι τέλους, η Έλεν ντε Τζένερις προέτρεψε τους τηλεθεατές που ένιωθαν μόνοι ή είχαν ανάγκη υποστήριξης να καλέσουν τον αριθμό που εμφανιζόταν στην οθόνη. «Υπάρχει ζωή εδώ έξω», είπε, «και μπορείς να τη ζήσεις». Εκείνο το πρώτο βράδυ, η γραμμή βοήθειας δέχτηκε πάνω από 1.500 κλήσεις από όλη τη χώρα. Φυσικά, δεν ταυτίζονταν όλοι οι καλούντες ως LGBT, ούτε κάθε κλήση απαιτούσε σωτήρια παρέμβαση –όμως όλοι αναγνώρισαν τον εαυτό τους στον Trevor– και ήταν η ιστορία του που τους ώθησε κυριολεκτικά να καλέσουν. Για μένα ήταν η πρώτη στιγμή που κατάλαβα ότι η ιστορία του Trevor δεν μου ανήκε πια. Ανήκε σε όλους.

Χρόνια αργότερα, στην κουζίνα ενός φίλου, υπήρξε ακόμα μία υπενθύμιση για τη δύναμη που μπορεί να έχει μια ιστορία. Οι οικοδεσπότες εκείνη την ημέρα μού είχαν αναθέσει να κόψω τη γαλοπούλα, κι ετοιμαζόμουν να ξεκινήσω, όταν ένα έξυπνο άτομο γύρω στα είκοσι, που χρησιμοποιούσε ουδέτερες αντωνυμίες και ένα gender fluid όνομα όπως Kagen, στάθηκε δίπλα μου με μια μπίρα στο χέρι.

«Ήθελα απλώς να σας ευχαριστήσω», μου είπε χαμηλόφωνα. «Για το κόψιμο της γαλοπούλας;», ρώτησα. «Όχι», απάντησε. «Για το Trevor Project. Μου έσωσε τη ζωή».

Δεν ήταν η πρώτη φορά που μου συνέβαινε κάτι τέτοιο, αλλά, όπως πάντα, με αιφνιδίασε. Υπάρχει κάτι πιο συγκλονιστικό από έναν άνθρωπο; Το γεγονός ότι αυτό το άτομο, ένας παντελώς άγνωστος, στεκόταν μπροστά μου εξαιτίας κάποιου πράγματος που είχα κάνει είκοσι χρόνια πριν μου έκοψε την ανάσα. Ήθελα να σταματήσω ό,τι έκανα και να πέσω στα γόνατα από θαυμασμό. Ήθελα να ευχαριστήσω τις δυνάμεις του σύμπαντος που συνωμότησαν ώστε αυτό το νεαρό άτομο να βρίσκεται ακόμη εδώ. Ήθελα να υμνήσω το λεπτοδουλεμένο σύστημα αιτίου-αποτελέσματος που μας συνδέει όλους για πάντα, είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι. Αντ’ αυτού, άφησα το μαχαίρι, αγκάλιασα τ@ Kagen και είπα: «Είμαι τόσο χαρούμενος που είσαι εδώ». Αυτό μπορεί να κάνει μια ιστορία.

— Μιλάτε συχνά για το «γιατί» πίσω από κάθε ιστορία. Πώς το ανακαλύπτει κανείς, όταν η ζωή, ειδικά όταν είμαστε νεότερ@, μοιάζει ακόμη μπερδεμένη ή επώδυνη; Και πώς εξελίσσεται αυτή η διαδικασία σε μια εποχή όπου η άνοδος της ακροδεξιάς φαίνεται να καταπνίγει αυτές τις προσωπικές αφηγήσεις;

Ένας από τους λόγους που είμαι τόσο ενθουσιασμένος για τη συνεργασία μου με το TMI Project είναι ότι αποτελεί ζωντανή απόδειξη μιας βαθιάς μου πεποίθησης: το να μπορείς να πεις την ιστορία σου είναι ανθρώπινο δικαίωμα. Και ένας από τους τρόπους να ασκήσουμε αυτό το δικαίωμα είναι να μάθουμε να αφηγούμαστε από μέσα προς τα έξω. Αντί να οριζόμαστε από το παρελθόν μας, τους γονείς μας, τον πολιτισμό ή τις δομές γύρω μας, μπορούμε –αν είμαστε γενναίοι– να ορίσουμε εμείς τον εαυτό μας. Μόνο εγώ μπορώ να σου πω πώς με άλλαξε αυτό που συνέβη ή τι σημαίνει να είμαι ο εαυτός μου. Πιστεύω ότι η αφήγηση της προσωπικής μας ιστορίας είναι μια από τις πιο αληθινές μορφές μαγείας! Η αλχημεία που μετατρέπει το βαθιά προσωπικό σε κάτι που σχεδόν όλοι αναγνωρίζουν ως καθολικό. Μόνο μιλώντας από το «εγώ» μπορεί να ακουστεί το «εμείς» και να αποκαλυφθεί το «γιατί» μας. Τα εργαστήρια του TMI Project κάνουν αυτή τη μαγεία πραγματικότητα – για όλους.

— Το Trevor Project ξεκίνησε ως μια ταινία δεκαπέντε λεπτών και εξελίχθηκε σε έναν οργανισμό που σώζει ζωές εδώ και πάνω από είκοσι χρόνια. Υπάρχουν στοιχεία ή στατιστικά που να αποτυπώνουν αυτόν τον αντίκτυπο;

Το Trevor Project έχει εξυπηρετήσει άμεσα περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο LGBTQ+ νέους μέσα από τις υπηρεσίες διαχείρισης κρίσης και πρόληψης αυτοκτονίας, οι οποίες λειτουργούν 24/7. Επειδή το «σώζω μια ζωή» περιλαμβάνει από την αποτροπή περιστατικών άμεσης απόπειρας μέχρι την παροχή ζωτικής συναισθηματικής υποστήριξης, ο οργανισμός μετρά κυρίως τις επαφές κρίσης και τα μοναδικά άτομα που βοηθήθηκαν. Ενδεικτικά:

– Πάνω από 1,5 εκατ. Άτομα υποστηρίχθηκαν μέσω Lifeline, Chat και Text.
– 900.000+ νέοι έλαβαν συμβουλευτική από εκπαιδευμένους εθελοντές.
– 231.000 επαφές κρίσης έγιναν σε έναν μόνο χρόνο.

Για μια ακόμα πιο πλήρη εικόνα θα σας παρέπεμπα στο στο Impact Report του οργανισμού.

— Σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτά τα στοιχεία, αλήθεια! Τώρα, ας πάμε λίγο στον λόγο που σας φέρνει στην Ελλάδα. Τι ακριβώς θα ζήσει το αθηναϊκό κοινό τη Δευτέρα 22 Ιουνίου στην εκδήλωση «Your Story Can Change the World»; (μτφρ: Η ιστορία σου μπορεί να αλλάξει τον κόσμο). Η περιγραφή μιλά για μια «σκυταλοδρομία» τετραδίων που περνούν από τα χέρια σας στη Raine Grayson και μετά στη Lily Ariel Mueller και όλο αυτό είναι και ένας φόρος τιμής και στη Julie Novak, συνιδρύτρια του ΤΜΙ Project. Ποια ήταν η σύλληψη πίσω απ’ αυτό το ιδιαίτερο project;

Η ιδέα είναι να γιορτάσουμε τη δύναμη της ιστορίας, με τον καθένα μας –τη Lily, τον Blake (Pfeil), τη Raine κι εμένα– να αφηγείται τη δική του προσωπική ιστορία. Δεν θέλω να αποκαλύψω περισσότερα, αλλά ας πούμε ότι αποτελούμε ζωντανή απόδειξη αυτού που σας ανέφερα προηγουμένως. Το ότι είμαστε κομμάτι αυτού του τόσο λεπτομερώς φιλοτεχνημένου συστήματος αιτίου-αποτελέσματος που μας συνδέει όλους για πάντα.

— Έχετε πει ότι η αφήγηση ήταν ο τρόπος σας να ξεφύγετε από την ομοφοβία και να βρείτε τη φωνή σας. Πώς μπορεί ένας νέος σήμερα να χρησιμοποιήσει την τέχνη του –όποια κι αν είναι αυτή– ως μέσο επιβίωσης, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούν μάλλον μοχθηρές αφηγήσεις για τις ζωές των ανθρώπων της LGBTQ+ κοινότητας;

Οι αφηγήσεις περί αφανισμού των LGBTQ+ ζωών υπάρχουν εδώ και αιώνες – κι όμως, είμαστε ακόμη εδώ, παρόντες, ανθεκτικοί, queer. Στα 15, 16, 17 μου δεν χρειαζόταν να «καταλάβω» ότι είμαι gay, αυτό ήταν δεδομένο. Αυτό που έπρεπε να καταλάβω ήταν το πώς θα επιβίωνα σε έναν κόσμο που δεν έμοιαζε να με θέλει. Ήμουν τυχερός που βρήκα το θέατρο, κι από εκεί βρήκα κι άλλους τρόπους να εκφραστώ – καθολικά, ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης. Η τέχνη έγινε ο τόπος όπου βρήκα τους ανθρώπους μου, την αίσθηση του ανήκειν, το θάρρος να χτίσω μια ζωή και να γίνω ο εαυτός μου. Η τέχνη μού έσωσε τη ζωή.

Πριν από οκτώ χρόνια, εμπνευσμένος από τη σημερινή γενιά queer εφήβων, ίδρυσα το Future Perfect Project, μια καλλιτεχνική πρωτοβουλία που ενισχύει τις φωνές LGBTQIA+ νέων μέσα από δημιουργικά προγράμματα υψηλής ποιότητας και επαγγελματική καθοδήγηση. Με δράσεις σε podcasting, μουσική, δημιουργική γραφή και άλλα, προσφέρουμε queer affirming χώρους και εργαλεία ώστε οι νέοι να εκφραστούν αυθεντικά και να μοιραστούν το όραμά τους για ένα καλύτερο μέλλον – ένα μέλλον όπου ΟΛΟΙ έχουν το δικαίωμα να είναι ο εαυτός τους χωρίς φόβο.

— Οι ιστορίες σας συχνά κουβαλούν βαθιά ευαλωτότητα. Πώς προστατεύεται κανείς όταν μοιράζεται κάτι τόσο προσωπικό μπροστά σε κοινό; Τι θα λέγατε σε ένα παιδί στο σχολείο ή στον κοινωνικό του κύκλο;

Τι θα έλεγα; Ότι έχω μάθει ότι η αυτοέκφραση είναι η πιο αληθινή μορφή απελευθέρωσης. Αλλά ότι δεν το έμαθα μόνος μου. Υπήρξαν πολλοί άνθρωποι, κυρίως καλλιτέχνες, που ήταν εδώ πριν από εμένα και μου έμαθαν πολλά μέσα από τον αγώνα τους. Μου έμαθαν πώς να προσανατολίζομαι σε έναν κόσμο που δεν αγαπά πάντα τις νέες ιδέες. Και εσύ, ως νέος άνθρωπος, είσαι μια νέα ιδέα. Βρες τους ανθρώπους που μπορούν να θρέψουν τη μοναδικότητά σου! Όπως έγραψε ο e.e. cummings: «Το να είσαι κανείς άλλος παρά ο εαυτός σου –σε έναν κόσμο που κάνει ό,τι μπορεί, μέρα και νύχτα, για να σε κάνει σαν όλους τους άλλους– σημαίνει να δίνεις τη δυσκολότερη μάχη που μπορεί να δώσει ένας άνθρωπος· και να μη σταματήσεις ποτέ να μάχεσαι».

— Όταν μια ιστορία έχει τη δύναμη να επηρεάσει άλλους, φέρει ευθύνη; Πώς διαχειρίζεστε το βάρος τού να ξέρετε ότι τα λόγια σας μπορούν να αλλάξουν μια ζωή; Και ποιες είναι οι σκέψεις σας για τη γλώσσα των media και του κινηματογράφου, όταν μιλούν για το φύλο και την LGBTQ+ κοινότητα;

Οι νέοι αξίζουν να ακούγονται. Οι ιστορίες τους έχουν σημασία, γιατί οι νέοι έχουν ένα φυσικό ταλέντο να βγάζουν γλώσσα στην αδικία, να μας ξεπερνούν, να μας δείχνουν πού αποτυγχάνουμε να σταθούμε στο ύψος των ιδανικών μας. Αν τους προσέξουμε, μπορούν να μας δείξουν πώς να γίνουμε καλύτερες εκδοχές του εαυτού μας. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο από ποτέ είναι να μην τους βλέπουμε ως πρόβλημα προς επίλυση ή ως project προς διαχείριση, αλλά ως πολύτιμο πόρο της κοινωνίας. Οι νέοι κάνουν την αλλαγή να συμβεί – και αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τους LGBTQ+ νέους, που τολμούν να είναι αυθεντικοί απέναντι στο «όχι». Κάθε νέος άνθρωπος είναι πρεσβευτής ενός μέλλοντος που δεν έχει ακόμη φτάσει. Ζουν ήδη εκεί. Θα ήταν σοφό να τους ακούσουμε και να τους αφήσουμε να μας δείξουν τον δρόμο.

— Τελικά, τι χρειάζεται περισσότερο ο κόσμος σήμερα, περισσότερες ιστορίες ή καλύτερους ακροατές; Και πώς καλλιεργεί κανείς την ικανότητα να ακούει πραγματικά, ενεργά, με αληθινό ενδιαφέρον;

Αυτό είναι ένα κλασικό δίλημμα τύπου «η κότα έκανε το αυγό ή το αυγό την κότα;». Περισσότερες ιστορίες; Καλύτεροι ακροατές; Χρειαζόμαστε και τα δύο. Έχουμε μόνο ο ένας τον άλλο, αλλιώς χαθήκαμε!

INFO:
«Η ιστορία σου μπορεί να αλλάξει τον κόσμο» / Δευ. 22 Ιουνίου, 16:00-17:00 / Υποδοχή ΕΒΕ