Περισσότερο από ένα παιχνίδι. Μια παγκόσμια εμμονή. Ένα απόλυτο εργαλείο εξουσίας.
Τζόναθαν Γουίλσον, «Παγκόσμιο κύπελλο: Δύναμη & Δόξα. Η ιστορία του Μουντιάλ όπως δεν έχει γραφτεί ποτέ» (μετάφραση Βασίλης Πουλάκος, 472 σελίδες, MVPublications)
Το «Παγκόσμιο Κύπελλο. Δύναμη & Δόξα», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εξειδικευμένες MVPublications, είναι ένα από τα πιο πλήρη και ουσιαστικά βιβλία που μπορεί να διαβάσει κανείς σήμερα για το ποδόσφαιρο.
Ο Γουίλσον γράφει για το Παγκόσμιο Κύπελλο σαν να γράφει για έναν εναλλασσόμενο χάρτη του 20ού και του 21ου αιώνα. Οι αγώνες, τα γκολ, οι μεγάλοι παίκτες και οι θρυλικοί τελικοί υπάρχουν φυσικά στο βιβλίο, αλλά λειτουργούν σαν μέρος μιας ευρύτερης αφήγησης: πώς ένα τουρνουά ποδοσφαίρου έγινε χώρος εθνικής προβολής, πολιτικής διαχείρισης, οικονομικών παζαριών, πολιτισμικής αυτοεικόνας και, όλο και συχνότερα, εξωραϊσμού καθεστώτων μέσω του αθλητισμού.
Ο συγγραφέας παρακολουθεί την ιστορία του θεσμού μέσα από τις χώρες που τον φιλοξένησαν, τις κοινωνίες που τον χρησιμοποίησαν, τις κυβερνήσεις που επιχείρησαν να τον κεφαλαιοποιήσουν και τη FIFA, που από διοργανωτικός μηχανισμός εξελίχθηκε σε παγκόσμια δύναμη με δική της πολιτική βαρύτητα. Το ενδιαφέρον του μετατοπίζεται από το πώς παίζεται το ποδόσφαιρο στο γιατί το Παγκόσμιο Κύπελλο απέκτησε τέτοια συμβολική ισχύ. Η νίκη της Δυτικής Γερμανίας το 1954, η ανάδυση της Βραζιλίας ως ποδοσφαιρικού μύθου, η Αργεντινή του 1978, η Ιταλία του 1934, η Νότια Αφρική του 2010, η Ρωσία του 2018 και το Κατάρ του 2022 αντιμετωπίζονται σαν γεγονότα όπου το ποδόσφαιρο συναντά τη διπλωματία, την προπαγάνδα, την εμπορική επέκταση και την ανάγκη των εθνών να υφάνουν μια δική τους αφήγηση.
Η αξία του βιβλίου βρίσκεται κυρίως στην ισορροπία του. Ο αναγνώστης βρίσκει τις ιστορίες που περιμένει από ένα βιβλίο για τα Μουντιάλ, αλλά τις βλέπει μέσα σε πιο στέρεο πλαίσιο — πίσω από την τελετή, την κερκίδα και τη μνήμη του μεγάλου αγώνα υπάρχουν συμφέροντα, συμμαχίες, οικονομικές διεκδικήσεις, εθνικές αγωνίες και μηχανισμοί εξουσίας: αποικιακές κληρονομιές, Ψυχρός Πόλεμος, τηλεόραση, εμπορευματοποίηση, πολυεθνικές χορηγίες, αυταρχικά καθεστώτα, νέα γεωπολιτικά κέντρα, μεταναστευτικές ταυτότητες, παγκοσμιοποιημένο θέαμα.
Ένα βιβλίο χρήσιμο τόσο για τους αναγνώστες που αγαπούν το ποδόσφαιρο όσο και για όποιον ενδιαφέρεται για την πολιτισμική ιστορία του αθλητισμού. Η αφήγηση είναι πλούσια, πυκνή, αλλά προσβάσιμη από τον καθένα. Ο Γουίλσον αξιοποιεί συνεντεύξεις, αρχειακό υλικό και τη μεγάλη του γνώση της ποδοσφαιρικής βιβλιογραφίας, χωρίς να γράφει ένα στεγνό χρονικό διοργανώσεων. Το αποτέλεσμα; Ένα βιβλίο που λειτουργεί σαν παράλληλη ιστορία του σύγχρονου κόσμου μέσα από μία μπάλα.
Η ελληνική έκδοση έρχεται σε μία εύστοχη συγκυρία, καθώς το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 ενισχύει ξανά τη συζήτηση για την εμπορική κλίμακα, την πολιτική χρήση και το μέλλον της διοργάνωσης. Ένα από τα πιο πλήρη και ουσιαστικά βιβλία που μπορεί να διαβάσει κανείς σήμερα για το ποδόσφαιρο.
Διαβάστε το οπισθόφυλλο:
Από τα ημιτελή, χαοτικά γήπεδα της Ουρουγουάης το 1930, μέχρι την αστραφτερή, γεμάτη αντιφάσεις στέψη του Λιονέλ Μέσι στο Κατάρ το 2022, το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένα αθλητικό γεγονός. Είναι το μεγαλύτερο θέατρο του πλανήτη. Ένας καθρέφτης όπου τα έθνη προβάλλουν τους μύθους τους, αναζητούν την επιβεβαίωση και, συχνά, ξεπλένουν τις πιο σκοτεινές πολιτικές τους ατζέντες. Ο πολυβραβευμένος συγγραφέας και δημοσιογράφος JonathanWilson γράφει την οριστική και διαφορετική ιστορία του πιο προβεβλημένου πολιτιστικού φαινομένου της εποχής μας. Μελετώντας σχολαστικά νέα ιστορικά στοιχεία και αντλώντας από αποκλειστικές συνεντεύξεις, το «Δύναμη και δόξα. Μια διαφορετική ιστορική αναδρομή στο Παγκόσμιο Κύπελλο» ρίχνει άπλετο φως στα παρασκήνια: στις ιστορίες θριάμβου, στα σκάνδαλα, στα αδίστακτα παζάρια των διοργανώσεων και στα γεωπολιτικά ρεύματα που διαμόρφωσαν κάθε τουρνουά. Δεν έχει σημασία αν η εστίαση πέφτει στη μουσολινική Ιταλία, στη διχοτομημένη Γερμανία, στον Πόλεμο του Ποδοσφαίρου ή στη Χρυσή Εποχή του Πελέ. Ο Wilson δεν καταγράφει απλώς το τι συνέβη στο χορτάρι, αλλά εξηγεί αριστοτεχνικά το γιατί. Δεν γράφει απλώς για συστήματα και γκολ· γράφει για την κοινωνία, την πολιτική, τη διπλωματία και την ανθρώπινη φύση, χρησιμοποιώντας το ποδόσφαιρο ως όχημα. Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί έργο-σταθμό.
Ο Jonathan Wilson (γενν. 1976) θεωρείται κορυφαίος αθλητικός συντάκτης και ποδοσφαιρικός αναλυτής. Με σπουδές Αγγλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και μεταπτυχιακό τίτλο από το Πανεπιστήμιο του Ντάραμ, συνδυάζει την ακαδημαϊκή συγκρότηση με το πάθος για τη βαθιά προσέγγιση και ανάλυση του αθλήματος. Ιδρυτής και αρχισυντάκτης του εμβληματικού περιοδικού The Blizzard, που επαναπροσδιόρισε την ποδοσφαιρική κουλτούρα, είναι ο βασικός αρθρογράφος του Observer. Η υπογραφή του φιλοξενείται τακτικά στον Guardian, το World Soccer και το UnHerd, ενώ στο παρελθόν διετέλεσε ανταποκριτής ποδοσφαίρου για τους Financial Times (2002-2006). Το 2024 εγκαινίασε το podcast ιστορίας του ποδοσφαίρου It Was What It Was, ενώ αποτελεί σταθερό μέλος του δημοφιλούς podcast Football Weekly του Guardian. Έχει ανακηρυχθεί Καλύτερος Ποδοσφαιρικός Συντάκτης της Χρονιάς από την FSA τέσσερις φορές (2012, 2017, 2021, 2024), ενώ συνολικά εννέα βιβλία του έχουν βρεθεί στις βραχείες λίστες των σημαντικότερων αθλητικών βραβείων. Με το «Δύναμη και δόξα – Η ιστορία του Μουντιάλ όπως δεν έχει γραφτεί ποτέ», ο Wilson επιβεβαιώνει τη φήμη του ως ο σπουδαιότερος ιστορικός του αθλήματος, συνθέτοντας έναν επικό καμβά του δημοφιλέστερου αθλήματος στον κόσμο μέσα από γνωστές και άγνωστες πτυχές της σπουδαιότερης διοργάνωσης στον κόσμο. Πιστός οπαδός της Σάντερλαντ και λάτρης του κρίκετ, ο Wilson κατοικεί στο Wandsworth του Νοτίου Λονδίνου, από όπου συνεχίζει να χαρτογραφεί το παγκόσμιο ποδοσφαιρικό γίγνεσθαι, αλλά το μυαλό του βρίσκεται πάντα κάπου στις κερκίδες του «Μπομπονέρα». Το διεθνές μπεστ σέλερ του «Οι άγγελοι με τα βρόμικα πρόσωπα – Η ποδοσφαιρική ιστορία της Αργεντινής» κυκλοφορεί στα ελληνικά επίσης από την MVPublications.
«Η μυθοπλασία αξιοποιεί μια διαφορετική αφηγηματική τεχνική από τη μη-μυθοπλασία, όμως, στην τελική, κάθε είδους γραφή αποτελεί μια αφήγηση», δήλωσε ο Κινγκ στην Athens Voice
Η Μαρία Μπούρη, επιμελήτρια της έκδοσης, μιλάει για την ανθρωπιστική διάσταση της ιατρικής, τη σχέση γιατρού-ασθενούς και τον ρόλο της παιδείας στην άσκηση της ιατρικής.
Το μυθιστόρημα του Carsten Henn «Ο φούρναρης που ζύμωνε ιστορίες» (μετάφραση Μαρία Μαντή) κυκλοφορεί την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο
20°
