Ο κηπουρός και ο θάνατος - Η επέτειος: Δύο πορτρέτα γονέων στη σύγχρονη ευρωπαϊκή λογοτεχνία

Ολοένα και περισσότεροι συγγραφείς, Έλληνες και ξένοι, γράφουν τελευταία για τους γονείς τους. Στα βιβλία τους ασχολούνται κυρίως με την κατάρα της εποχής, την άνοια. Ωστόσο, όχι όλοι.

Ο Βούλγαρος Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ στο βιβλίο του «Ο κηπουρός και ο θάνατος» (εκδ. Ίκαρος) έχει για κεντρικό ήρωά του τον πατέρα του, που όχι μόνο ανοϊκός δεν είναι, αλλά σε πλήρη ακμή και ζωντάνια (ώσπου να τον καταφάει η επάρατη νόσος). Ο συγγραφέας, σε σύντομα, κοφτά κεφάλαια, αναλύει τη σχέση με τον πατέρα του. Για να αντλήσει το υλικό του χρησιμοποιεί παλιές φωτογραφίες, οικογενειακές αναμνήσεις και προσωπικές ιστορίες από εκείνον. Ταυτόχρονα, ενώ περιγράφει έναν άνθρωπο που πεθαίνει, μιλάει ουσιαστικά για τη ζωή. Βλέπετε, το πάθος του πατέρα του ήταν η κηπουρική. Είχε εμμονή με τον κήπο του, τον οποίο φρόντιζε ως την τελευταία στιγμή. Ιδού ένα σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο του Γκοσποντίνοφ, σε μετάφραση Αλεξάνδρας Ιωαννίδου:

«Κηπουρική και θάνατος. Μου φαίνεται ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κηπουρική ως μια πράξη εγγενώς στραμμένη εναντίον του θανάτου. Στον κήπο συνεχώς θάβεις κάτι και περιμένεις, μετά από καιρό, να συμβεί το θαύμα και να φυτρώσει, διαφορετικό από τον σπόρο που έσπειρες, πράσινο και τεντωμένο, με φύλλα και άνθη, με καρπούς, διαφορετικό, αλλά και επαναλαμβάνοντάς τον, τον ίδιο, σαρξ εκ σαρκός του (η γλώσσα σκέφτεται κυρίως σε μεταφορές του ζωικού κόσμου). Νομίζω πως η ιδέα της ανάστασης είναι μια βοτανική ιδέα».

(Να γιατί θέλω να ταφώ στο χώμα και όχι να γίνω παρανάλωμα).

Ο έτερος συγγραφέας του οποίου το βιβλίο διάβασα πρόσφατα είναι ο Ιταλός Αντρέα Μπαγιάνι. Αυτός, στην «Επέτειο», μιλάει πρωτίστως για τη μητέρα του, που βασανίζεται αδιάκοπα από έναν οξύθυμο, βίαιο και αυταρχικό πατέρα, ο οποίος, o tempora o mores, αρέσκεται να παριστάνει το θύμα. Η αφήγηση είναι σε πρώτο πρόσωπο, από τον γιο της οικογένειας. Έναν γιος που κάποια στιγμή αποφασίζει ότι δεν μπορεί να αντέξει άλλο την άρρωστη κατάσταση που βιώνει εντός των κόλπων της πατριαρχικής αυτής οικογένειας και απομακρύνεται διά παντός.

Ιδού πώς ο συγγραφέας περιγράφει τον μαστόρικα δουλεμένο τρόπο του πατέρα να υποβιβάζει τη μάνα. Και αυτός δεν είναι παρά ένας από τους τρόπους – χώρια η βία. Μεταφράζει η Δήμητρα Δότση:

Σχετικό Άρθρο

Opinion Η μαμά μας έχει άνοια

Μανίνα Ζουμπουλάκη 03.04.2025, 12:32

«“Αυτό είναι βιβλίο για τη μητέρα σου”. Όποτε πρόφερε αυτά τα λόγια ο πατέρας μου, σήμαινε ότι το συγκεκριμένο μυθιστόρημα δεν είχε καμιά αξία. Σε αυτή τη φράση υπήρχε και μια μορφή τρυφερότητας. Ήταν εκείνο το διεστραμμένο, ειλικρινές και βίαιο είδος τρυφερότητας, που συνοδεύει ή ενσαρκώνει την επιβολή της εξουσίας. Το να τοποθετεί το εν λόγω βιβλίο στη βιβλιοθήκη του σπιτιού, την οποία ο ίδιος έστηνε μέρα με τη μέρα με τον ζήλο του αυτοδίδακτου, ήταν μια ακόμη παραχώρηση που της έκανε. Αλλά το να αποφανθεί πως κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο ήταν για τη  μητέρα μου σήμαινε κυρίως πως η πιο ταιριαστή του θέση ήταν ο σκουπιδοτενεκές».

Οικογενειακές σκηνές από όμορες χώρες...