Η ποιητική συλλογή του Βασίλη Λεβαντίδη «Ως κινούμενη άμμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός περιλαμβάνει, 48 ποιήματα και 11 «απόπειρες»
Με τη νέα του συλλογή «Ως κινούμενη άμμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός, ο Βασίλης Λεβαντίδης επιστρέφει στην ποίηση, καταγράφοντας την αβεβαιότητα μιας εποχής όπου το προσωπικό βίωμα συναντά το συλλογικό τραύμα.
O κόσμος της νέας ποιητικής συλλογής του Βασίλη Λεβαντίδη, «Ως κινούμενη άμμος»
Ο τίτλος «Ως κινούμενη άμμος» δεν λειτουργεί απλώς ως εικόνα αστάθειας, αλλά ως περιγραφή μιας ολόκληρης συνθήκης: της εποχής της κρίσης, των διαδοχικών ανατροπών, της ταχύτητας και του εφήμερου. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, η ποίηση καλείται να μετρήσει το τίμημα του χρόνου και να διασώσει όσα κινδυνεύουν να χαθούν ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη, στον λόγο και τη σιωπή.
Η συλλογή, που βρίσκεται στις προθήκες των βιβλιοπωλείων από τις εκδόσεις Αρμός, περιλαμβάνει 48 ποιήματα και 11 «απόπειρες», όπως τις ονομάζει ο ίδιος ο δημιουργός. Η επιλογή αυτής της λέξης έχει τη σημασία της. Υποδηλώνει μια γραφή που δεν εμφανίζεται ως τελεσίδικη απάντηση, αλλά ως δοκιμή προσέγγισης του πραγματικού, ως κίνηση προς κάτι που παραμένει ρευστό. Ταιριάζει, επομένως, με τον βασικό πυρήνα του βιβλίου: η ποίηση δεν καταργεί την αβεβαιότητα, μα της δίνει μορφή και την καθιστά χώρο κοινής εμπειρίας.
Ο Λεβαντίδης αντιμετωπίζει την ποίηση ως ενεργό πολιτιστική πράξη, φέρνοντάς τη σε διάλογο με την Ιστορία και, ακόμη περισσότερο, με την Πολιτική. Στο ποίημα «Τα δύο Πι» γράφει «Ποίηση στὴν Πολιτική, / Πολιτικὴ στὴν Ποίηση, / διαδρομὲς παράλληλες» και λίγο παρακάτω αντιπαραθέτει: «Ἡ Πολιτικὴ βουλεύεται τὸ Κοινόν. / Ἡ Ποίηση κατακαίει τὸ ἐσώτερο Ἐγώ». Η σχέση δεν παρουσιάζεται ως ταύτιση, αλλά ως διαρκής ένταση ανάμεσα στο κοινό και το εσώτερο, στη διαχείριση των συμβόλων και στη διαχείριση των αμφιβολιών.
Η πίστη του στη σημασία της ποιητικής ματιάς αντλεί στήριγμα από τον Αριστοτέλη και την περίφημη θέση του στο «Περί ποιητικής» ότι η ποίηση είναι φιλοσοφικότερη και σπουδαιότερη από την Ιστορία. Στην περίπτωση της συλλογής, η αναφορά αυτή δεν υπηρετεί μια αφηρημένη ιεράρχηση των τεχνών. Δείχνει περισσότερο την ανάγκη να περάσουμε από το μεμονωμένο γεγονός στην ανθρώπινη ουσία του. Η Ιστορία καταγράφει όσα συνέβησαν· η ποίηση μπορεί να αναζητήσει τι άφησαν πίσω τους, πώς μετακινήθηκαν οι άνθρωποι εσωτερικά και ποιο ίχνος παρέμεινε στη συλλογική συνείδηση.
Η γραφή του είναι πυκνή και άμεση, με αντιθέσεις και αποφθεγματικές καταλήξεις που δίνουν στον στίχο τη δύναμη δημόσιας παρέμβασης. Στα «Σημεία των καιρών» γράφει: «Τὸ ὅραμα ἐκλιπαρεῖ στ’ ἀπόνερα τῶν ὁμολόγων... / Οἱ ἀγορὲς δὲν κουβαλᾶνε καρδιά!». Η οικονομική ορολογία προσκρούει στην ανθρώπινη ανάγκη και αποτυπώνει, χωρίς ρητορική φλυαρία, το ηθικό έλλειμμα της κρίσης. Στο ομώνυμο ποίημα, πάλι, τα «ὄνειρα σὲ αὐτόματο πιλότο / ὡς κινούμενη ἄμμος ἱστοροῦν τὴ γενιὰ τῆς ἥττας». Η εικόνα μετατρέπει μια κοινωνική διάγνωση σε βίωμα: πίσω από τους «στυγνούς υπολογισμούς» διακρίνονται ζωές που χάνουν τον έλεγχο της διαδρομής τους.
Η δήλωση «Επιμένω να γράφω ποίηση», με την οποία ο δημιουργός φωτίζει την πρόθεση της έκδοσης, αποκτά τη βιωματική της εκδοχή στην «Απομάγευση»: «Γράφω γιὰ ὅσα ἀγαπάω! / Σκαρώνω σὲ λέξεις ὅσα μὲ πονοῦν!». Εδώ η ποιητική πράξη επιστρέφει στην προσωπική της αφετηρία. Δεν γεννιέται από απόσταση, αλλά από την ανάγκη να μετασχηματιστούν η αγάπη, η απώλεια και η οδύνη σε λόγο. Η ποίηση γίνεται «φάρος στον καιρό» και παρηγοριά, χωρίς να κρύβει τη σκοτεινή ώρα από την οποία αναδύεται.
Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη, η ποίηση προβάλλει ως ήπια ισχύς. Για τον Λεβαντίδη είναι «αρμός διαχρονίας» και καταφύγιο ευαισθησίας. Η λειτουργία της είναι παυσίλυπη, σε συνειδητή συνομιλία με τον Καβάφη και την «Τέχνη της ποιήσεως», χωρίς να εξαντλείται στην παρηγοριά. Μπορεί να αφυπνίζει και να μας επιτρέπει να δούμε τον άλλον όχι ως αριθμό, αλλά ως φορέα μιας εμπειρίας που ζητά χώρο και ακρόαση.
Η πορεία του δημιουργού εξηγεί αυτή τη συνάντηση ποιητικού και δημόσιου λόγου. Ο Βασίλης Λεβαντίδης σπούδασε Δημοσιογραφία και Ελληνικό Πολιτισμό και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Διαχείριση Πολιτισμικών Οργανισμών. Έχει συγγράψει επτά βιβλία στους τομείς της Επικοινωνίας, της Ποίησης και της Ευρωπαϊκής Πολιτικής. Το έργο του έχει τιμηθεί, μεταξύ άλλων, από την Ακαδημία Αθηνών, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Ίδρυμα Προαγωγής Δημοσιογραφίας Αθ. Β. Μπότση, ενώ έχει λάβει διακρίσεις για την προσφορά του στα γράμματα και τον πολιτισμό.
Στο «Ως κινούμενη άμμος» η δημοσιογραφική εγρήγορση απέναντι στη συγκυρία, το ενδιαφέρον για την πολιτική λειτουργία των συμβόλων και η εμπιστοσύνη στη λογοτεχνία συναντώνται δημιουργικά. Χωρίς να διεκδικεί εύκολες λύσεις, η συλλογή υπερασπίζεται το δικαίωμα στην αμφιβολία, στη μνήμη και στην ενσυναίσθηση. «Γράφω, ἄρα ἀναπνέω... / Ζῶ, ὅσο θὰ γράφω...», σημειώνει ο Λεβαντίδης στο «Δεκανίκι της μνήμης», συμπυκνώνοντας σε δύο μικρές φράσεις τη βαθύτερη θέση του βιβλίου: καθώς όλα γύρω μετακινούνται, η ποίηση παραμένει τρόπος να κρατηθεί η ύπαρξη ζωντανή.
Όπως εξηγεί ο Βασίλης Λεβαντίδης χαρακτηριστικά: «Επιμένω να γράφω ποίηση… Σ΄έναν κόσμο που αλλάζει, σε μια εποχή σε κινούμενη άμμο, όπου ισχυρή συνθήκη παραμένει το εφήμερο… Επιμένω να γράφω ποίηση… Σε μια εποχή που οι ταχύτητες που αναπτύσσονται γύρω μας δεν αφήνουν χώρο να μείνουμε λίγο παραπάνω στη σκέψη, στη λέξη, στο νόημα. Να ξεσκονίσουμε τις μνήμες μας, τον κοινό τόπο, τους οδοδείκτες αυτογνωσίας… Επιμένω να γράφω ποίηση… Ακροβατώντας στο όριο ανάμεσα στην προσωπική εμπειρία και το συλλογικό τραύμα, σκάβοντας στον εσώτερο εαυτό μας, κρατώντας αναμμένη τη φλόγα στον φανό θυέλλης σε δύσβατες οδούς. Επιμένω να γράφω ποίηση… Σε μια εποχή όπου οι οθόνες συντηρούν μια ζωή σε ολογράμματα, τόσο δίπλα μας αλλά και τόσο μακριά… Επιμένω να γράφω ποίηση … Γιατί η ποίηση είναι αρμός διαχρονίας, είναι «η διαχείριση των αμφιβολιών», είναι η ήπια ισχύς που δίνει χώρο να εκφράσουμε κάτι περισσότερο από το άθροισμα των δεδομένων μας. Επιμένω να γράφω ποίηση… Γιατί αποζητώ το απρόβλεπτο σε μια προβλέψιμη εποχή. Γιατί η ποίηση μας επιτρέπει να κοιτάζουμε ψηλά, χαμηλώνοντας για λίγο τον εγωισμό μας. Γιατί η ποίηση είναι ενσυναίσθηση, είναι καταφύγιο ευαισθησίας και αλληλοπεριχώρισης. Είναι για εκείνες και εκείνους που η ζωή τους αλλάζει με τις λέξεις! Η ποίηση είναι αναπνοή!».
Ο ίδιος αναφέρεται ως «αθηναιογράφος», και κυρίως ως δημοσιογράφος-συγγραφέας. Το βιβλίο του «Και μη χειρότερα – το φάρμακό σας διά πάσαν νόσον…» είναι γεμάτο με μικρά, αληθινά «φάρμακα διά πάσαν νόσον»
Από τη θεατρική σκηνή στη διδασκαλία, από την Ελλάδα σε πανεπιστήμια και θεατρικές αίθουσες σε ολόκληρο τον κόσμο. Με αφορμή την αγγλόφωνη έκδοση του βιβλίου του «Υποκριτική: Από τη θεωρία στην πράξη».
Στο έργο του Ακριθάκη, ιστορίες που ξεκινούν από τις σελίδες των τετραδίων, σημειωματάριων και ημερολογίων του μεταφέρονται στο χαρτί, τον καμβά, τον «μικρό τύπο» και το βιβλίο.
Ένα μυθιστόρημα που αναδεικνύει την εξαιρετική περιγραφική δύναμη της συγγραφέως και την ικανότητά της να μετατρέπει έναν συγκεκριμένο τόπο —εδώ, τη Χάβρη— σε ολοκληρωμένη λογοτεχνική εμπειρία
15°
