Ντάλια δε λα Σέρδα: «Ήθελα να δημιουργήσω τη δική μου μυθολογία»

Η εποχή μας ζητά όσο ποτέ άλλοτε γυναίκες που τα λένε —και τα γράφουν— έξω απ’ τα δόντια. Τελείωσε ο καιρός της ωραιοποίησης, της επιδερμικής προσέγγισης δύσκολων θεμάτων από τον φόβο μη γίνουμε δυσάρεστες, μην απομακρυνθούν όσοι δεν συμφωνούν, μη θυμώσουν όσοι δεν θέλουν να ακούσουν την αλήθεια. Μία από αυτές τις γυναίκες είναι η Ντάλια δε λα Σέρδα.

Η ακτιβίστρια Μεξικάνα συγγραφέας από τα εργατικά στρώματα του Αγουασκαλιέντες κατόρθωσε με το βιβλίο της «Αδέσποτες Σκύλες» (μετάφραση Ασπασία Καμπύλη, Εκδόσεις Carnívora) να συγκεράσει τη σκληρή πραγματικότητα με τον λυρισμό, τον πόνο με τον μαγικό ρεαλισμό, την αγανάκτηση με τον λογοτεχνικό τρόμο. Εμπνευσμένη από τη λατινοαμερικανική παράδοση, δίνει τον λόγο στις γυναίκες της πατρίδας της, και εκείνες σε πρώτο πρόσωπο, με λυτρωτική ωμότητα, βγαίνουν εκτός των ορίων που βρήκαν χτισμένα γύρω τους από τη γέννησή τους ακόμα. Όρια κοινωνικά, ταξικά, φυλετικά, που ασκούν αβάσταχτη πίεση πάνω τους.

Οι «Αδέσποτες Σκύλες» τιμήθηκαν με το Βραβείο Cuento Joven Comala, το 2019 και ήταν στη μακρά λίστα για το International Booker Prize του 2025. Το 2027 αναμένεται η έκδοση στα ελληνικά, πάντα από την Carnívora, του δοκιμιακού βιβλίου της «Desde los zulos», που πραγματεύεται την ανάγκη ύπαρξης ενός μη λευκού-δυτικού φεμινισμού μέσα από το πρίσμα των περιθωριοποιημένων φεμινισμών.

Λίγο πριν επισκεφτεί την Ελλάδα για δύο κεντρικές συζητήσεις και την υπογραφή των βιβλίων της (λεπτομέρειες στο τέλος της συνέντευξης), η Ντάλια δε λα Σέρδα βρήκε λίγο χρόνο για μία ιδιαίτερα διαφωτιστική συνέντευξη, όπου αποκαλύπτει τα κίνητρα της γραφής της, την αφοσίωσή της στον ακτιβισμό, και τις επιρροές στη λογοτεχνική φωνή της.

Σαπφώ Καρδιακού: Κυρία δε λα Σέρδα, χαίρομαι πολύ για την ευκαιρία που μας δόθηκε μέσω των Εκδόσεων Carnívora να γνωριστούμε αμεσότερα. Η μονομερής, τρόπον τινά, γνωριμία μας έγινε μέσω του εντυπωσιακού λογοτεχνικού ντεμπούτου σας, τις «Αδέσποτες Σκύλες», που απόλαυσα ειλικρινά. Η γραφή σας είναι τόσο παραστατική και ζωντανή, κάθε σελίδα με συγκλόνιζε περισσότερο από την προηγούμενη, τολμώ να πω. Τη χρονιά που κυκλοφόρησε το βιβλίο σας στην Ελλάδα, η Διεθνής Ομοσπονδία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων χαρακτήρισε σε έκθεσή της την εξαφάνιση γυναικών και κοριτσιών στο Μεξικό «υποτιμημένη κρίση». Στο έγγραφο αυτό καταγγέλλονται όσα βιώνουν οι γυναίκες στο Μεξικό και, συμπυκνωμένα, οι ηρωίδες των δεκατριών διηγημάτων του βιβλίου σας: πατριαρχική αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών, ολιγωρία των Αρχών στην αντιμετώπιση περιστατικών έμφυλης βίας, γυναικοκτονιών και εξαφανίσεων, ομαλοποίηση της παρανομίας και του οργανωμένου εγκλήματος στον κοινωνικό ιστό, κ.ο.κ. Τι σας έκανε να ξεκινήσετε τη λογοτεχνική σας πορεία με θεματολογία βασισμένη στην πραγματική κατάσταση γύρω σας αντί με κάποιο καθαρά μυθοπλαστικό πόνημα;

Ντάλια δε λα Σέρδα: Άρχισα να γράφω για τη βία επειδή η ίδια μου η οικογένεια βίωσε μια γυναικοκτονία. Αυτή η εμπειρία άλλαξε ριζικά τον τρόπο που έβλεπα τον κόσμο: με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι το πιο επικίνδυνο μέρος για μια γυναίκα μπορεί να είναι δίπλα στο άτομο που της λέει «σ’ αγαπώ». Αυτή η αποκάλυψη διαμόρφωσε την κοσμοθεωρία μου και καθόρισε τα θέματα για τα οποία ήθελα να γράψω.

Άρχισα να εξερευνώ αυτά τα ζητήματα γύρω στο 2012-2013, όταν υπήρχαν ακόμη ελάχιστα λογοτεχνικά κείμενα που πραγματεύονταν τη γυναικοκτονία και την έμφυλη βία. Ένιωθα την ανάγκη να γράψω για μια πραγματικότητα που εκτυλισσόταν γύρω μας, αλλά δεν είχε βρει ακόμη επαρκή χώρο στη μυθοπλασία. Με την πάροδο του χρόνου, ανακάλυψα ότι ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσω αυτές τις ιστορίες ήταν μέσα από έναν συνδυασμό μαγικού ρεαλισμού, λατινοαμερικανικής λαογραφίας και λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας τρόμου. Η βία με συναρπάζει ως θέμα, όχι επειδή θέλω να απεικονίσω τον τρόμο για χάρη του τρόμου, αλλά επειδή πιστεύω ότι η λογοτεχνία μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς που γεννούν τη βία και τους τρόπους με τους οποίους αυτή μεταμορφώνει τις ζωές των ανθρώπων.

Με την πάροδο του χρόνου, ανακάλυψα ότι ο καλύτερος τρόπος για να προσεγγίσω αυτές τις ιστορίες ήταν μέσα από έναν συνδυασμό μαγικού ρεαλισμού, λατινοαμερικανικής λαογραφίας και λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας τρόμου

Σαπφώ: «Είναι επειδή η καθεμιά μας μιλάει, σκέφτεται και πράττει σύμφωνα με τις πληγές της», παρατηρεί η Γιουλιάνα στη δεύτερη ιστορία του βιβλίου. Η ίδια είναι πληγωμένη από τον άντρα που έβλαψε τη φίλη της, ενώ και οι υπόλοιπες πρωταγωνίστριές σας έχουν πληγές από τους άντρες και από την πατριαρχία: όλες τους με κάποιο τρόπο υποφέρουν, υφίστανται έμφυλη βία, κοινωνικές και φυλετικές διακρίσεις κ.ο.κ. Παρ’ όλα αυτά, εντέλει αψηφούν τα εμπόδια που υψώνονται γύρω τους και εκδικούνται με τον δικό τους τρόπο. Πώς αποφασίσατε τις αντιδράσεις της κάθε ηρωίδας απέναντι στην αδικία και ποια μέθοδος εκδίκησης ταίριαζε στην καθεμιά;

Ντάλια: Πιστεύω ότι κάθε πρωταγωνίστρια αντιδρά διαφορετικά, καθώς δεν υπάρχει ένας κοινός τρόπος επιβίωσης απέναντι στη βία. Η κοινωνία συχνά αναμένει από τις γυναίκες να είναι «ιδανικά θύματα»: να καταγγέλλουν το έγκλημα, να συγχωρούν, να συμπεριφέρονται με κοινωνικά αποδεκτούς τρόπους κλπ. Ήθελα να δείξω πως, όταν κάποια έχει διαμορφωθεί μέσα από τη βία, οι αντιδράσεις της μπορεί να είναι αντιφατικές και ηθικά σύνθετες. Δεν ξεκίνησα ποτέ αποφασίζοντας τι είδους εκδίκηση θα έπαιρνε η κάθε γυναίκα. Ξεκίνησα διερωτώμενη ποια ήταν, από πού προερχόταν, σε ποια κοινωνική τάξη ανήκε, τι πληγές κουβαλούσε, τι επιθυμούσε και ποια ήταν τα όριά της. Ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά κάθε χαρακτήρας στην αδικία πηγάζει φυσικά από την προσωπικότητά της και τις υλικές συνθήκες της ζωής της.

Δεν ξεκίνησα ποτέ αποφασίζοντας τι είδους εκδίκηση θα έπαιρνε η κάθε γυναίκα. Ξεκίνησα διερωτώμενη ποια ήταν, από πού προερχόταν, σε ποια κοινωνική τάξη ανήκε, τι πληγές κουβαλούσε, τι επιθυμούσε και ποια ήταν τα όριά της

Με ενδιέφερε επίσης να αμφισβητήσω την ίδια την έννοια της δικαιοσύνης. Σε περιβάλλοντα όπου η ατιμωρησία αποτελεί τον κανόνα, οι γυναίκες συχνά γνωρίζουν ότι οι θεσμοί δεν θα τις προστατεύσουν. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι φαντασιώσεις εκδίκησης γίνονται ένας τρόπος ανάκτησης του ελέγχου πάνω σε ζωές που τους έχουν αφαιρεθεί. Δεν προτείνω την εκδίκηση ως ηθική ή πολιτική λύση, αλλά με ενδιαφέρει να κατανοήσω γιατί μετατρέπεται σε μια τόσο ισχυρή φαντασίωση όταν το κράτος αποτυγχάνει συστηματικά να αποδώσει δικαιοσύνη.

Τελικά, κάθε γυναίκα βρίσκει τον δικό της τρόπο αντίστασης: κάποιες μέσα από την οργή, άλλες μέσα από το χιούμορ, την αλληλεγγύη ή τη φαντασία. Για μένα, αυτές οι διαφορετικές αντιδράσεις αντικατοπτρίζουν την ποικιλομορφία των γυναικείων εμπειριών και το αδύνατο της ένταξής τους σε ένα ενιαίο πρότυπο θύματος ή ηρωίδας.

Σαπφώ: Τις ιστορίες του βιβλίου διαπερνά η πίστη: στα Θεία, στη μοίρα, στις συμπτώσεις, σε δυνάμεις καλές ή σκοτεινές. Στην ιστορία με τίτλο «Το χαμόγελο», ενσωματώσατε τον μαγικό ρεαλισμό στα δεινά της πρωταγωνίστριας, με την εισαγωγή ενός αντεστραμμένου από μηχανής θεού. Ίσως γιατί έπρεπε πάση θυσία η ηρωίδα να εκδικηθεί και να επικρατήσει ακόμα κι αν ήρθε αντιμέτωπη με τη χείριστη μορφή βίας που φοβούνται όλες οι γυναίκες; Ίσως γιατί μάς απέμεινε μόνο η ελπίδα εξ ουρανού, μια και οι στατιστικές καταδεικνύουν την εγγενή αδιαφορία στην απόδοση δικαιοσύνης απέναντι στο έμφυλο έγκλημα; Πώς οδηγηθήκατε στη συγκεκριμένη επιλογή;

Ντάλια: Η απόφαση να μετατρέψω την Τσίκι σε βρικόλακα δεν πηγάζει αποκλειστικά από την ιστορία της γυναικοκτονίας. Προέκυψε από ένα λογοτεχνικό εγχείρημα που αναπτύσσω εδώ και χρόνια: τη δημιουργία των δικών μου αφηγηματικών κόσμων. Θέλω τα βιβλία μου να συνομιλούν μεταξύ τους, αντί να υπάρχουν ως μεμονωμένα έργα. Οι «Αδέσποτες Σκύλες» και το «Medea me cantó un corrido» [«Η Μήδεια μου τραγούδησε ένα κορίδο»] ανήκουν στον ίδιο φανταστικό κόσμο, έναν κόσμο που έχει τις ρίζες του στο σύγχρονο Μεξικό και έχει διαμορφωθεί από τη βία.

Παράλληλα, πάντα ονειρευόμουν να δημιουργήσω έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο: τη δική μου μυθολογία για τους βρικόλακες. Γοητεύομαι από τους βρικόλακες από τότε που ήμουν πολύ μικρή. Είμαι επίσης γκοθού, οπότε οι βρικόλακες αποτελούσαν πάντα κομμάτι της φαντασίας μου. Για χρόνια ήθελα να γράψω ιστορίες με βρικόλακες, αλλά δυσκολευόμουν να βρω το κατάλληλο ύφος. Αναρωτιόμουν συνεχώς τι σημαίνει να γράφεις για βρικόλακες στο Μεξικό, όπου δεν υπάρχει παράδοση γύρω από αυτούς τόσο βαθιά ριζωμένη όσο στην Ευρώπη. Ήθελα να δημιουργήσω τη δική μου μυθολογία αντί να αναπαραγάγω απλώς γνωστές συμβάσεις.

Για χρόνια ήθελα να γράψω ιστορίες με βρικόλακες, αλλά δυσκολευόμουν να βρω το κατάλληλο ύφος. Αναρωτιόμουν συνεχώς τι σημαίνει να γράφεις για βρικόλακες στο Μεξικό

Μέχρι στιγμής έχω γράψει δύο ιστορίες με βρικόλακες. Η πρώτη είναι το «El cariño» [«Η στοργή»], που αφορά έναν νεαρό άντρα από μια εργατική γειτονιά, ο οποίος μετατρέπεται σε βρικόλακα αφού δολοφονείται σε έναν καβγά στον δρόμο. Η δεύτερη είναι το «Χαμόγελο». Και οι δύο ανήκουν στον ίδιο φανταστικό κόσμο και μοιράζονται κοινούς χαρακτήρες. Ένας από αυτούς είναι ένας βρικόλακας ονόματι Ιβάν, η εξωτερική εμφάνιση του οποίου είναι εμπνευσμένη από τον σύζυγό μου. Λειτουργεί ως ένα είδος ιδρυτικού βρικόλακα σε αυτόν τον κόσμο και σκοπεύω να συνεχίσω να γράφω ιστορίες γύρω από αυτόν.

Οι δικοί μου βρικόλακες έχουν τους δικούς τους κανόνες. Διατηρούν ανθρώπινη εμφάνιση, αλλά το δέρμα τους γίνεται πολύ πιο σκληρό, σχεδόν σαν ερπετού. Κατά τη διάρκεια της μεταμόρφωσης αποβάλλουν όλα τα εσωτερικά τους όργανα, εκτός από την καρδιά. Τα μάτια τους γίνονται εντελώς μαύρα και αποκτούν τη χαρακτηριστική χλωμάδα των βρικολάκων, ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματός τους. Ταυτόχρονα, το «Χαμόγελο» είναι βαθιά επηρεασμένο από τις γυναικοκτονίες της Σιουδάδ Χουάρες. Ήθελα η πρωταγωνίστριά μου να μπορεί να απαντήσει με δύναμη ανάλογη της βίας που είχε υποστεί. Εδώ ακριβώς εισέρχεται το υπερφυσικό στοιχείο στην ιστορία — όχι επειδή πιστεύω ότι η δικαιοσύνη πηγάζει από υπερφυσικές δυνάμεις, αλλά επειδή, ειλικρινά, στο Μεξικό φαντάζει πιο πιστευτό το σενάριο να επιστρέψει μια δολοφονημένη γυναίκα σαν βρικόλακας και να εκδικηθεί τους δολοφόνους της, παρά να της αποδώσουν ποτέ δικαιοσύνη οι θεσμοί. Το πραγματικά απίστευτο δεν είναι ότι η Τσίκι επιστρέφει σαν βρικόλακας· το πραγματικά απίστευτο κομμάτι θα ήταν να λύσει το κράτος του Μεξικού την υπόθεσή της.

Εδώ ακριβώς εισέρχεται το υπερφυσικό στοιχείο στην ιστορία — όχι επειδή πιστεύω ότι η δικαιοσύνη πηγάζει από υπερφυσικές δυνάμεις, αλλά επειδή, ειλικρινά, στο Μεξικό φαντάζει πιο πιστευτό το σενάριο να επιστρέψει μια δολοφονημένη γυναίκα σαν βρικόλακας και να εκδικηθεί τους δολοφόνους της, παρά να της αποδώσουν ποτέ δικαιοσύνη οι θεσμοί

Σαπφώ: Όταν έγραψα για τις «Αδέσποτες Σκύλες», χαρακτήρισα την πρώτη ιστορία, «Μαϊντανός και Κόκα-Κόλα», σαν επτασέλιδη γροθιά στο υπογάστριο, λόγω της παραστατικής, βήμα-βήμα περιγραφής της επίδρασης της μιφεπριστόνης. Όχι πως οι υπόλοιπες ιστορίες υστερούν σε ευθύτητα, όμως η συγκεκριμένη δίνει τον τόνο του συνολικού έργου και, επιτρέψτε μου να σχολιάσω πως, όσο διάβαζα, ένιωθα τη διαδικασία ενστικτωδώς στο συγκεκριμένο σημείο του σώματος. Μέσω της φεμινιστικής οργάνωσης Morras Help Morras, στην οποία είστε συνιδρύτρια, έρχεστε σε επαφή με γυναίκες που βιώνουν καθοριστικές στιγμές της ζωής τους και τους παρέχετε λύσεις. Από πού πηγάζει η δική σας ανάγκη εμπλοκής στον εθελοντισμό στον συγκεκριμένο τομέα — στον αγώνα για αναπαραγωγική, σεξουαλική και οικονομική, μεταξύ άλλων, χειραφέτηση μη-προνομιούχων γυναικών; Ποιο είναι το μέγεθος του αντίκτυπου της οργάνωσης στο σύνολο του πληθυσμού που απευθύνεστε;

Ντάλια: Η πρωτοβουλία Morras Help Morras [Κοπελιές Βοηθούν Κοπελιές] ξεκίνησε με εντελώς φυσικό τρόπο. Όταν ήμουν πολύ νέα, έκανα κι εγώ έκτρωση. Σε αντίθεση με πολλές γυναίκες στη Λατινική Αμερική, μεγάλωσα σε μια πολύ προοδευτική οικογένεια. Η μητέρα μου διατηρούσε ένα κωλόμπαρο, οπότε μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον με ελάχιστα ταμπού γύρω από τη σεξουαλικότητα. Παρόλο που η μητέρα μου είναι χριστιανή, πάντα υπερασπιζόταν το δικαίωμα της γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της. Γι’ αυτό τον λόγο, πίστευα ειλικρινά ότι η έκτρωση ήταν κάτι απολύτως φυσιολογικό. Θυμάμαι να λέω στους συμφοιτητές μου στο πανεπιστήμιο ότι δεν θα παρακολουθούσα το μάθημα επειδή θα έκανα έκτρωση. Το έλεγα με απόλυτη ειλικρίνεια, καθώς απλώς δεν μου περνούσε από το μυαλό ότι επρόκειτο για κάτι που οι άνθρωποι κρατούσαν κρυφό. Στη συνέχεια, αρκετές συμφοιτήτριές μου άρχισαν να με πλησιάζουν ιδιωτικά. Μου έλεγαν ότι ήταν έγκυες, ότι δεν ήξεραν τι να κάνουν, και με ρωτούσαν πώς είχα διαχειριστεί τη δική μου έκτρωση. Σιγά-σιγά, η μία γυναίκα το έλεγε στην άλλη, μέχρι που βρέθηκα να συνοδεύω γυναίκες που ούτε καν γνώριζα. Δεν υπήρξε ποτέ στιγμή που να είπα: «Θα ιδρύσω μια οργάνωση». Η πρωτοβουλία προέκυψε απλώς μέσα από την αλληλεγγύη μεταξύ γυναικών. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό το άτυπο δίκτυο εξελίχθηκε στο Morras Help Morras.

Δεν υπήρξε ποτέ στιγμή που να είπα: «Θα ιδρύσω μια οργάνωση». Η πρωτοβουλία προέκυψε απλώς μέσα από την αλληλεγγύη μεταξύ γυναικών

Αυτή η εμπειρία διαμόρφωσε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι τη βία, τη φροντίδα και την κοινότητα. Η συνοδεία εκατοντάδων γυναικών μού έδειξε ότι η πραγματικότητα είναι πάντα πιο σύνθετη απ’ ό,τι αφήνουν να εννοηθεί οι δημόσιες συζητήσεις: κάθε ιστορία έκτρωσης είναι διαφορετική, κάθε γυναίκα έρχεται με διαφορετικούς φόβους, διαφορετικές συνθήκες και διαφορετικά κίνητρα. Αν και η ακτιβιστική μου δράση και το συγγραφικό μου έργο αλληλοτροφοδοτούνται διαρκώς, σήμερα το Morras Help Morras εστιάζει σε δύο τομείς συγκεκριμένα: τη συνοδεία γυναικών που προχωρούν σε έκτρωση, και στον αγώνα ενάντια στον θρησκευτικό φονταμενταλισμό. Αυτοί είναι οι σκοποί στους οποίους αφιερώνουμε το έργο μας αυτή την περίοδο.

Σαπφώ: Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, θεωρείτε πως η ενεργός συμμετοχή σας στον εθελοντισμό και η επαφή σας με περιστατικά διακοπής εγκυμοσύνης και εφηβικής εγκυμοσύνης τροφοδότησαν τη γλαφυρή απόδοση ιστοριών σαν τις «Μαϊντανός και Κόκα-Κόλα» και «Πεταλούδα της γειτονιάς»; Με λίγα λόγια, η συγγραφέας πρέπει να «λερώνει τα χέρια της» βουτώντας τα στο θέμα του βιβλίου της ή θα είναι εξίσου αποτελεσματική με μια έρευνα πεδίου, ενδεχομένως; Η προσέγγιση εξαρτάται από το εκάστοτε θέμα, ή είναι οριζόντια;

Ντάλια: Απολύτως. Συχνά λέω ότι γράφω σαν περιστέρι σε δημόσια πλατεία: μαζεύω διαρκώς μικρά κομμάτια από παντού. Οι ιστορίες μου προκύπτουν από ένα μείγμα πραγματικότητας, συζητήσεων με ανθρώπους, ακαδημαϊκής έρευνας, ειδήσεων, φαντασίας και προσωπικών βιωμάτων. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει αυστηρό όριο ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα· η μυθοπλασία χτίζεται μετασχηματίζοντας όσα παρατηρούμε σε κάτι καινούργιο. Ωστόσο, θέτω και ένα πολύ σαφές ηθικό όριο. Αν μια ιστορία βασίζεται υπερβολικά στη ζωή κάποιου γνωστού μου και θεωρώ ότι το άτομο αυτό θα μπορούσε να αναγνωρίσει τον εαυτό του ή να αναγνωριστεί από άλλους, ζητώ την άδειά του προτού τη γράψω. Αν αρνηθεί, απλώς δεν γράφω τη συγκεκριμένη ιστορία. Η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη των ανθρώπων έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από οποιοδήποτε λογοτεχνικό εγχείρημα.

Δεν πιστεύω ότι υπάρχει αυστηρό όριο ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα· η μυθοπλασία χτίζεται μετασχηματίζοντας όσα παρατηρούμε σε κάτι καινούργιο

Ο ακτιβισμός μού επιτρέπει να κατανοώ πραγματικότητες που διαφορετικά δεν θα συναντούσα ποτέ. Μου δίνει πρόσβαση σε ιστορίες, συναισθήματα, αντιφάσεις και μορφές ανθεκτικότητας, στοιχεία που αργότερα ενσωματώνονται στη μυθοπλασία μου. Στόχος μου, πάντως, δεν είναι ποτέ η πιστή αναπαραγωγή της πραγματικότητας — η λογοτεχνία μετασχηματίζει το βίωμα σε κάτι που μπορεί να μιλήσει σε πολλούς και διαφορετικούς αναγνώστες, αντί να καταγράφει απλώς τη ζωή ενός συγκεκριμένου ατόμου.

Για μένα, η γραφή και ο ακτιβισμός βρίσκονται σε διαρκή διάλογο. Το ένα μού επιτρέπει να κατανοώ καλύτερα το άλλο και, μαζί, έχουν διαμορφώσει τόσο τις πολιτικές μου δεσμεύσεις όσο και τη λογοτεχνική μου φωνή.

Σαπφώ: Κυρία δε λα Σέρδα, ήταν τιμή μου που με εμπιστευτήκατε για αυτή τη συνέντευξη. Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας, και ευχαριστώ ιδιαίτερα τις Εκδόσεις Carnívora που μας έφεραν σε επαφή. Εύχομαι η επίσκεψή σας στην Ελλάδα να ξεπεράσει τις προσδοκίες σας. Σας περιμένουμε με χαρά!

Η Ντάλια δε λα Σέρδα θα βρεθεί στη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης στις 17 Σεπτεμβρίου με την Κατερίνα Στεργίδου, σε μία εκδήλωση με τίτλο «Χωρίς δικό μου δωμάτιο», με αφορμή τις «Αδέσποτες Σκύλες». Στις 18 Σεπτεμβρίου θα υπογράψει βιβλία στο Περίπτερο των Εκδόσεων Carnívora, αρ. 230, στο πλαίσιο του 54ου Φεστιβάλ Βιβλίου στο Πεδίον του Άρεως. Τέλος, στις 19 Σεπτεμβρίου, θα συμμετάσχει σε συζήτηση στο Eteron, με τις Άννα Αποστολέλλη και Εκάτη Διακουμάκου. Θα συντονίζει η Μαρία Λουκά.