Όταν τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ μεταφράζονται σε συγκεκριμένα μέτρα. Από τη θεωρία στην πράξη.

Μια οικονομία δεν κρίνεται μόνο από το αν αναπτύσσεται. Κρίνεται και από το αν η ανάπτυξη αυτή μεταφράζεται σε καλύτερο εισόδημα, περισσότερες ευκαιρίες και μεγαλύτερη ασφάλεια για την καθημερινότητα των πολιτών.

Η τελευταία έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ για την ελληνική οικονομία αποτυπώνει μια εικόνα σημαντικής προόδου, αλλά ταυτόχρονα δείχνει με καθαρό τρόπο τις αδυναμίες που εξακολουθούν να υπάρχουν. Το 2025 η πραγματική ανάπτυξη έφτασε το 2,1%, ενώ και το πρώτο τρίμηνο του 2026 η οικονομία κινήθηκε ανοδικά. Η απασχόληση αυξάνεται, η ανεργία υποχωρεί, οι μισθοί και η παραγωγικότητα βελτιώνονται και τα δημόσια οικονομικά έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα προβλήματα εξαφανίστηκαν. Το κόστος ζωής εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά και οι τιμές παραμένουν υψηλότερες απ’ ό,τι πριν από την περίοδο των μεγάλων ανατιμήσεων, οι οποίες πυροδοτήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από διαδοχικές εξωγενείς κρίσεις: την πανδημία, τη διεθνή ενεργειακή κρίση και τους πολέμους που ακολούθησαν, με σοβαρές επιπτώσεις στο κόστος ενέργειας, πρώτων υλών και μεταφορών.

Οι επενδύσεις και οι αποταμιεύσεις χρειάζονται περαιτέρω ενίσχυση, ενώ το εμπορικό έλλειμμα και η εξάρτηση από τις εισαγωγές παραμένουν αδύνατα σημεία της οικονομίας. Παράλληλα, το δημογραφικό αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη χώρα και απαιτεί διαρκή και επίμονη προσπάθεια, ώστε σταδιακά να μπορέσουμε να αναστρέψουμε τη σημερινή κατάσταση.

Είναι, επομένως, ενδιαφέρον να δει κανείς τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ όχι ως μια απλή παράθεση μέτρων, αλλά ως απάντηση στις συγκεκριμένες προκλήσεις που αναδεικνύονται μέσα από τα επίσημα στοιχεία και τις εκθέσεις της ΕΛΣΤΑΤ.

Πρώτο ζήτημα είναι η διατήρηση της ανάπτυξης και η ενίσχυση της παραγωγικότητας. Η ελάφρυνση της φορολογίας για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, η σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, η μείωση της προκαταβολής φόρου και τα κίνητρα για επενδύσεις δεν έχουν μόνο δημοσιονομικό χαρακτήρα. Στόχος είναι να μείνει περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα στην πραγματική οικονομία, να ενισχυθεί η επιχειρηματικότητα και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για νέες παραγωγικές επενδύσεις.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην κατανάλωση. Χρειάζεται κεφάλαιο, εξοπλισμό, τεχνολογία και επενδύσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η μεταφορά 1,5 δισ. ευρώ στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με δάνεια και εγγυήσεις, επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που επισημαίνει και η ΕΛΣΤΑΤ: η πρόσβαση στη χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί περιορισμό για αρκετές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα για τις μικρότερες. Η ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην κατανάλωση. Χρειάζεται κεφάλαιο, εξοπλισμό, τεχνολογία και επενδύσεις.

Δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι το κόστος ζωής. Ο πληθωρισμός παρουσιάζει διακυμάνσεις, ανάλογα με τη ζήτηση και τις διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα στις τιμές της ενέργειας. Είναι όμως γεγονός ότι οι τιμές δεν έχουν επιστρέψει στα επίπεδα του παρελθόντος και η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Γι’ αυτό και η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος έχει ιδιαίτερη σημασία. Προς αυτή την κατεύθυνση έχουν ήδη γίνει 91 μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, ενώ ο κατώτατος μισθός, από 650 ευρώ το 2019, βρίσκεται ήδη στα 920 ευρώ, με στόχο να φτάσει τα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Οι αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, η ενίσχυση των οικογενειών και των ευάλωτων συμπολιτών μας, αλλά και οι παρεμβάσεις στο ενεργειακό κόστος έρχονται να περιορίσουν μια πίεση που γίνεται αισθητή κάθε μήνα στο πορτοφόλι των πολιτών.

Η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, γι’ αυτό και η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος έχει ιδιαίτερη σημασία

Από τον Ιανουάριο του 2027 οι χρεώσεις ΥΚΩ στους οικιακούς λογαριασμούς μειώνονται κατά 50%, ενώ έχει τεθεί ως στόχος η μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία. Πρόκειται για παρέμβαση που δεν αφορά μόνο την άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών, αλλά συνδέεται και με τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή στρατηγική της χώρας, μέσα από επενδύσεις στις ΑΠΕ, την αποθήκευση ενέργειας και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.

Τρίτο ζήτημα είναι η προσιτή στέγη. Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει όλη η Ευρώπη, αλλά και η χώρα μας. Και εδώ δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Δεν γίνεται με έναν νόμο και ένα άρθρο να χτιστούν ή να ανακαινιστούν σπίτια. Τα τελευταία χρόνια υλοποιείται ένα συνολικό πακέτο περισσότερων από 43 μέτρων, ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ. Σε αυτά έρχεται να προστεθεί το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους 2 δισ. ευρώ, που φιλοδοξεί να βοηθήσει περίπου 40.000 συμπολίτες μας να αποκτήσουν προσιτή κατοικία.

Παράλληλα, παρατείνονται μέτρα όπως η τριετής απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για όσους διαθέσουν στην αγορά ένα κλειστό ακίνητο, καθώς και η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές. Η επιστροφή ενός ενοικίου και οι παρεμβάσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση και την Golden Visa κινούνται επίσης προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση.

Δεν αρκεί μόνο να ενισχύουμε τη δυνατότητα του πολίτη να πληρώσει. Πρέπει να αυξήσουμε και τα διαθέσιμα σπίτια.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό σημείο: δεν αρκεί μόνο να ενισχύουμε τη δυνατότητα του πολίτη να πληρώσει. Πρέπει να αυξήσουμε και τα διαθέσιμα σπίτια. Η κοινωνική αντιπαροχή, η αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, η κατασκευή νέων κατοικιών και τα προγράμματα ανακαίνισης κλειστών κατοικιών υπηρετούν ακριβώς αυτή την ανάγκη. Χρειάζεται χρόνος, επενδύσεις και σταθερή πολιτική.

Τέταρτο μέτωπο είναι το δημογραφικό. Η μηδενική φορολογία για τρίτεκνες οικογένειες μέχρι συγκεκριμένο εισόδημα, η ενίσχυση των οικογενειακών παροχών και ο νέος «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά» αποτελούν μέρος μιας συνολικής προσπάθειας να μειωθεί το οικονομικό βάρος, που συχνά λειτουργεί αποτρεπτικά στην απόφαση των νέων ανθρώπων να δημιουργήσουν οικογένεια.

Η προσπάθεια αυτή έρχεται να προστεθεί στη μεγάλη φορολογική μεταρρύθμιση της προηγούμενης χρονιάς, η οποία σύνδεσε για πρώτη φορά ευθέως τη φορολογική ελάφρυνση με τον αριθμό των παιδιών κάθε οικογένειας, δίνοντας μεγαλύτερη στήριξη όσο αυξάνονται οι οικογενειακές υποχρεώσεις.

Το δημογραφικό αφορά και το πού μπορούν οι νέοι άνθρωποι να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν οικογένεια

Το δημογραφικό, όμως, δεν αφορά μόνο το πόσα παιδιά γεννιούνται. Αφορά και το πού μπορούν οι νέοι άνθρωποι να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν οικογένεια. Γι’ αυτό συνδέεται και με την ενίσχυση της περιφέρειας. Η σταδιακή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στους μικρούς οικισμούς και τα μέτρα στήριξης των αγροτών μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των περιφερειακών ανισοτήτων και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών έξω από τα μεγάλα αστικά κέντρα.

Τέλος, υπάρχει μια προϋπόθεση που διαπερνά όλα τα παραπάνω: η δημοσιονομική αξιοπιστία. Οι νέες παρεμβάσεις έχουν συγκεκριμένο κόστος και εντάσσονται σε πολυετή δημοσιονομικό σχεδιασμό. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για μια χώρα που έχει ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος. Η στήριξη της κοινωνίας δεν μπορεί να γίνεται με επιστροφή στις πρακτικές του παρελθόντος και με έναν λογαριασμό που μεταφέρεται στις επόμενες γενιές.

Γι’ αυτό, τελικά, η ουσία των μέτρων της ΔΕΘ δεν βρίσκεται στον αριθμό τους. Βρίσκεται στο κατά πόσο απαντούν στα πραγματικά προβλήματα που καταγράφουν τα στοιχεία.

Η οικονομία χρειάζεται ανάπτυξη, αλλά ανάπτυξη με επενδύσεις και παραγωγικότητα.

Τα νοικοκυριά χρειάζονται εισόδημα, αλλά και χαμηλότερο κόστος.

Οι νέοι χρειάζονται δουλειές, αλλά και πρόσβαση σε κατοικία.

Οι οικογένειες χρειάζονται στήριξη, αλλά και προοπτική.

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα της επόμενης περιόδου: να συνεχιστεί η ανάπτυξη, αλλά να γίνει πιο ισχυρή, πιο παραγωγική και τελικά πιο αισθητή στην καθημερινή ζωή των πολιτών.