Γιατί οι αθλητές τα κάνουν πάνω τους όταν αγωνίζονται

Η εικόνα της αθλήτριας να συνεχίζει κανονικά έναν αγώνα Χάιροξ στο Πεκίνο, παρότι είχε χάσει τον έλεγχο του εντέρου της, έγινε viral μέσα σε λίγες ώρες. Για όσους παρακολουθούν όμως συστηματικά αθλήματα αντοχής, το περιστατικό ήταν λιγότερο πρωτοφανές απ’ όσο φάνηκε.

Η ακράτεια κοπράνων και γενικότερα τα έντονα γαστρεντερικά προβλήματα κατά τη διάρκεια εξαντλητικής άσκησης είναι ένα υπαρκτό και όχι ιδιαίτερα σπάνιο φαινόμενο στον πρωταθλητισμό.

Η αθλήτρια δεν σταμάτησε. Συνέχισε και κέρδισε τον αγώνα, ενώ σε ανάρτηση που αργότερα διαγράφηκε σχολίασε περίπου ότι «μια νίκη είναι μια νίκη». Οι διοργανωτές του Χάιροξ απολογήθηκαν αργότερα για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκαν το περιστατικό, καθώς κοινόχρηστος εξοπλισμός είχε λερωθεί κατά τη διάρκεια του αγώνα.

Τι συμβαίνει στο σώμα

Η εξήγηση δεν βρίσκεται σε έναν μόνο παράγοντα. Όταν ένας αθλητής πιέζει τον οργανισμό του στα άκρα, το σώμα ανακατευθύνει μέρος της ροής του αίματος από το πεπτικό σύστημα προς τους μυς που εργάζονται. Το έντερο, με λιγότερη αιμάτωση, δυσκολεύεται περισσότερο να λειτουργήσει φυσιολογικά.

Παράλληλα, το συνεχές πάνω-κάτω του σώματος στο τρέξιμο προκαλεί μηχανική καταπόνηση στα εσωτερικά όργανα. Ο συνδυασμός αυτός μπορεί να επιταχύνει τη διέλευση του περιεχομένου του εντέρου και να προκαλέσει διάρροια ή έντονη ανάγκη για τουαλέτα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το φαινόμενο είναι τόσο γνωστό στους δρομείς ώστε έχει αποκτήσει και ανεπίσημο όνομα: «runner’s trots».

Σε πολύ υψηλής έντασης προσπάθεια μπορεί επίσης να επηρεαστεί προσωρινά η αποτελεσματικότητα του σφιγκτήρα που ελέγχει την αφόδευση. Όταν το σώμα βρίσκεται σε κατάσταση ακραίας καταπόνησης, λειτουργίες που δεν είναι άμεσα απαραίτητες για τη συνέχιση της προσπάθειας ενδέχεται να περάσουν σε δεύτερη μοίρα.

Το φαγητό πριν από τον αγώνα παίζει μεγάλο ρόλο

Ένα από τα πιο γνωστά περιστατικά συνέβη στον Μαραθώνιο του Λονδίνου το 2005. Η Πόλα Ράντκλιφ αναγκάστηκε να σταματήσει στην άκρη του δρόμου για να αφοδεύσει, πριν συνεχίσει και τελικά κερδίσει τον αγώνα. Αργότερα είπε ότι πιθανότατα είχε φάει περισσότερο από όσο έπρεπε το προηγούμενο βράδυ.

Στην περίπτωση της Βιέτρζικ, η ίδια είχε αναφέρει ότι είχε φάει street food στο Πεκίνο μία ημέρα πριν από τον αγώνα. Ασυνήθιστα τρόφιμα, είτε λόγω ποσότητας είτε λόγω σύστασης, μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο πεπτικών προβλημάτων.

Ρόλο μπορούν να παίξουν και τα ενεργειακά τζελ με καφεΐνη. Η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει την εγρήγορση και την απόδοση, αλλά ταυτόχρονα διεγείρει την κινητικότητα του εντέρου σε ορισμένους ανθρώπους.

Γιατί συμβαίνει συχνότερα στις γυναίκες;

Οι γυναίκες αθλήτριες φαίνεται να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εξαιτίας παραγόντων που συνδέονται με το πυελικό έδαφος.

Οι μύες του πυελικού εδάφους υποστηρίζουν τα όργανα της λεκάνης και συμβάλλουν στον έλεγχο της ουροδόχου κύστης και του εντέρου. Η επαναλαμβανόμενη πίεση που προκαλείται από το τρέξιμο και τα άλματα μπορεί να τους καταπονεί.

Εγκυμοσύνη και τοκετός, ανατομικές διαφορές αλλά και ορμονικές μεταβολές κατά την έμμηνο ρύση ή την εμμηνόπαυση μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία τους.

Από την Πόλα Ράντκλιφ μέχρι τον Γκάρι Λίνεκερ

Η λίστα των αθλητών που έχουν αντιμετωπίσει ανάλογα περιστατικά είναι εντυπωσιακά μεγάλη.

Ο πρώην Άγγλος διεθνής Γκάρι Λίνεκερ έχει περιγράψει πώς έχασε τον έλεγχο του εντέρου του κατά τη διάρκεια αγώνα απέναντι στην Ιρλανδία στο Μουντιάλ του 1990, αφού είχε περάσει δύσκολη νύχτα με στομαχικές ενοχλήσεις.

Ο τρεις φορές νικητής του Γύρου της Γαλλίας Γκρεγκ ΛεΜοντ είχε επίσης αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα κατά τη διάρκεια του αγώνα το 1986, αλλά επέλεξε να μην σταματήσει ώστε να μη χάσει χρόνο απέναντι στον Μπερνάρ Ινό.

Ο Ολλανδός ποδηλάτης Τομ Ντουμουλέν αναγκάστηκε αντίθετα να σταματήσει κατά τη διάρκεια του Γύρου της Ιταλίας το 2017, ενώ φορούσε τη ροζ φανέλα του πρωτοπόρου. Έχασε σημαντικό χρόνο, αλλά τελικά κατάφερε να κερδίσει τον αγώνα.

Ακόμη και στο μπάσκετ, ο περίφημος «Flu Game» του Μάικλ Τζόρνταν στους τελικούς του NBA το 1997 συνοδεύτηκε, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, από εμετούς και διάρροια. Ο Τζόρνταν, παρ’ όλα αυτά, πέτυχε 38 πόντους απέναντι στους Γιούτα Τζαζ.

Πόσο συχνό είναι;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Μελέτες έχουν υπολογίσει ότι από 30% έως και 90% των δρομέων αντοχής μπορεί να εμφανίσουν κάποιας μορφής γαστρεντερική ενόχληση κατά την άσκηση. Αυτό το τεράστιο εύρος περιλαμβάνει από κράμπες και ναυτία μέχρι διάρροια και επείγουσα ανάγκη για τουαλέτα – όχι μόνο περιστατικά ακράτειας.

Το πρόβλημα πάντως είναι αρκετά γνωστό ώστε οι επαγγελματίες αθλητές να προσαρμόζουν συστηματικά τη διατροφή και την προπόνησή τους γύρω από αυτό.

Μπορεί να προληφθεί;

Σε μεγάλο βαθμό, ναι. Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους αθλητές να μην πειραματίζονται με καινούργια φαγητά λίγο πριν από έναν αγώνα και να αποφεύγουν τόσο την αφυδάτωση όσο και την υπερβολική κατανάλωση τροφής.

Σημαντική είναι επίσης η σωστή αναπλήρωση ηλεκτρολυτών.

Στον επαγγελματικό αθλητισμό υπάρχει πλέον και η λεγόμενη «προπόνηση του εντέρου». Οι αθλητές αυξάνουν σταδιακά την ποσότητα υδατανθράκων και υγρών που καταναλώνουν κατά την άσκηση, ώστε το πεπτικό σύστημα να μάθει να διαχειρίζεται μεγαλύτερες ποσότητες χωρίς να αντιδρά.

Πριν από δύο δεκαετίες, ένας κορυφαίος ποδηλάτης θεωρούνταν ότι μπορούσε να απορροφήσει περίπου 60 γραμμάρια υδατανθράκων την ώρα. Σήμερα αρκετοί επαγγελματίες καταναλώνουν υπερδιπλάσιες ποσότητες.

Το περιστατικό της Βιέτρζικ μπορεί να έγινε viral για όλους τους λάθος λόγους. Για τους αθλητές αντοχής όμως υπενθύμισε μια όχι και τόσο φωτογενή πραγματικότητα του πρωταθλητισμού: όταν το σώμα φτάνει πραγματικά στα όριά του, μερικές φορές αποφασίζει μόνο του ποιες λειτουργίες θεωρεί απαραίτητες – και ποιες όχι.