Γιώργος Μαζωνάκης: Γιατί δεν θα ξεπεράσουμε ποτέ το «Ανήκω σε μένα»;

Το «Gucci φόρεμα» έγινε ύμνος, το «Παλιόπαιδο», το «Με τα μάτια να το λες» και το «Ζηλεύω» αξεπέραστα σουξέ, όμως είναι κι ένα τραγούδι που ήρθε για να μείνει για πάντα, όσο κι αν ο χρόνος –Θεός φυλάξοι!– χτυπήσει αλύπητα τη μνήμη του Γιώργου Μαζωνάκη. 32 χρόνια τώρα παρατηρώ το εξής μοναδικό, μαζικό Μαζώ φαινόμενο να επαναλαμβάνεται με την ίδια, αμείωτη ένταση, την ίδια ευλάβεια, την ίδια συγκίνηση: όπου κι αν ακουστεί, όλοι σιγοντάρουν το ρεφρέν σαν κραυγή (σωτηρίας), με όλα τα ντεσιμπέλ των φωνητικών τους χορδών, τα φρύδια συσπώνται και ενώνονται στην έκφραση της απόλυτης ταύτισης και καψούρας, τα μάτια διαστέλλονται και στρογγυλεύουν, σαν αυτό το τραγούδι να γεννά μπροστά τους φάσματα και οράματα, προσωπικά και μυστικά. Αυτό το ρεφρέν το τραγουδάς ομαδικά, αλλά το απευθύνεις μόνο στον εαυτό σου, εκείνον τον βαθύ, τον απόκρυφο, τον μυστικό σου, που κρύβεται πίσω από τα θεόκλειστα παντζούρια της ψυχής.

Με τον δικό του, αποστασιοποιημένο, στακάτο, λεβέντικο και λίγο «παράτα με κι εσύ» τρόπο, ο Μαζωνάκης το τραγουδά, λες, μόνο για πάρτη του και κάτι στην έκφρασή του σε κάνει να πιστεύεις ότι όντως «Ανήκει σ’ εκείνον και στα όνειρά του». Μεγάλη μαγκιά. Που για όσο κρατάει ένα ρεφρέν, αυτή η μαγκιά λειτουργεί κολλητικά σαν ιός και σαν κατάφαση. Για όσο το τραγουδάς, μέχρι να μη σου μείνει φωνή, ανήκεις κι εσύ σε σένα και στα όνειρά σου. Δεν ξέρω αν ο Πάνος Φαλάρας είχε συνείδηση την ώρα που έγραφε τους στίχους την ουτοπία του όλου θέματος, όμως ο Γιώργος, μ’ αυτό του το τραγούδι μας χάρισε γενναιόδωρα ένα μεγάλο ψέμα με ουρά και περικεφαλαία. Στην τέχνη, το μεγάλο Ψέμα ισοδυναμεί με τη μεγάλη Αλήθεια. Καθώς εμείς οι ταπεινοί θνητοί, χρειαζόμαστε εξίσου και τα δυο για να ανοίξουμε τα μάτια κάθε πρωί, να σηκωθούμε απ’ το κρεβάτι και να κουβαλήσουμε τον προσωπικό μας σταυρό.

Κι ας το ξέρουμε πως κατά βάθος δεν ανήκουμε σ’ εμάς και ούτε πρόκειται. Γιατί κανείς δεν μπορεί να γίνει αρχιτέκτονας της δικής του μοίρας, όσο κι αν προσπαθήσει. Η ζωή μας ξεκινά και με συμβάσεις που δεν ορίζουμε –αυτή την ώρα θα φας, αυτή θα κοιμηθείς και την άλλη θα ξυπνήσεις, τώρα θα φορέσεις ζακέτα– και μέχρι να καταλάβεις τον εαυτό σου είσαι γεμάτος με εντολές που δεν έγραψες εσύ, αλλά θα τις κουβαλάς για πάντα σαν δικές σου. Όσες και να πετσοκόψεις στη συνειδητή πορεία του βίου σου, μέσα σου θα μιλά πάντα ο μπαμπάς, η μαμά, ο δάσκαλος, η γειτόνισσα, ο κύριος στην τηλεόραση και ο περιπτεράς της γωνίας. Σαν τη Λερναία Ύδρα ένα πράμα. Και η ζωή μας προχωρά με φόβους που δεν είναι δικοί μας, με επιλογές που νομίζουμε ότι είναι δικές μας και με αλυσίδες που μας έχουν φορέσει όλοι γύρω-τριγύρω. Τις πιο βαριές οι δικοί μας άνθρωποι.

Αν σκαλίσεις καλά κάτι που θεωρείς καταδικό σου, πίσω του, στα βάθη του χρόνου, θα βρεις επιρροές και απόηχους κάποιων τρίτων, που ευτυχώς τους έχεις ξεχάσει για να πας –όπως μπορείς και το κατά δύναμιν– μπροστά, ψάχνοντας τον δικό σου δρόμο σε μια ζούγκλα από ξένες φωνές. Κι αυτό που λέμε «δική μας ζωή» στο βάθος κήπος ίσως να είναι μια άνωθεν εντολή, ένα πρόγραμμα φτιαγμένο από μας αλλά βασισμένο σε αλλότρια data. Ακόμη και η δουλειά των ονείρων μας κρύβει σιχτίρια αξεπέραστα, ακόμη και ο έρωτας κρύβει υπόγεια μια δική του σκλαβιά, η δε μητρότητα/πατρότητα σε δένουν ισόβια με αλυσίδες και με την μπάλα των παλιών κατάδικων μαζί. Και όλοι μαζί παλεύουμε εσαεί αυτό το «γνώθι σαυτόν», ή αλλιώς τη μεγαλύτερη ουτοπία, το μεγαλύτερο ψέμα που μας έχει ποτέ ξεφουρνίσει φιλόσοφος. Καθώς σε τούτη τη διαδικασία αυτό το «γνώθι» αλλάζει κάθε μέρα και έχει ημερομηνία λήξης μικρότερη από γιαούρτι.

Θα ανήκαμε σ’ εμάς μόνο αν μας είχαν πετάξει νεογέννητους στα άδυτα του Αμαζονίου, αλλά και τότε, αν πιστέψουμε τον έγκριτο και σοφό ψυχίατρο, εθνολόγο και νευρολόγο Μπορίς Σιρουλνίκ, θα είχαμε βγει βλαμμένοι και καθυστερημένοι. Γιατί σου λέει «δεν μπορώ να γίνω Εγώ αν δεν είσαι Εσύ εκεί απέναντί μου». Κοινώς, όταν δεν υπάρχει αλληλεπίδραση με τους συνανθρώπους μας, παύει να λειτουργεί ο μπροστινός λοβός του εγκεφάλου και χαζεύουμε.

Μέσα από ένα μόνο ρεφρέν, ο Μαζωνάκης έρχεται να σπάσει τον θλιβερό φαύλο κύκλο της ατομικής μας ανεπάρκειας. Να μας κάνει να πιστέψουμε στο πιο ωραίο παραμύθι: ότι ανήκουμε μόνο σ’ εμάς και στα όνειρά μας. Σαν το happy end μιας ταινίας όπου οι ήρωες παντρεύονται κι αυτό φαντάζει από μόνο του υπέροχο, αφού παραλείπονται τα παρελκόμενα του γάμου και οι σκοτεινές του σελίδες. Για όσο διαρκεί ένα ρεφρέν μάς κάνει να νιώθουμε θεοί, άτρωτοι, παντοδύναμοι, γαμάτοι μάγκες. Κι αυτό θα του το χρωστάμε για πάντα.