Kosheen | Sian Evans: «Δεν θέλω να αναδημιουργήσω το παρελθόν»

Στις αρχές των 00s οι Kosheen κατάφεραν κάτι που σήμερα ακούγεται αυτονόητο, αλλά σε μια εποχή που τα δίπολα τύπου καρεκλάδες-ροκάδες κρατούσαν καλά ακόμα μέσα από τους απογόνους τους δεν ήταν καθόλου: το πολυπόθητο (αλλά ακόμα ανομολόγητο από πολλούς) crossover από τo dancefloor στα mainstream easy going ραδιόφωνα και από το drum&bass και το breakbeat στην pop και τις κιθάρες χωρίς να μοιάζει ότι αλλάζουν πρόσωπο κάθε φορά. Το «Resist» υπήρξε ένας από εκείνους τους δίσκους που κατέγραψαν με ακρίβεια μια ολόκληρη μουσική εποχή, ενώ το «Hide U» απέκτησε σύντομα τη διαχρονική αυτονομία και την πολλαπλή ζωή ενός αιωνίως επιτυχημένου single.

Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα η Sian Evans δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη διαχείριση αυτής της κληρονομιάς ως μουσειακού εκθέματος. Οι Kosheen παίζουν ξανά μπροστά σε ένα κοινό όπου οι «παλιοί» τους ακροατές συναντούν τα παιδιά τους, ετοιμάζουν νέα μουσική και η ίδια δηλώνει ότι στα 50 της γράφει και τραγουδά με μεγαλύτερη ελευθερία από ποτέ. Ελευθερία που ανυπομονούμε να απολαύσουμε ξανά γνωρίζοντας τους ανασυστημένους Kosheen την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου στην αυλή του ΠΛΥΦΑ αλλά και σε Πάτρα, Θεσσαλονίκη και Γιάννενα, 15, 17 και 18 Σεπτεμβρίου αντίστοιχα.

— Το «Resist» κυκλοφόρησε σε μια εποχή κατά την οποία η ηλεκτρονική μουσική έμοιαζε ακόμη αρκετά χωρισμένη σε σκηνές – drum&bass, trip-hop, breakbeat, rock. Οι Kosheen κινούνταν με άνεση ανάμεσα σε όλες. Προσπαθούσατε συνειδητά να σπάσετε αυτά τα όρια ή απλώς δεν είχαν ποτέ ιδιαίτερη σημασία για εσάς;

Δεν νομίζω ότι τα όρια είχαν πραγματικά σημασία για εμάς. Ήμασταν τρεις πολύ διαφορετικοί άνθρωποι, προερχόμενοι από διαφορετικούς κόσμους, που έφερναν τις επιρροές τους στο ίδιο δωμάτιο και πειραματίζονταν με το τι μπορούσε να προκύψει από αυτή τη χημεία.

Εγώ έφερνα τα τραγούδια, το storytelling, τις folk και singer-songwriter επιρροές μου, ενώ ο Mark και ο Darren προέρχονταν από την dance μουσική και το underground του Μπρίστολ. Κανείς μας δεν ήξερε πραγματικά προς ποια κατεύθυνση πηγαίναμε. Απλώς εξερευνούσαμε τη μουσική με ειλικρίνεια και ανοιχτό μυαλό.

Άλλωστε εκείνη την εποχή τα μουσικά όρια δοκιμάζονταν και επαναπροσδιορίζονταν παντού και είχαμε την ελευθερία να πειραματιστούμε. Το «Resist» έγινε μια συλλογή όλων αυτών των επιρροών. Ήταν δύσκολο να το κατατάξεις κάπου, αλλά νομίζω ότι ακριβώς αυτή η ειλικρίνεια και η ανάμειξη διαφορετικών ειδών τού έδωσαν την ταυτότητά του.

— Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, το «Resist» περιγράφεται αναπόφευκτα ως «κλασικό» ή «ιστορικό» άλμπουμ. Όταν ένας δίσκος γίνεται κομμάτι της νοσταλγίας των ανθρώπων, δυσκολεύεσαι πλέον να τον ακούσεις απλώς ως μουσική και όχι ως ντοκουμέντο μιας συγκεκριμένης περιόδου της ζωής σου;

Φυσικά και με μεταφέρει πίσω. Εκείνη η περίοδος ήταν απίστευτα έντονη. Ξαφνικά ταξιδεύαμε σε όλο τον κόσμο και ζούσαμε αυτή την τεράστια επιτυχία, ενώ την ίδια στιγμή εγώ δυσκολευόμουν προσωπικά επειδή έπρεπε να βρίσκομαι μακριά από τον μικρό μου γιο. Οπότε υπάρχουν πολλά διαφορετικά επίπεδα αναμνήσεων συνδεδεμένα με αυτόν τον δίσκο.

Αλλά το γεγονός ότι εξακολουθούμε να παίζουμε αυτά τα τραγούδια τα κρατά στο παρόν. Κάθε κοινό είναι διαφορετικό και ο καθένας φέρνει μαζί του τις δικές του αναμνήσεις και εμπειρίες. Βλέπω ανθρώπους που αγαπούσαν τους Kosheen πριν από 25 χρόνια να έρχονται τώρα στις συναυλίες μαζί με τα παιδιά τους. Άρα ναι, το «Resist» είναι σίγουρα ένα ντοκουμέντο μιας περιόδου της ζωής μου, αλλά δεν νιώθω ότι έχει μείνει εγκλωβισμένο εκεί. Συνεχίζει να εξελίσσεται μέσα από τους ανθρώπους που το ακούν.

— Το «Hide U» έχει αποκτήσει μια εντυπωσιακή δεύτερη, τρίτη ίσως ζωή: ρεμιξάρεται συνεχώς, επανεμφανίζεται και φτάνει σε ανθρώπους που δεν ήταν καν εκεί όταν κυκλοφόρησε. Πότε ένα τραγούδι παύει να σου ανήκει και αρχίζει να ζει εντελώς ανεξάρτητα από τον δημιουργό του;

Πιθανότατα από τη στιγμή που το κυκλοφορείς. Το «Hide U» ξεκίνησε από ένα πολύ προσωπικό μέρος για μένα – σκεφτόμουν την ανάγκη να προστατεύσω τον γιο μου από τον κόσμο. Από τη στιγμή όμως που το άκουσαν οι άνθρωποι, άρχισαν να βάζουν μέσα σ’ αυτό τις δικές τους ιστορίες.

Αυτό είναι και το όμορφο με τα τραγούδια. Μπορούν να ξεκινήσουν από σένα και στη συνέχεια να γίνουν κάτι πολύ μεγαλύτερο από την αρχική σου πρόθεση. Πάντα ενθαρρύναμε τον κόσμο να επανερμηνεύει τη μουσική των Kosheen και μου αρέσει πολύ να ακούω παραγωγούς να παίρνουν αυτά τα τραγούδια και να τα οδηγούν κάπου εντελώς διαφορετικά. Κάποια remix τα γνωρίζουμε, άλλα απλώς φαίνεται να πετούν ελεύθερα κάπου στον κόσμο. Αν συστήνουν τη μουσική μας σε μια νέα γενιά, μόνο ευγνώμων μπορώ να είμαι.

— Μετά την επιτυχία του «Resist» η πίεση ήταν τεράστια, αλλά το «Kokopelli» πήγε προς έναν πιο σκοτεινό, πιο κιθαριστικό ήχο. Ήταν αυτή η αλλαγή καλλιτεχνική ανάγκη ή και ένας τρόπος να αρνηθείτε να επαναλάβετε τον εαυτό σας;

Μεγάλο μέρος του «Kokopelli» γράφτηκε ενώ βρισκόμασταν σε περιοδεία. Είχα αποκτήσει περισσότερη αυτοπεποίθηση και άρχιζα να βλέπω τον εαυτό μου όχι μόνο ως τραγουδίστρια αλλά ως songwriter, storyteller και performer. Είχα μεγαλώσει ακούγοντας κιθαριστική μουσική και singer-songwriters, επομένως ήταν φυσικό αυτές οι επιρροές ν’ αρχίσουν να περνούν περισσότερο στη μουσική.

Οι ζωές μας είχαν αλλάξει δραματικά μετά το «Resist», άρα αναπόφευκτα θα άλλαζε μαζί τους και η μουσική. Το να προσπαθήσουμε να ξαναφτιάξουμε τον πρώτο δίσκο μόνο και μόνο επειδή είχε πετύχει θα ήταν μάλλον λιγότερο ειλικρινές από το να επιτρέψουμε στους εαυτούς μας να προχωρήσουν παρακάτω.

— Οι Kosheen εμφανίστηκαν σε μια εποχή κατά την οποία η ηλεκτρονική μουσική μπορούσε να γίνει πραγματικά mainstream χωρίς να λειάνει εντελώς τις γωνίες της. Υπάρχει ακόμη σήμερα τέτοιου είδους crossover ή το streaming έχει αλλάξει εντελώς το τι σημαίνουν «alternative» και «mainstream»;

Νομίζω ότι αυτοί οι ορισμοί σημαίνουν πολύ λιγότερα σήμερα. Όταν ήμουν νεότερη, υπήρχε πολύ περισσότερο η προσδοκία ότι έπρεπε ν’ ανήκεις στο ένα ή στο άλλο στρατόπεδο. Σήμερα κάποιος μπορεί να έχει την Joni Mitchell, drum&bass, techno και pop πλάι πλάι στην ίδια playlist.

Το streaming και τα social media έχουν διαλύσει αυτά τα όρια και τους Kosheen αυτό τους έχει βοηθήσει πάρα πολύ. Νέοι ακροατές ανακαλύπτουν ένα κομμάτι, έρχονται σε μια συναυλία και μετά ταξιδεύουν προς τα πίσω μέσα σε 25 χρόνια μουσικής.

Η δύσκολη πλευρά είναι ότι η βιομηχανία έχει γίνει πολύ πιο γρήγορη. Όταν υπογράφαμε εμείς, οι δισκογραφικές επένδυαν ακόμη χρόνο στην εξέλιξη ενός καλλιτέχνη. Πιστεύω ότι οι καλλιτέχνες χρειάζονται χώρο για να ξεδιπλωθούν και να ωριμάσουν και σήμερα υπάρχει μικρότερη υπομονή γι’ αυτό. Υπάρχει λοιπόν μεγαλύτερη ελευθερία για τον ακροατή, αλλά ίσως λιγότερος χρόνος για τον καλλιτέχνη.

— Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ξανά μεγάλη όρεξη για τους ήχους των late 90s και των early 00s – drum&bass, trip-hop, σκοτεινότερη electronic pop. Όταν ακούς νεότερους καλλιτέχνες να επιστρέφουν σε αυτό το λεξιλόγιο, σου μοιάζει με έναν πραγματικά νέο κύκλο ή με νοσταλγία για μια μουσική κουλτούρα που δεν έζησαν ποτέ;

Νομίζω ότι μπορεί να είναι και τα δύο και δεν υπάρχει τίποτα κακό σ’ αυτό. Κάθε γενιά ανακαλύπτει μουσική που υπήρχε πριν από εκείνη και στη συνέχεια τη μετατρέπει σε κάτι δικό της.

Αυτό που με ενθουσιάζει είναι ν’ ακούω νέους καλλιτέχνες να παίρνουν στοιχεία από την κουλτούρα από την οποία προερχόμαστε εμείς και να τα πηγαίνουν κάπου κάνοντάς τα καινούργια. Το drum&bass και το breakbeat βρίσκονται ξανά σε εξαιρετική κατάσταση και υπάρχουν φανταστικοί νέοι παραγωγοί, τραγουδιστές και γυναίκες καλλιτέχνιδες που εξελίσσουν τον ήχο.

Προφανώς υπάρχει νοσταλγία για εκείνη την εποχή, αλλά υπάρχει επίσης μια πραγματική επιθυμία για κάτι πιο οργανικό, πιο τραχύ, λιγότερο επεξεργασμένο. Αν ένας νέος καλλιτέχνης ανακαλύψει αυτό το λεξιλόγιο 25 χρόνια αργότερα και βρει μέσα του τη δική του αλήθεια, τότε παύει να είναι απλώς νοσταλγία. Γίνεται κομμάτι του επόμενου κύκλου.

— Η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να επηρεάζει σχεδόν κάθε στάδιο της δημιουργίας μουσικής, από τη σύνθεση και την παραγωγή μέχρι την παραγωγή φωνής και τα recommendation systems. Για μια καλλιτέχνιδα της οποίας η μουσική βρισκόταν πάντα κάπου στη συνάντηση τεχνολογίας και ανθρώπινης έκφρασης, πού βρίσκεται η γραμμή ανάμεσα στην τεχνολογία ως δημιουργικού εργαλείου και στην τεχνολογία που αρχίζει να αντικαθιστά την ίδια τη δημιουργική πράξη;

Η τεχνολογία ήταν πάντοτε μέρος της ηλεκτρονικής μουσικής. Όταν φτιάχναμε το «Resist», χρησιμοποιούσαμε οτιδήποτε νέο εμφανιζόταν γύρω μας και βλέπαμε πού μπορούσε να οδηγήσει τη μουσική.

Για μένα η μουσική είχε πάντα να κάνει με την έκφραση, τη σύνδεση και το συναίσθημα. Το songwriting έρχεται κατευθείαν από την καρδιά και πιστεύω ότι ο κόσμος καταλαβαίνει πότε κάτι έχει φτιαχτεί από ένα ειλικρινές μέρος.

Αγαπώ την ανθρώπινη επαφή ανάμεσα στους μουσικούς, τη μουσική και το κοινό. Και αισθάνομαι ότι έχουμε ακούσει πια αρκετά επεξεργασμένα φωνητικά και αρκετό «AI vibe». Μοιάζει να υπάρχει ξανά πραγματική ανάγκη για κάτι πιο οργανικό και ωμό.

Η τεχνολογία είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο και ήταν πάντα. Δεν θα ήθελα όμως ποτέ να αντικαταστήσει τον άνθρωπο πίσω από τη μουσική.

— Οι Kosheen «εξαφανίστηκαν» για ένα διάστημα από το live circuit και επέστρεψαν με διαφορετικό line-up και, φαινομενικά, με μια διαφορετική σχέση με την ίδια την ιστορία της μπάντας. Χρειάστηκε να ανακαλύψεις ξανά τι σήμαιναν οι Kosheen για εσένα προτού μπορέσεις να κατοικήσεις ξανά αυτά τα τραγούδια;

Απολύτως. Χρειάστηκε χρόνος. Το τέλος της αρχικής συνεργασίας ήταν σαν τη διάλυση μιας οικογένειας και χρειαζόμουν χρόνο για να συνέλθω απ’ αυτό. Για ένα διάστημα εξερεύνησα αυτά τα τραγούδια σε ακουστικές και ορχηστρικές εκδοχές και συνεργάστηκα με άλλους παραγωγούς. Αλλά η ανάγκη να εμφανίζομαι στη σκηνή δεν έφυγε ποτέ.

Αυτό που άλλαξε τα πάντα ήταν ότι περιέβαλα τον εαυτό μου με μουσικούς που αγαπώ και εμπιστεύομαι. Ο Mitch παρέμεινε δίπλα μου, ήρθε ο Ron και σταδιακά άρχισα να αισθάνομαι ξανά ασφαλής και υποστηριζόμενη πάνω στη σκηνή. Σήμερα η μπάντα μοιάζει με οικογένεια.

Νομίζω ότι έχω επανασυνδεθεί με το πνεύμα των Kosheen – την ειλικρίνεια, τα τραγούδια, την ισορροπία ανάμεσα στη μελωδία και την ηλεκτρονική μουσική. Και αισθάνομαι ότι μπορώ να συνεχίσω την ιστορία αντί απλώς να επαναλαμβάνω το παρελθόν.

— Έχεις πει ότι νιώθεις πιο δημιουργική στα 50 σου. Η μουσική βιομηχανία συνηθίζει να συνδέει την ανακάλυψη, την επανεφεύρεση, ακόμη και το ίδιο το relevance με τη νεότητα – ιδιαίτερα όταν πρόκειται για γυναίκες. Το να μεγαλώνεις σου έδωσε τελικά μεγαλύτερη καλλιτεχνική ελευθερία;

Νιώθω ότι σήμερα γράφω από ένα βαθύτερο σημείο και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της ζωής μου.

Υπάρχει μια δύναμη που προκύπτει όταν γνωρίζεις καλύτερα τον εαυτό σου και σε απασχολεί λιγότερο το να χωρέσεις στην ιδέα κάποιου άλλου για το τι θα έπρεπε να είσαι. Έχω γύρω μου θετικούς ανθρώπους, καταλαβαίνω πολύ περισσότερα για τη φροντίδα του εαυτού μου και δημιουργικά αισθάνομαι πολύ ελεύθερη.

Η βιομηχανία βελτιώνεται –υπάρχουν περισσότερες γυναίκες στο μάνατζμεντ, στην παραγωγή και στα crews–, αλλά έχουμε ακόμη πολύ δρόμο. Οι γυναίκες δεν σταματούν ξαφνικά να έχουν κάτι ενδιαφέρον να πουν επειδή έφτασαν σε μια συγκεκριμένη ηλικία. Προσωπικά αισθάνομαι ότι βρίσκομαι στην καλύτερη περίοδο της ζωής μου ως songwriter και performer, και αυτό είναι απίστευτα απελευθερωτικό.

— Το τελευταίο διάστημα επιστρέφετε και δουλεύετε ξανά πάνω σε κομμάτια από τον κατάλογο των Kosheen. Πρόκειται κυρίως για μια προσπάθεια να αποκτήσουν αυτά τα τραγούδια μια καινούργια ζωή ή η επιστροφή σ’ αυτά σου έδειξε και προς τα πού μπορεί να κινηθεί η νέα μουσική των Kosheen;

Νομίζω ότι συμβαίνουν και τα δύο. Είναι πολύ σημαντικό για μένα ο νέος δίσκος να αντιπροσωπεύει όσα έχουν χτίσει οι Kosheen και αυτό που σημαίνουν για το κοινό μας. Πρέπει να σέβεται τους προηγούμενους δίσκους αλλά ταυτόχρονα να μας σηκώνει και να μας πηγαίνει σε ένα καινούργιο κεφάλαιο.

Αυτή την περίοδο γράφω με κάποιους καταπληκτικούς ανθρώπους και επιτέλους συνεργάζομαι και με τον γιο μου, τον οποίο σέβομαι και θαυμάζω ως μουσικό και καλλιτέχνη. Πρόσφατα περάσαμε τρεις ημέρες μαζί στο Devon Analogue Studio με τον Brad Ellis και ήταν μαγικά. Δουλεύουμε όλοι με πολύ διαφορετικό τρόπο, αλλά καταφέραμε πολύ φυσικά να βρούμε έναν τρόπο επικοινωνίας μέσα από τη μουσική.

Δεν θέλω να αναδημιουργήσω το παρελθόν. Θέλω η νέα μουσική να αντανακλά όλα όσα έχουμε περάσει και τον τρόπο με τον οποίο έχουμε μεγαλώσει όλοι μαζί.

— Αν η Sian που ηχογραφούσε το «Resist» μπορούσε να σε δει σήμερα να ανεβαίνεις ξανά σε σκηνές σε όλη την Ευρώπη, τι πιστεύεις ότι θα την εξέπληττε περισσότερο – όχι σχετικά με τη μουσική βιομηχανία, αλλά σχετικά μ’ εσένα; Κι αν μπορούσες να της μιλήσεις από τη θέση στην οποία βρίσκεσαι σήμερα, τι θα τη συμβούλευες;

Νομίζω ότι θα εντυπωσιαζόταν που είμαι ακόμη εδώ και το κάνω – και μάλλον ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι το απολαμβάνω περισσότερο τώρα.

Στα 25 μου δεν είχα ιδέα τι επρόκειτο να συμβεί. Δεν ήξερα πραγματικά ούτε καν πώς έμοιαζε η επιτυχία και ξαφνικά όλα έγιναν με τρομερή ταχύτητα. Υπήρχαν υπέροχες στιγμές, αλλά υπήρξαν και χρόνια κατά τα οποία έχασα τον εαυτό μου μέσα σ’ όλο αυτό.

Νομίζω ότι θα της έλεγα: «Όλα θα πάνε καλά, μωρό μου. Έχε περισσότερη εμπιστοσύνη στη διαδικασία. Να προσέχεις τον εαυτό σου. Βρες μάνατζμεντ και μην υπογράψεις εκείνο το publishing deal!».

Και κυρίως θα της έλεγα ότι επιτυχία δεν είναι μόνο το μέγεθος της σκηνής. Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, το να βρίσκομαι ανάμεσα σε ανθρώπους που αγαπώ και εμπιστεύομαι, να εξακολουθώ να γράφω, να τραγουδάω και να επικοινωνώ με το κοινό, αυτό μου φαίνεται πλέον η πραγματική επιτυχία.