Γερμανικές εκλογές: Οι ομοιότητες του 2026 με το παρελθόν της δεκαετίας του 1930 και οι σύγχρονοι σωτήρες
Την περασμένη Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου 2026, το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), το οποίο η κρατική υπηρεσία για την προστασία του Συντάγματος στο ομόσπονδο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ έχει χαρακτηρίσει «επιβεβαιωμένα δεξιό εξτρεμιστικό», σημείωσε ένα αποτέλεσμα που χαρακτηρίστηκε ευρύτατα «πολιτικός σεισμός» για τη Γερμανία, ίσως και για την Ευρώπη. Οι αναλύσεις και τα σχόλια για τα αίτια του αποτελέσματος δίνουν και παίρνουν. Στο σημείωμα αυτό θα περιοριστούμε σε συνειρμούς που προκαλούν τα νούμερα των εκλογών – τώρα και τότε. Το «τότε» είναι οι εκλογές για το γερμανικό κοινοβούλιο, που έγιναν στις 31 Ιουλίου 1932. Είναι αξιοσημείωτες, διότι τότε το Εθνικοσοσιαλιστικό (ναζιστικό) Κόμμα του Χίτλερ κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό του σε ελεύθερες εκλογές, αγγίζοντας το 37,3% (από 18,3% δύο χρόνια νωρίτερα).
Πρώτο επίπεδο το τοπικό: Στις εκλογές της Κυριακής για το κοινοβούλιο της Σαξονίας-Άνχαλτ πρώτευσε το κόμμα AfD, με ποσοστό 43,8%. Déjà vu: Τον Απρίλιο του 1932, στις τοπικές εκλογές του Άνχαλτ (μέρος του σημερινού κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ), το Εθνικοσοσιαλιστικό (ναζιστικό) Κόμμα του Χίτλερ ήρθε πρώτο με 41% των ψήφων.
Δεύτερο επίπεδο η σύγκριση τοπικού-εθνικού: Στις τελευταίες εθνικές εκλογές της Γερμανίας (25 Φεβρουαρίου 2025), στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ το κόμμα AfD εξασφάλισε το 37,1% των ψήφων, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο του εθνικού μέσου όρου (ΕΜΟ), που ήταν 20,8%. Déjà vu 1: Στις εθνικές εκλογές της Γερμανίας του Ιουλίου 1932, στην περιφέρεια του Μαγδεμβούργου-Άνχαλτ (που αντιστοιχεί περίπου στα δύο τρίτα της σημερινής Σαξονίας-Άνχαλτ), το ναζιστικό κόμμα έλαβε το 43,8% των ψήφων (σημαντικά πάνω από τον ΕΜΟ του 37,3%) και για πρώτη φορά στην ιστορία του αναδείχτηκε πρώτο κόμμα. Στις ίδιες εκλογές, στην περιφέρεια του Μέρσεμπουργκ (που αντιστοιχεί περίπου στο υπόλοιπο ένα τρίτο της Σαξονίας-Άνχαλτ), το κόμμα του Χίτλερ έλαβε το 42,6%. Déjà vu 2: Τα ποσοστά αυτά είναι εκπληκτικά κοντά στο 43,8% που έλαβε η Εναλλακτική στις τοπικές εκλογές του κρατιδίου την περασμένη Κυριακή.
Τρίτο επίπεδο το εθνικό: Στις τελευταίες εθνικές εκλογές της Γερμανίας, στα έξι «ανατολικά» κρατίδια, εκείνα, δηλαδή, που μέχρι την επανένωση του 1990 ανήκαν στην επικράτεια της Ανατολικής Γερμανίας, το κόμμα AfD αναδείχτηκε πρώτο σε ψήφους παντού, με μέσο ποσοστό 36,1% έναντι 20,8% του ΕΜΟ. Αντίθετα, στα κρατίδια που αντιστοιχούν στην επικράτεια της προ του 1990 Δυτικής Γερμανίας, το AfD σκόραρε ένα 18,5%, ποσοστό κοντά μεν στον ΕΜΟ αλλά ακριβώς το μισό από το αντίστοιχο της Ανατολικής. Déjà vu 1: Στις εθνικές εκλογές της Γερμανίας του Ιουλίου 1932, το ναζιστικό κόμμα συγκέντρωσε ποσοστά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο του 37% σε οκτώ από τις δέκα περιφέρειες που, κατά προσέγγιση, αντιστοιχούν στα σημερινά κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας (ΛΔΓ). Στα εδάφη που αντιστοιχούν στην προ του 1990 Δυτική Γερμανία, το ναζιστικό κόμμα πέτυχε υψηλότερα του εθνικού μέσου όρου ποσοστά επίσης σε οκτώ από τις δεκαέξι περιφέρειες. Σε ψήφους, κατά προσέγγιση πάντα, και εξαιρουμένου του Βερολίνου, το ναζιστικό κόμμα συγκέντρωσε 41% στην (πρώην) Ανατολική Γερμανία έναντι 34% στη Δυτική. Déjà vu 2: Εξαίρεση, τότε και τώρα, η πρωτεύουσα, το Βερολίνο: Στις εκλογές του 2025, το κόμμα AfD έλαβε το 15,2% (τέταρτο κόμμα) – το δεύτερο χειρότερο πανεθνικά μετά τη Βρέμη (15,1%). Αντίστοιχα, στις εκλογές του 1932, το ποσοστό του ναζιστικού κόμματος στην πρωτεύουσα περιορίστηκε στο 24,6% (τρίτο κόμμα) – το δεύτερο χειρότερο πανεθνικά μετά την Κολωνία-Άαχεν (20,2%).
Τέταρτο επίπεδο το προσωπικό: Σήμερα, ο τοπικός ηγέτης της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, ο 36χρονος Ούλριχ Σίγκμουντ, πρώην έμπορος αποσμητικών χώρου και νυν επαγγελματίας πολιτικός, φιλοδοξεί να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός του κόμματός του σε ένα από τα δεκαέξι κρατίδια της Γερμανίας. Του λείπουν τρεις έδρες, τις οποίες πιθανόν να εξασφαλίσει με τη βοήθεια ενός μικρού λαϊκιστικού κόμματος. Déjà vu: Τον Μάιο του 1932, το Άνχαλτ έγινε το πρώτο κρατίδιο με πρωθυπουργό από το ναζιστικό κόμμα. Ο Μπρούνο Φράιμπεργκ, 39 ετών δικηγόρος, βετεράνος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μέλος του ναζιστικού κόμματος από το 1925, εξελέγη με τη βοήθεια ενός συντηρητικού κόμματος. Ο Φράιμπεργκ εντάχθηκε στα SS, στη διάρκεια του πολέμου, διορίστηκε δήμαρχος Λειψίας και αυτοκτόνησε, μαζί με τη σύζυγο και την κόρη του, τον Απρίλιο του 1945, μια μέρα πριν από την είσοδο αμερικανικών στρατευμάτων στην πόλη.
Αυτά, ως ερέθισμα στη φαντασία μας. Τα νούμερα είναι απλώς δείκτες που και αυτοί ζητούν ερμηνεία· να αναζητηθούν, δηλαδή, τα αίτια, βαθύτερα και συγκυριακά, που διαμόρφωσαν την εκλογική συμπεριφορά των ψηφοφόρων σε ένα κρατίδιο με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, που αν δεν αντιπροσωπεύουν τον γερμανικό «μέσο όρο», ανοίγουν πάντως την όρεξη στους επίδοξους «σωτήρες» της πιο πολυάνθρωπης και οικονομικά ισχυρότερης χώρας της Ευρώπης. Οι οποίοι, από τα λεγόμενά τους, φαίνεται πρώτα και κύρια να σκοπεύουν στη σωτηρία της, διαγράφοντας ένα βεβαρυμένο ιστορικό παρελθόν.
14°
