Έχουμε ευθύνη για τnν υγεία μας;

Μέσα σε ένα μόλις Σαββατοκύριακο η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να αλλάξει άρδην την πολιτική της για την ιατρική της ευεξίας. Την Τετάρτη ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης καλούσε τους πολίτες να προσέχουν όταν επιλέγουν γιατρό και έριχνε στον ΙΣΑ την ευθύνη του ελέγχου των ιατρείων. Και τη Δευτέρα μαθαίναμε ότι θα αλλάξει συνολικά το πλαίσιο λειτουργίας τους, θα ελεγχθούν οι «θεραπείες» που υπόσχονται, θα υπάρξει ειδική εφαρμογή ώστε να μπορούν οι πολίτες να γνωρίζουν ποιες πράξεις επιτρέπονται και θα απαγορευτεί η διαφήμιση. Ο ίδιος ο υπουργός, μάλιστα, ζήτησε συγγνώμη που το σύστημα δεν προστάτευσε τον Μαζωνάκη. Είχε μεσολαβήσει, φυσικά, ένας καταιγισμός συγκινησιακά φορτισμένων ρεπορτάζ, τα οποία υποχρέωσαν την κυβέρνηση να εγκαταλείψει τη θέση του παρατηρητή.

Έστω κι έτσι, κάτι καλό μπορεί να προκύψει. Κάποιες επικίνδυνες πρακτικές μπορεί να απαγορευτούν. Μακάρι. Ας μην κοροϊδευόμαστε όμως. Μιλάμε για μια βιομηχανία πολλών δισεκατομμυρίων στην Ελλάδα και διεθνώς. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων πουλά φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Εκμεταλλεύεται τη ματαιοδοξία, την αφέλεια και τον φόβο με αστήριχτες ή και ψευδείς υποσχέσεις. Θαυματουργές δίαιτες «αποτοξίνωσης», μαγικά μαντζούνια και άχρηστα συνήθως συμπληρώματα μας δίνουν την ψευδαίσθηση ότι φροντίζουμε την υγεία μας.

Τίποτα απ’ αυτά δεν θα απαγορευτεί, ούτε φυσικά μπορεί να απαγορευτεί. Αν θέλει ο άλλος να κάνει δίαιτες που ενισχύουν τον μεταβολισμό ή τη δίαιτα του Νεάντερνταλ, να φορά ζώνες αδυνατίσματος ή να κάνει κλύσμα για να καθαρίσει το έντερό του, ποιος θα του το απαγορεύσει; Για να μην πούμε για την κβαντική ιατρική, τους μαγνήτες ή τον καθαρισμό της αύρας. Και τίποτα δεν πρόκειται ν’ αλλάξει τη νοοτροπία μας. Εδώ με το εμβόλιο του covid, και μπροστά στον κίνδυνο του θανάτου, αγνοούσαμε τις επίσημες οδηγίες και πιστεύαμε ότι μας βάζουν τσιπάκι.

Ό,τι κι αν κάνει το κράτος, η προσωπική ευθύνη παραμένει αναντικατάστατη και αναγκαία

Πιστεύει κανείς ότι ο θάνατος του Μαζωνάκη θα μας κάνει να αλλάξουμε; Θα μας κάνει να ακούμε τους γιατρούς, θα εγκαταλείψουμε τις μαγικές λύσεις και θα ακολουθήσουμε τις (τόσο απλές) συμβουλές για έναν υγιεινό τρόπο ζωής; Είπαμε, ας μην κοροϊδευόμαστε. Κι όσο κι αν σε κάποιους δεν αρέσει, ό,τι κι αν κάνει το κράτος, η προσωπική ευθύνη παραμένει αναντικατάστατη και αναγκαία. Στην εποχή μας, μάλιστα, όποιος θέλει να ενημερωθεί και να αποφύγει τις παγίδες του διαδικτύου και των σόσιαλ μίντια, μπορεί να το κάνει. Μακάρι να το είχε κάνει και ο Μαζωνάκης, ίσως να μην είχε πέσει θύμα της ιατρικής απληστίας. Η αρχική προτροπή Γεωργιάδη να προσέχουμε πώς επιλέγουμε τον γιατρό μας είναι τελικά πιο χρήσιμη από τη συγγνώμη, η οποία ικανοποίησε μόνο τα πρωινάδικα.

Το πρόβλημα φυσικά είναι ευρύτερο. Είναι άραγε πράγματι ευθύνη του κράτους να μας προστατεύσει ουσιαστικά από τις ίδιες τις δικές μας επιλογές; Στην πράξη το έχουμε αποδεχτεί σε πολλές περιπτώσεις. Για παράδειγμα, η χρήση κράνους στις μοτοσικλέτες είναι υποχρεωτική, παρότι, αν δεν φοράμε, βλάπτουμε μόνο τον εαυτό μας. Η εξήγηση που δίνεται είναι φυσικά το κόστος για την κοινωνία. Πότε όμως μπορεί η επίκληση αυτού το κόστους να οδηγήσει σε περιορισμό της ατομικής ελευθερίας ή ακόμα και σε αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα; Ιδίως όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται έπειτα από έναν από τους συνήθεις ηθικούς πανικούς των μίντια, δηλαδή χωρίς σοβαρή μελέτη πιθανών απρόβλεπτων επιπτώσεων;

Σχετικό Άρθρο

Κοινωνια Ποιος ελέγχει τις υπηρεσίες υγείας;

Μάνος Βουλαρίνος 14.09.2026, 13:49

Ένα καλό παράδειγμα είναι η απαγόρευση της πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για τους νέους. Ένας γονιός θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι αυτό περιορίζει την ελευθερία του να μεγαλώσει το παιδί του όπως αυτός νομίζει. Αντί, μάλιστα, να διδάσκει τη μετρημένη χρήση του διαδικτύου, η απαγόρευση το μετατρέπει σε απαγορευμένο καρπό, επιτείνοντας την εξάρτηση. Η πείρα άλλωστε έχει δείξει ότι οι νέοι βρίσκουν τρόπο να παρακάμψουν τις απαγορεύσεις, η πολιτική είναι αναποτελεσματική. Στην Αυστραλία, όπου υπάρχει η σχετική εμπειρία, το 80% των νέων εξακολουθεί να έχει πρόσβαση. Η απαγόρευση, με άλλα λόγια, γίνεται μόνο και μόνο για να απαντηθεί το ερώτημα «πού είναι και τι κάνει το κράτος». Όχι για να λύσει το πρόβλημα.

Ανάλογα παραδείγματα με μικρότερο κοινωνικό αντίκτυπο υπάρχουν πάμπολλα στην καθημερινότητά μας. Απαγορεύσεις και περιορισμοί για το καλό μας. Σε καθένα από αυτά μπορεί κάποιος να πει «γιατί όχι». Όλα μαζί συνθέτουν μια γραφειοκρατική κοινωνία όπου κυριαρχεί η ψευδαίσθηση της ασφάλειας και της τάξης σε βάρος της προσωπικής ευθύνης και της ελευθερίας.