Screenagers: Τα παιδιά που παραδόθηκαν σε έναν αλγόριθμο
Ο κοινωνικός ψυχολόγος Ράβι Άιερ εξηγεί στην ATHENS VOICE γιατί θεωρεί αναγκαίο τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media και γιατί οι γονείς δεν μπορούν να δώσουν μόνοι τους τη μάχη
Screenagers: Τα παιδιά που παραδόθηκαν σε έναν αλγόριθμο: «Δεν είναι θέμα ατομικής πειθαρχίας - είναι ένα συλλογικό πρόβλημα που οι γονείς δεν μπορούν να λύσουν μόνοι τους», λέει στην ATHENS VOICE o Ράβι Άιερ
Από το γραφείο του στο Ρέντγουντ Σίτι της Καλιφόρνιας, στην καρδιά της ευρύτερης περιοχής του Σαν Φρανσίσκο όπου συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της τεχνολογικής βιομηχανίας, ο Ράβι Άιερ μιλά για τη σχέση παιδιών και εφήβων με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης - ένα πεδίο όπου η ψυχολογία, η τεχνολογία, η πολιτική και η οικογενειακή ζωή διασταυρώνονται.
Ο Άιερ είναι κοινωνικός ψυχολόγος και στενός συνεργάτης του Τζόναθαν Χάιντ (Η Γενιά του Άγχους) επί σχεδόν είκοσι χρόνια. Έχει συνυπογράψει δεκάδες μελέτες για την ηθική, τις αξίες, την πόλωση και την ευημερία, ενώ για περισσότερα από τέσσερα χρόνια εργάστηκε στη Meta, όπου ηγήθηκε ομάδων data science και έρευνας με αντικείμενο τον κοινωνικό αντίκτυπο των πλατφορμών.
Σήμερα είναι Managing Director στο Neely Center της Σχολής Marshall του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας και προσπαθεί να αξιοποιήσει αυτή τη διαδρομή «ώστε η τεχνολογία να γίνει καλύτερη για την κοινωνία», καθώς «διαμορφώνει την ανθρωπότητα, αλλά δεν έχει σχεδιαστεί προσεκτικά ώστε να το κάνει με θετικό τρόπο - ειδικά για τα παιδιά».
Του ζήτησα να μιλήσουμε με αφορμή την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να προχωρήσει σε περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα social media.
Ο Άιερ περιγράφει το πρόβλημα ως «συλλογικό»: οι γονείς δεν μπορούν να το αντιμετωπίσουν μόνοι τους, επειδή τα παιδιά αισθάνονται υποχρεωμένα να βρίσκονται στις ίδιες πλατφόρμες όπου βρίσκονται και οι συνομήλικοί τους. Αναγνωρίζει ότι η ταυτοποίηση ηλικίας δεν θα είναι εξαρχής τέλεια, αλλά επιμένει ότι ακόμη και μια μερικώς αποτελεσματική εφαρμογή μπορεί να μειώσει ουσιαστικά την έκθεση των παιδιών σε κινδύνους. Ταυτόχρονα, ξεκαθαρίζει ότι οι περιορισμοί από μόνοι τους δεν αρκούν, αν δεν συνοδευτούν από αλλαγές στον σχεδιασμό των ίδιων των πλατφορμών.
Η Ελλάδα ανακοίνωσε απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15. Πρόκειται για αναγκαία παρέμβαση ή υπάρχει το ρίσκο των ανεπιθύμητων συνεπειών;
Είναι 100% αναγκαία παρέμβαση. Χαίρομαι που η Ελλάδα το κάνει. Αυτές οι πολιτικές είναι δημοφιλείς σε όλο τον κόσμο, και υπάρχει λόγος: κάθε γονιός μάχεται καθημερινά με το παιδί του για τον χρόνο στην οθόνη. Βλέπουμε παντού παρέες παιδιών που αντί να μιλάνε μεταξύ τους, κοιτάνε τα κινητά τους. Και τα ίδια τα παιδιά το νιώθουν αυτό - στις ΗΠΑ πολλά χρησιμοποιούν τον όρο «screenagers» και παραδέχονται ότι βρίσκουν και τα ίδια ότι το να είσαι συνεχώς στο τηλέφωνο δεν είναι ωραίο. Αλλά νιώθουν παγιδευμένα. Όλοι οι φίλοι τους είναι εκεί, άρα αν φύγεις, χάνεις κάτι. Αυτό είναι το κλασικό πρόβλημα συλλογικής δράσης: ο γονιός δεν έχει λύση μόνος του. Ή αποκλείεις το παιδί σου, οπότε είναι το μόνο παιδί εκτός πλατφόρμας, ή το αφήνεις να μπει σε κάτι που και οι δύο σας ξέρετε ότι δεν είναι καλό. Αυτές οι πολιτικές δίνουν στα παιδιά μια πραγματική επιλογή.
Ποιες είναι οι πιο ισχυρές συνδέσεις που έχουμε σήμερα μεταξύ έκθεσης στις πλατφόρμες και ψυχικής υγείας στην εφηβεία;
Θα φέρω συγκεκριμένα δεδομένα. Το 45% των παιδιών στις ΗΠΑ λέει ότι τα social media επηρεάζουν τον ύπνο τους. Μελέτη έδειξε ότι ένα παιδί δέχεται περίπου 200 ειδοποιήσεις την ημέρα - δέκα από αυτές έρχονται τη νύχτα. Ο μέσος χρόνος χρήσης είναι πέντε ώρες ημερησίως, που σημαίνει ότι κάποια παιδιά το παίρνουν και στο μπάνιο μαζί τους. Η έλλειψη ύπνου είναι ένα σαφές αιτιακό αποτέλεσμα. Και όλοι συμφωνούμε ότι ο ύπνος είναι θεμελιώδης για την ψυχική υγεία. Επίσης, το 20% των παιδιών αναφέρουν ότι βλέπουν ανεπιθύμητο σεξουαλικό περιεχόμενο κάθε εβδομάδα στο Instagram. Και ένα παρόμοιο ποσοστό λέει ότι βγαίνει από αυτές τις πλατφόρμες νιώθοντας χειρότερα για τον εαυτό του - γιατί συγκρίνεται διαρκώς με άλλους και τρόπους ζωής. Δεν χρειάζεσαι μεγάλες επιδημιολογικές έρευνες για να δεις ότι αυτά τα προϊόντα βλάπτουν πολλά παιδιά. Ακόμα και αν μιλάμε για «μόνο» το 20%, αυτός είναι ένας τεράστιος αριθμός. Κανένα άλλο προϊόν δεν θα ανεχόμασταν σε αυτό το ποσοστό βλάβης.
Δουλέψατε στη Meta. Τι μάθατε εκεί για το πώς αυτές οι πλατφόρμες διαμορφώνουν συμπεριφορές;
Πολλοί, όταν βλέπουν κάτι κακό σε μια πλατφόρμα, επικεντρώνονται στην αφαίρεση περιεχομένου. «Γιατί δεν το κατεβάζετε; Γιατί δεν το αναφέρετε;» Αλλά αυτό είναι ένα παιχνίδι χωρίς τέλος. Δεν θα αφαιρέσεις ποτέ τα πάντα, ούτε θα έπρεπε - οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να εκφράζονται. Το πρόβλημα δεν είναι το περιεχόμενο. Είναι όταν η πλατφόρμα ωθεί τον κόσμο να κάνει πράγματα που δεν θέλει να κάνει. Πολλοί influencers σου λένε ότι είναι πιο σεξουαλικοί από όσο θα ήθελαν, πιο διχαστικοί από όσο θα ήθελαν - επειδή ο αλγόριθμος το απαιτεί. Αυτό είναι ευθύνη της πλατφόρμας. Οι εταιρείες ξέρουν -έχουν κάνει μελέτες- ότι αν σχεδιάσεις μια πλατφόρμα βελτιστοποιημένη για engagement, παράγεις περισσότερο σεξουαλικό και διχαστικό περιεχόμενο. Αν βελτιστοποιήσεις αλλιώς, λιγότερο. Είναι θέμα κλίσης του γηπέδου. Και όταν το 70% των παιδιών λέει ότι νιώθει ότι χειραγωγείται από αυτά τα προϊόντα, δεν μιλάμε για αντίληψη - μιλάμε για εμπειρία.
Αν η Ελλάδα υλοποιήσει το μέτρο της απαγόρευσης, τι θεωρείτε ότι πρέπει να γίνει, στον σχεδιασμό και στις ρυθμίσεις, ώστε να μην καταφύγουν τα παιδιά σε λιγότερο ρυθμισμένα ψηφιακά περιβάλλοντα;
Δεν έχω δει στοιχεία που να δείχνουν αυτή τη μετακίνηση στην Αυστραλία. Και υπάρχει ένας απλός λόγος: τα social media δεν είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα αν είσαι ο μόνος που τα χρησιμοποιεί. Άκουσα μάλιστα ότι στην Αυστραλία η ενοικίαση σκαφών για ψάρεμα αυξήθηκε - το αποδίδουν ακριβώς στους νόμους αυτούς. Να θυμίσω επίσης ότι δεν πρόκειται για πλήρη απαγόρευση: τα παιδιά κάτω των 15 μπορούν ακόμα να μπουν στο YouTube, απλώς χωρίς λογαριασμό. Δεν μπορούν να έχουν εμπορική σχέση με την πλατφόρμα, που να τους κρατάει εκεί περισσότερο από ό,τι θέλουν. Ακόμα και αν η εφαρμογή του μέτρου δεν είναι τέλεια, 120.000 παιδιά που βγήκαν από το Snapchat στην Αυστραλία σημαίνουν 120.000 παιδιά λιγότερο εκτεθειμένα σε εκβιασμό, κυβερνο-εκφοβισμό, ανεπιθύμητο σεξουαλικό περιεχόμενο. Μην αφήνουμε την τελειότητα να γίνει εχθρός του καλού.
Ως ειδικός, τι μήνυμα θα στέλνατε σε μια ελληνική οικογένεια;
Ο εγκέφαλος αναπτύσσεται μέχρι τα είκοσι. Και μαθαίνει από αυτό που κάνει. Αν περάσεις τη ζωή σου κάνοντας ντρίπλες με μια μπάλα μπάσκετ, ο εγκέφαλός σου θα γίνει πολύ καλός σε αυτό. Αν περάσεις τη ζωή σου κάνοντας scroll, ο εγκέφαλός σου θα προσαρμοστεί σε αυτό. Και αυτό δεν το θέλεις για το παιδί σου. Θες να αναθέσεις την ανάπτυξη του παιδιού σου -πέντε ή οκτώ ώρες την ημέρα- σε έναν αλγόριθμο που δεν ελέγχεις εσύ; Ή θα προτιμούσες να μαθαίνει από άλλους ανθρώπους, από εσένα, από τον πραγματικό κόσμο, όπως κάναμε για χιλιάδες χρόνια; Αν είσαι Έλληνας γονιός, πιθανότατα έχεις ήδη μαλώσει με το παιδί σου για τον χρόνο στην οθόνη. Αυτή η πολιτική θα κάνει καλό στο παιδί σου. Και θα κάνει καλό και στη σχέση σου μαζί του.
Ο κοινωνικός ψυχολόγος Ράβι Άιερ εξηγεί στην ATHENS VOICE γιατί θεωρεί αναγκαίο τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media και γιατί οι γονείς δεν μπορούν να δώσουν μόνοι τους τη μάχη
17°
