Κάπως πρέπει να γίνει σαφές ότι δεν είμαστε η βαθμολογία που καταφέραμε στις Πανελλήνιες
Ο νορμάλ κόσμος στα τέλη της δεκαετίας του ‘90 πήγαινε φροντιστήριο στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου. Εγώ πήγα τις δύο πρώτες. Κανείς δεν με άγχωσε από το σπίτι, δυστυχώς έτσι είναι οι Πανελλήνιες: σε βάζουν στον κάδο, στο πρόγραμμα στυψίματος από νωρίς. Τι έκανε ο Γιάννης; Πού πήγε για ιδιαίτερα η Μαρία; Έτσι.
Οι γονείς μου είχαν απορήσει, ακριβώς επειδή δεν υπήρχε πίεση. Όμως, το Σύνδρομο του Καλού Παιδιού στις Πανελλήνιες θεριεύει. Και μετά έπεσα πάνω στο Γκρι Βιβλίο της Ιστορίας. Τα παιδιά της γενιάς μου αποκλείεται να το έχουν ξεχάσει.
Ήμουν από τα «φυτά» του σχολείου with a twist. Πρώτη στις βλακείες, πρώτη στους βαθμούς ή έστω από τους πρώτους. «Σκατά απουσιολόγος» (έτσι με αποκαλούσε ένας διευθυντής, μεγάλο τούβλο, θεός σχωρέσ’τον) που στις καταλήψεις έκρυβα το απουσιολόγιο ανάμεσα στα στρώματα της γυμναστικής στην αποθήκη του σχολείου.
Και μετά η χαρά απλώς την κοπάνησε απο κάποιο παράθυρο μαζί με τα μπουγέλα που παίζαμε στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς. Δεν είναι ότι δεν με ένοιαζε. Δεν ήθελα. Σταμάτησα το φροντιστήριο ακριβώς έναν χρόνο πριν. Τράβηξα χειρόφρενο – πώς το λένε; Απλώς δεν ήθελα άλλο.
Δυόμιση χρόνια έβλεπα συμμαθήτριες και συμμαθητές να κλαίνε και να κάνουν εμετό πάνω από το Γκρι Βιβλίο. Τότε –μιλάμε για τα τέλη του ’90- ούτε λόγος για σχολικούς ψυχολόγους και τα συναφή.
Την προσπάθησα την παπαγαλία. Στην αρχή τα κατάφερνα. Αλλά όσο κυλούσαν οι σελίδες –και τα πρόσωπα και τα γεγονότα και οι χρονολογίες- οι αράδες μπερδεύονταν μέσα στο κεφάλι μου. Την επομένη ξεχνούσα αυτό που (δεν) είχα μάθει χθες. Δεν βοηθούσαν πια ούτε οι υπογραμμίσεις, ούτε το να λες το μάθημα δυνατά. Ήξερα το γεγονός, τους πρωταγωνιστές, τη Συνθήκη, αλλά μου έβγαινε να το πω με δικά μου λόγια.
Άρχισα να γίνομαι δυστυχισμένη. Δεν έβρισκα χαρά πουθενά. Ούτε στα μαθήματα που από κλίση αγαπούσα. Και την Ιστορία την αγαπούσα, αλλά όχι έτσι, στείρα και μηχανικά. Ήθελα να μου λες για τον Βενιζέλο και να μου δείχνεις φωτογραφίες. Να μου μιλάς για το πέρασμα του ελληνικού στρατού στο Σαγγάριο και να μου εξηγείς με σχήματα και παραδείγματα. Όμως, το Γκρι βιβλίο της Ιστορίας δεν είχε τέτοια. Είχε υποσημειώσεις και αστερίσκους που έπρεπε να μάθεις απ’ έξω, κάπως σαν κακή προσευχή. Για την τότε ηλικία μου, ήξερα αρκετή Ιστορία –και ευτυχώς ακόμη τη θυμάμαι και αγαπώ να τη διαβάζω- όμως όχι παπαγαλία. Απεταξάμην.
Στη Γ’ Λυκείου δεν ξαναπάτησα φροντιστήριο. Διάβαζα σαν άνθρωπος, ανάμεσα σε άυπνα ρομπότ. Ξανακοιμήθηκα. Ξαναβγήκα με φίλους. Οι καλοθελητές έπιασαν τη μαμά μου. «Γιατί την αφήνεις να βγαίνει; Μάζεψέ της λίγο τα λουριά, θα αποτύχει! Κρίμα, θα πάει χαμένος ο κόπος της».
Ένα βράδυ που κι εκείνη είχε γυρίσει από το μαγαζί και εγώ κάτι ψευτόγραφα ήρθε και με έπιασε από το πρόσωπο και με κοίταξε στα μάτια. Δεν έκανε τέτοιες χειρονομίες η μαμά μου, γι’ αυτό και ξαφνιάστηκα. «Να σου πω... Δεν με νοιάζει, αν θα περάσεις. Πού θα περάσεις. Δεν μας νοιάζουν οι βαθμοί. Θέλω να είσαι καλά, να τρως, να βγαίνεις, να παίζεις. Θα κάνεις ό,τι θες. Και όσο αντέχω, θα ειμαι κοντά σου». Αυτό ήταν.
Στο εξεταστικό κέντρο μπήκα ήρεμη, με μπεγλέρι (ήταν πολλή μαγκιά το μπεγλέρι τότε) και δύο στιλό στην τσέπη. Στ’ Αρχαία έπεσε άγνωστο κείμενο Πλάτωνας, έκθεση κάτι αντι-sos για την παιδική εγκληματικότητα (πόσω προχώ!) και λατινικά ούτε που θυμάμαι, κάτι εύκολο πάντως. Έβγαινα στη μία ώρα, ίσως και λιγότερο από κάθε εξέταση, στην Ιστορία πάτωσα, αλλά πέρασα, πέρασαν και τα χρόνια, έκανα τη δουλειά αγάπησα και όχι τη δουλειά που σπούδασα, έχω ένα ρημαδοχαρτί (άντε δύο), όπως οι περισσότεροι που μπήκαν σε αυτή τη μηχανή του κιμά.
Δεν ευτύχησα ούτε από τις Πανελλήνιες –που μετά γίνανε Πανελλαδικές, ποτέ δεν κατάλαβα τη διαφορά-, ούτε από το (ρημαδο)χαρτί. Εκτίμησα τις σπουδές σε δεύτερο χρόνο, εκεί που άρχισα να αντιλαμβάνομαι, το ένα μετά το άλλο, τα κενά που μου είχε αφήσει το σχολείο, το εκπαιδευτικό σύστημα, οι δομές της αξιολόγησής μας ως μαθητικό δυναμικό. Συνέχισα να διαβάζω, να σπουδάζω και να λυπάμαι που το σύστημα είναι φτιαγμένο έτσι, ώστε να εκπαιδεύει χάμστερ σε τροχό και όλα τα ωραία πρέπει να τα βρεις μόνο σου, δουλειά εξ ορισμού πολύ δύσκολη, πολυσύνθετη, πολυπαραγοντική έτσι κι αλλιώς.
Όμως, δεν ξέχασα ποτέ το Γκρι Βιβλίο – της Ιστορίας. Ένα βιβλίο που μπορεί να γράφτηκε με καλές προθέσεις, όμως για εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά σηματοδότησε ένα Τέλος. Το τέλος της υγιούς, δημιουργικής μάθησης, το σκότωμα της ελπίδας ότι νικάει αυτός που ξέρει και έχει διαβάσει, τη σιγουριά ότι μπορεί να ηττηθείς από ένα μαγνητόφωνο. Ή έναν παπαγάλο. Το ίδιο είναι.
Και ναι, στην πραγματική ζωή πολύ συχνά νικάει το μαγνητόφωνo και κάνει κουμάντο ο Παπαγάλος. Αλλά κάνει κουμάντο στο κλουβί του, εκεί που δεν χωράνε ούτε τα μεγάλα όνειρα ούτε οι μεγάλες αποφάσεις. Και η ζωή μας έχει αξία κυρίως γι’ αυτά και για όσους πρόλαβαν να μας πείσουν ότι τα πράγματα δεν είναι μόνο σκοτάδι. Καλή ζωή, λοιπόν, κι ας γράψετε μηδέν.
17°
