ΟΣΔΕΛ και BookPoint: Πόσα και τι βιβλία κυκλοφορούν στην Ελλάδα;

Στο πλαίσιο της πολύ επιτυχημένης 22ης Διεθνούς Εκθέσεως Βιβλίου Θεσσαλονίκης —που κατά το κοινώς λεγόμενον έκλεισε χθες τις πύλες της μετά από τέσσερις άκρως χορταστικές ημέρες γεμάτες βιβλίο και συζητήσεις γύρω από το βιβλίο—, ο ΟΣΔΕΛ παρουσίασε και εν συνεχεία δημοσιοποίησε τα δεδομένα της Ελληνικής Βιβλιοπαραγωγής του 2025, όπως αυτά αντλήθηκαν από το BookPoint, τη μεγαλύτερη και πληρέστερη βιβλιογραφική βάση στην Ελλάδα.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν αναλυτικά τα ευρήματα της έρευνας στην ιστοσελίδα του BookPoint, όπου έχουν αναρτηθεί και οι αντίστοιχες εκθέσεις των προηγούμενων ετών. Εμείς σήμερα, εδώ, θα ασχοληθούμε μόνο με μερικά από τα συνοπτικά στοιχεία που τεκμηριώνει η έρευνα —στοιχεία οπωσδήποτε σημαντικά, που μας αφορούν όλους και δείχνουν μία προδιαγεγραμμένη πορεία για την ελληνική αγορά του βιβλίου—, μαζί με κάποιες σκέψεις μας:

• Πρώτα-πρώτα λοιπόν, η ετήσια βιβλιοπαραγωγή έχει πλέον σταθεροποιηθεί: κάθε χρόνο κυκλοφορούν στη χώρα μας, στα ελληνικά, περίπου 11.000 νέα βιβλία. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ (του Σαββάτου και της Κυριακής συμπεριλαμβανομένων) κυκλοφορούν 30 νέα βιβλία. Κάθε ημέρα του χρόνου, και τις 365 ημέρες. Τι σημαίνει με τη σειρά του αυτό; Σημαίνει ότι είναι αδύνατον για οποιονδήποτε να έχει έστω και μία στοιχειωδώς επαρκή εποπτεία των νέων τίτλων. Ούτε οι βιβλιοπώλες μπορούν να έχουν μια κάπως καλή εικόνα. Ούτε οι κριτικοί. Ούτε κανείς.
• Είναι κακό αυτό; Όχι απαραίτητα, και όχι γενικώς. Αλλά σε μία αγορά βιβλίου που διακρίνεται από έναν πολύ μικρό πυρήνα σταθερών αναγνωστών, σημαίνει ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αυτών των τίτλων απλώς θα χαθούν μέσα στον σωρό. Δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Σε μία μεγαλύτερη αγορά —και η δική μας είναι μία πολύ ΜΙΚΡΗ αγορά, με λίγους ομιλητές της γλώσσας και, ξαναλέμε, με περιορισμένο αριθμό τακτικών αναγνωστών— τα πράγματα θα ήταν εντελώς διαφορετικά. Στη δική μας, δεν είναι καλά. Τα βιβλία χάνονται.
• Πέρα από την κριτική, ή τη διάδοση «από στόμα σε στόμα», ένας άνθρωπος με καλές διασυνδέσεις στον χώρο, ή με το χτίσιμο ενός «άλφα» προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να διαφημίσει τον εαυτό του για να ξεχωρίσει από τον σωρό. Πολλοί το επιχειρούν, αρκετοί το καταφέρνουν, κάποιοι πράγματι κάνουν μια σχετική καριέρα.
• Η Λογοτεχνία διατηρεί την πρώτη θέση με 4.044 νέους τίτλους μέσα στο 2025. Το μυθιστόρημα προηγείται με 47%, έπεται η ποίηση με 29%, και ακολουθεί το διήγημα με 13%. Τι σημαίνει στην πράξη αυτό; Σημαίνει ότι ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ (του Σαββάτου και της Κυριακής συμπεριλαμβανομένων) κυκλοφορούν 5,5 νέα μυθιστορήματα, ότι επίσης ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ κυκλοφορούν 3,5 νέες ποιητικές συλλογές, και ότι ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ κυκλοφορούν 1,5 νέες συλλογές διηγημάτων. Τι σημαίνει με τη σειρά του αυτό; Σημαίνει ότι είναι αδύνατον για οποιονδήποτε να έχει έστω και μία στοιχειωδώς επαρκή εποπτεία των νέων λογοτεχνικών βιβλίων που εκδίδονται. Ούτε καν.
• Τα παιδικά βιβλία κατέγραψαν επίσης ένα πολύ μεγάλο ρεκόρ, με 2.724 νέους τίτλους. Αυτό αντιστοιχεί στο 24% της συνολικής νέας βιβλιοπαραγωγής. Ουσιαστικά, το 1 στα 4 νέα βιβλία απευθύνεται σε παιδιά (κάθε ηλικίας). Από τους 2.724 νέους τίτλους, οι 1.746 απευθύνονται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας: ποσοστό 64%. Ήτοι, τα 2 στα 3 παιδικά βιβλία είναι για παιδιά που δεν διαβάζουν ακόμα μόνα τους (τα περισσότερα από αυτά τα βιβλία έχουν σκληρό εξώφυλλο, και σχεδόν όλα τους είναι εικονογραφημένα). Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ (του Σαββάτου και της Κυριακής συμπεριλαμβανομένων) κυκλοφορούν 7,5 νέα παιδικά βιβλία. Τι σημαίνει με τη σειρά του αυτό; Σημαίνει ότι είναι αδύνατον για οποιονδήποτε να έχει έστω και μία στοιχειωδώς επαρκή εποπτεία των νέων παιδικών βιβλίων.
• Είναι κακό αυτό; Ναι, ασφαλώς, καθώς ένα πολύ μεγάλο ποσοστό αυτών των τίτλων απλώς θα χαθούν μέσα στον σωρό. Ποια κυρίως θα χαθούν; Αυτά που πουλιούνται πιο ακριβά από τα άλλα. Κατά τεκμήριο, τα περισσότερα από τα καλύτερα. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσουμε περισσότερο επ’ αυτού: κάποιος θα προτιμήσει να αγοράσει ένα βιβλίο που κάνει 5 ευρώ από ένα που κάνει 15 ευρώ.
• Είναι καλό σημάδι για το μέλλον ότι κυκλοφορούν τόσο πολλά καινούργια παιδικά βιβλία; Θα δημιουργηθούν νέοι αναγνώστες έτσι; Όχι, το ένα δεν έχει σχέση με το άλλο, δεν υπάρχει κάποια συνάφεια με τα δύο αυτά πράγματα. Δεν γεννιούνται αναγνώστες με τα παιδικά βιβλία. Οι αναγνώστες γεννιούνται όταν μεγαλώνουν (από μικρά παιδιά σε προεφήβους και εφήβους) σε ένα περιβάλλον όπου ισχύουν τα εξής δύο: 1. Υπάρχουν διαθέσιμα βιβλία. 2. Υπάρχουν ενήλικες που διαβάζουν. Αν δεν ισχύουν και τα δύο, τα παιδιά δεν θα διαβάζουν βιβλία μεγαλώνοντας, όπως δεν πηγαίνουν στις κούνιες μεγαλώνοντας, και όπως δεν τρώνε φρουτόκρεμες.
• Οι αυτοεκδόσεις ξεπέρασαν το 2025 τους 1.800 νέους τίτλους, ή αλλιώς: ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ (του Σαββάτου και της Κυριακής συμπεριλαμβανομένων) κυκλοφορούν 5 νέα «ιδίοις εξόδοις» βιβλία. «Το συνολικό πλήθος των αυτοεκδόσεων», όπως πολύ σωστά σημειώνει το BookPoint, «εικάζεται βάσιμα ότι είναι πιθανόν πολλαπλάσιο». Και πράγματι είναι, καθώς ένα όχι ευκαταφρόνητο ποσοστό των υπόλοιπων τίτλων ελληνικής λογοτεχνίας είναι επίσης πληρωμένες, με διάφορους τρόπους (π.χ., ο εκδότης συμφωνεί και συνυπογράφει με τον συγγραφέα να μην του καταβάλει δικαιώματα για τα πρώτα 500 ή 1.000 πωληθέντα αντίτυπα, κλπ.).
• Υπάρχουν πολλά ακόμη εξαιρετικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα από την έρευνα του BookPoint, όπως η διαχρονικά ασήμαντη σχέση του ελληνικού κοινού με το ψηφιακό βιβλίο — η επίσης ασήμαντη αύξηση της τιμής του βιβλίου στην Ελλάδα, καθώς οι εκδότες προσπαθούν να απορροφήσουν την αύξηση των πρώτων υλών, μεταξύ άλλων, και να μην τη μετακυλήσουν στο αναγνωστικό κοινό συρρικνώνοντας τα όποια κέρδη τους και λειτουργώντας έτσι στα όρια — το ότι σημειώνεται άνοδος σε βιβλία αυτοβοήθειας, σε graphic novel και στη μικρότερη φόρμα, πράγματα όλα τους λογικά — το ότι το 1 στα 3 βιβλία είναι μεταφρασμένα — το ότι 2 στα 3 μεταφρασμένα βιβλία είναι αγγλικά — το ότι τα μισά βιβλία στην Ελλάδα κυκλοφορούν από 50 εκδότες κλπ. κλπ. Οι ενδιαφερόμενοι θα τα βρουν όλα αυτά αναλυτικά και με καθαρά νούμερα στο σάιτ του BookPoint. ΟΛΑ τα στοιχεία και ΟΛΑ τα συμπεράσματα είναι σημαντικά, και προσφέρουν τροφή για σκέψη.
• Δεν υπάρχει στη χώρα μας μηχανισμός παρακολούθησης των πωληθέντων αντιτύπων ενός εκάστου βιβλίου, ή αλλιώς: Δεν ξέρουμε πόσα κομμάτια πουλάει κάθε τίτλος. Αίφνης, το ότι ένα βιβλίο ανατυπώνεται μπορεί απλώς να σημαίνει ότι εξάντλησε την πρώτη του έκδοση των χιλίων (ή και λιγότερων) αντιτύπων, και ο εκδότης τράβηξε άλλα εκατό ή άλλα διακόσια. Ο ορισμός του μπεστ-σέλερ είναι ρευστός, αν όχι πρωτεϊκός. Μπορεί να σημαίνει ό,τι εμείς θέλουμε να σημαίνει, και να τον χρησιμοποιούμε καταχρηστικά και διαφημιστικά.

Αν θέλαμε να βγάζαμε κάποια περαιτέρω, και πιο συγκεντρωτικά, συμπεράσματα από όλα αυτά, θα ήταν πάνω-κάτω τα εξής:

• Η ελληνική βιβλιοπαραγωγή είναι πλούσια, ζωντανή και δημιουργική — αλλά όχι απαραίτητα βιώσιμη. Υπάρχει τεράστια παραγωγή, αλλά: η αγορά είναι μικρή, οι τιμές μένουν χαμηλές επειδή κανείς δεν αντέχει να τις ανεβάσει, η ψηφιακή μετάβαση είναι αδύναμη, και δη απέναντι σε μια Ευρώπη που ψηφιοποιείται, η συγκέντρωση υψηλή, η παιδική παραγωγή παράλογα υπερδιογκωμένη, η παραγωγή της λογοτεχνίας ξεπερνάει κατά πολύ την όποια ζήτηση.
• Η ελληνική βιβλιοπαραγωγή θα συνεχίσει και τα επόμενα χρόνια να παράγει πολύ περισσότερο απ’ όσο μπορεί να απορροφήσει· η σταθερότητα των αριθμών μισοκρύβει μια αγορά που ζει στο όριο, με ό,τι κινδύνους μπορεί να εγκυμονούνται εδώ. Αν δεν υπάρξει ουσιαστική διόρθωση (δανειζόμαστε τον όρο από το χρηματιστήριο), υπάρχει κίνδυνος να αντιμετωπίσουμε ένα είδος κραχ.
• Είμαστε μια αγορά παλιάς κοπής που επιβιώνει όχι χάρη στη ζήτηση, αλλά χάρη στην επιμονή των (πραγματικών) εκδοτών.

ΥΓ. Ανατρέχοντας σε μία παλαιότερη έρευνα του ΟΣΔΕΛ, θυμίζουμε ότι στην Ελλάδα ένα 35% δεν διαβάζει ποτέ κανένα βιβλίο, ένα 34% διαβάζει 1-4 βιβλία τον χρόνο, και ένα 31% διαβάζει πάνω από 5 βιβλία τον χρόνο. (Το «διαβάζει» εδώ δεν σημαίνει ότι αναγκαστικά αγοράζει κιόλας: αγορές νοούνται ΜΟΝΟ από τα βιβλιοπωλεία, όχι από πλατφόρμες αγοράς μεταχειρισμένων, όχι από βιβλιοπωλεία που πουλάνε και αγοράζουν ξανά από τον πελάτη το διαβασμένο βιβλίο, όχι μέσω δανεισμού, πειρατείας, παλαιοβιβλιοπωλείων κλπ. κλπ.: αν δεν πληρώνεται ο εκδότης, άρα και ο συγγραφέας, η συναλλαγή ΔΕΝ αφορά την αγορά του βιβλίου, αλλά την πλήττει). Ουσιαστικά, ο μισός πληθυσμός κάνει μηδενικές αγορές, το 80% των ανθρώπων που αγοράζουν βιβλία κάνει το 20% των αγορών, το δε 20% των ανθρώπων που αγοράζουν βιβλία κάνει το 80% των αγορών: ένα πεντακάθαρο Φαινόμενο Pareto.

Σχετικό Άρθρο

Βιβλιο Τρία μυθιστορήματα που προέβλεψαν με ακρίβεια τον κόσμο μας

Κυριάκος Αθανασιάδης 07.05.2026, 07:00

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού, ή μιας Άλλης Γυναίκας. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Μην ξεχνάτε, επίσης, πως κάθε Τρίτη πρωί έχουμε και πόντκαστ! Σας ευχαριστούμε πολύ.