Η Άννα Σωτρίνη ανεβάζει ένα έργο του Ευγένιου Λαμπίς που καυτηριάζει το θέμα της σοβαροφάνειας και του καθωσπρεπισμού
Η Άννα Σωτρίνη ανεβάζει ένα έργο του Ευγένιου Λαμπίς, το οποίο καυτηριάζει με λεπτό τρόπο το θέμα του καθωσπρεπισμού και της σοβαροφάνειας. Ένας διαπρεπής οδοντίατρος φέρεται παγιδευμένος στο πάθος του για τη νεαρή και ζουμερή μαγείρισσά του, ενώ η σύζυγός του λείπει σε ταξίδι. Έτσι οδηγείται σε μια σειρά κωμικών περιστατικών που παρακινούνται από αυτή του την «αδυναμία». Η σκηνοθέτρια μας μίλησε τόσο για την επιλογή του κειμένου, όσο και για την αγάπη της για τον Λαμπίς, την επιλογή των ηθοποιών, τον ρυθμό της παράστασης, για τη διδασκαλία της στο Θέατρο Βεάκη αλλά και για την ενασχόλησή της με την ποίηση.
Άννα Σωτρίνη: Συνέντευξη για την παράσταση «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα» ατο Θέατρο Αλκμήνη
Γιατί αποφασίσατε τη δεδομένη στιγμή να ασχοληθείτε μ’ αυτό το λιγότερο γνωστό έργο του Λαμπίς, που μάλιστα δεν έχει ανέβει παρά μόνο μία ακόμη φορά στην Ελλάδα;
Πάντα με συγκινούσαν τα έργα που δεν έχουν «φωνή». Αυτά που δεν κουβαλούν τη φήμη τους σαν διαβατήριο, αλλά περιμένουν κάποιον να τα ανακαλύψει. Το «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου» είναι ένα τέτοιο έργο. Ο Λαμπίς εδώ είναι «άτακτος». Η εμμονή του ήρωα με τη μαγείρισσά του γίνεται αφορμή για μια ολόκληρη περιπέτεια. Κι εγώ, αυτή την περίοδο, ήθελα να δουλέψω σε κάτι που να έχει ελαφρότητα· σε κάτι που να γελάει με την ανθρώπινη σοβαροφάνεια, χωρίς να τη σνομπάρει. Ο Λαμπίς το κάνει αυτό με έναν τρόπο σχεδόν τρυφερό.
Ποια ήταν η δική σας προσέγγιση στο κείμενο; Πώς δουλέψατε με τους ηθοποιούς και πώς τους μιλήσατε για τη δική σας σχέση με τον Λαμπίς;
Η προσέγγισή μου ήταν να δω πίσω από τη φάρσα. Να βρω τον άνθρωπο. Ο Λαμπίς δεν γράφει για να προκαλέσει απλώς γέλιο· γράφει για να δείξει πόσο γελοία είναι η προσπάθειά μας να ελέγξουμε τα πάντα. Με τους ηθοποιούς δουλέψαμε πάνω σ’ αυτήν την ιδέα. Στην ακρίβεια, στη λεπτομέρεια, στη μικρή υπερβολή που αποκαλύπτει χαοτικές καταστάσεις. Οι νεότεροι ηθοποιοί έχουν μια φρεσκάδα που ταιριάζει πολύ στον Λαμπίς. Δεν έχουν ακόμη «κουραστεί». Τους άφησα να ανακαλύψουν τον ρυθμό του έργου μέσα από το σώμα τους και όχι απαραίτητα μέσα από τις ατάκες.
Το κείμενο έχει έναν ρυθμό και ενίοτε μια «χορογραφική» κίνηση. Πόσο σημαντικός είναι ο ρυθμός σε μια παράσταση –και δη σε μια κωμωδία– ώστε να περάσουν σωστά τα μηνύματα του έργου στον θεατή;
Το έργο είναι βοντβίλ, δηλαδή κυριολεκτικά «οι φωνές της πόλης». Δεν είναι μιούζικαλ, αλλά ενδιάμεσα συναντάμε μικρά τραγούδια και μουσικές. Αν χορογραφήσεις τα τραγούδια, πρέπει στην ουσία να δώσεις αυτή τη μουσικότητα σε όλη την παράσταση. Είναι ο μηχανισμός με τα «γρανάζια ακρίβειας» του Λαμπίς. Η κωμωδία δεν είναι μόνο ο λόγος· είναι η παύση, το βλέμμα, μια μικρή καθυστέρηση, η ξαφνική επιτάχυνση. Είναι σαν μουσική. Αν χαθεί ο ρυθμός –η ανάσα της παράστασης– χάνεται και το νήμα που τη συνδέει με το αποτέλεσμα. Στο «Ταξίδι γύρω από τη χύτρα μου» ο ρυθμός είναι ο τρόπος με τον οποίο επιβάλλεται η τρέλα των ηρώων. Και ταυτόχρονα προστατεύει την κωμωδία από το να γίνει φτηνό αστείο.
Βλέπουμε να ανεβαίνουν όλο και λιγότερες κωμωδίες. Θεωρείτε ότι η κωμωδία είναι εντέλει ένα δύσκολο θεατρικό είδος; Πώς προτιμάτε να μοιράζεστε τις θέσεις σας με το κοινό, μέσω του κωμικού ή του δραματικού στοιχείου;
Πράγματι η κωμωδία είναι δύσκολο είδος. Απαιτεί ακρίβεια, μέτρο, ρυθμό και μια γενναιότητα, να εκτεθείς χωρίς προστασία. Στο δράμα μπορείς να κρυφτείς πίσω από το βάρος της ιστορίας. Στην κωμωδία όμως όχι. Ίσως γι’ αυτό βλέπουμε λιγότερες κωμωδίες, γιατί απαιτούν απόλυτη διαύγεια.
Προσωπικά, μου αρέσει να επικοινωνώ μέσα από το κωμικό στοιχείο. Το γέλιο ανοίγει τον άνθρωπο. Όταν γελάς, χαλαρώνεις. Και όταν χαλαρώνεις, μπορείς να δεις την πραγματικότητα χωρίς να τρομάξεις.
Είστε καθηγήτρια στη σχολή Βεάκη, όπως και ο πρωταγωνιστής, ο Χάρης Φλέουρας. Ενώ και κάποιοι από τους ηθοποιούς ήταν μαθητές σας στο παρελθόν. Πόσο σας δένει ως ομάδα αυτή η κοινή κατεύθυνση; Τι συμβουλεύετε έναν νέο που έρχεται στη σχολή και θέλει να γίνει ηθοποιός;
Όχι μόνο ο Χάρης, αλλά και ο Σαράντος Γεωγλερής. Είμαστε αγαπημένοι συνάδελφοι και μας δένει πολύ η κοινή έγνοια που έχουμε για τους μαθητές μας. Υπάρχει μια κοινή γλώσσα, ένας κοινός τόπος και εμπιστοσύνη. Ξέρουν πώς δουλεύω, ξέρω πώς «αναπνέουν». Αυτό δημιουργεί μια ομάδα που λειτουργεί ως σύνολο. Σ’ έναν νέο ηθοποιό θα έλεγα: «Μη βιάζεσαι να “γίνεις”. Να είσαι. Να παρατηρείς. Να ακούς. Να δουλεύεις με περιέργεια, όχι με άγχος». Το θέατρο θέλει χρόνο. Και πάνω απ’ όλα θέλει ειλικρίνεια.
Πέρα από σκηνοθέτρια και καθηγήτρια, είστε και ποιήτρια. Πώς μοιράζετε τον χρόνο σας ανάμεσα στις τρεις αυτές απαιτητικές ιδιότητες;
Δεν μοιράζω τον χρόνο, επιχειρώ να τον διασώζω – χωρίς μεγάλη επιτυχία, είναι η αλήθεια. Ζούμε στην εποχή της εικόνας, αλλά η ποίηση γίνεται πιο υπόγεια. Και ίσως πιο αναγκαία. Είναι ο τρόπος να θυμηθούμε ότι έχουμε εσωτερικό κόσμο, όχι μόνο οθόνες.
Μετράτε πολλά χρόνια εμπειρίας στο θέατρο. Πιστεύετε ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια στροφή των νέων προς αυτό το μέσο; Ποια πρέπει να είναι η στάση των ανθρώπων του θεάτρου;
Ναι, υπάρχει, όταν το ανακαλύπτουν. Οι νέοι διψούν για κάτι που δεν είναι ψηφιακό, που δεν είναι άψυχο, αλλά δυστυχώς δεν το γνωρίζουν όλοι. Το θέατρο είναι συνάντηση, και οι νέοι το χρειάζονται αυτό περισσότερο από ποτέ. Οι άνθρωποι του θεάτρου οφείλουμε να είμαστε ανοιχτοί προς όλους, όχι ελιτιστές. Να δημιουργούμε χώρους όπου οι νέοι άνθρωποι να νιώθουν ότι χωρούν.
17°
