Οι Αλεξάνδρα Νιάκα, Άννα Παπαϊωάννου και Μαριέττα Μαναρώλη μιλούν για το LONE, μια πολυμεσική performance live ηλεκτρονικής μουσικής, visuals και κίνησης
Δεν έχω μεγάλη επαφή με όλα αυτά: συνήθως σκέφτομαι τη μουσική ως μουσική, την κίνηση ως κίνηση, τα visuals ως visuals. Κι αν συνδέονταν, τα συνδέονταν μέσω μιας σκηνοθετημένης δουλειάς. Όμως στο LONE, τα πράγματα είναι διαφορετικά: υπάρχει αυτοσχεδιασμός, υπάρχει συνδιαλλαγή σε πραγματικό χρόνο. Κι αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Όπως λένε οι Αλεξάνδρα Νιάκα (Live visuals), η Άννα Παπαϊωάννου (Live electronics) και η Μαριέττα Μαναρώλη (Κίνηση), που το συνδημιουργούν, το LONE πραγματεύεται «τη θεμελιώδη συνθήκη της ανθρώπινης ύπαρξης: την εμπειρία του ταξιδιού ως θραύσμα. Είναι μια περφόρμανς η οποία, ενσαρκώνοντας αυτή τη σύνθετη πορεία, εξελίσσεται, μεταλλάσσεται και φανερώνει το αποτέλεσμα της ίδιας της διαδικασίας. Είναι μία διαρκής αναζήτηση, ένα πεδίο συσχετισμών, μία αποκάλυψη». Και ναι, αυτό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον!
―Αν κάποιος έρθει στο Newman χωρίς να γνωρίζει τίποτα για το LONE, πώς θα του περιγράφατε την performance και την εμπειρία που πρόκειται να ζήσει;
Μαριέττα Μαναρώλη: Θα το περιέγραφα ως μια εμπειρία που καλεί το άτομο που την παρακολουθεί να αφεθεί στα ερεθίσματα που υπάρχουν, εστιάζοντας την προσοχή του εκεί που επιθυμεί, καθώς δεν προτείνεται μια γραμμική πορεία αφήγησης. Το LΟΝΕ διαμορφώθηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνει τον χώρο στον θεατή να μπορεί είτε να ακολουθεί την δράση, είτε να «χάνεται» μέσα σε αυτήν, όσο συνδράμουν τα visuals, ο ήχος και η κίνηση. Τα τρία μέσα χρησιμοποιούνται παράλληλα, αλληλεπιδρούν και αποσυντονίζονται και έτσι ο θεατής μπορεί να πλοηγείται στα περιβάλλοντα που αυτά δημιουργούν, χωρίς να του υποδεικνύουν έναν συγκεκριμένο τρόπο παρακολούθησης της δράσης. Καθώς προσπαθήσαμε, με το μέσο της η καθεμία, να συνδημιουργήσουμε μια συνθήκη, επικεντρωθήκαμε στο ανθρώπινο ταξίδι, σαν μυστήριο και σαν χρονική καταγραφή. Από κοινούς συμβολισμούς και καταστάσεις εμπνευστήκαμε ξεχωριστά μια πορεία που φαίνεται μοναχική αλλά υπάρχει αποκλειστικά συνδυαστικά με τις άλλες.
―Ο όρος «πολυμεσική performance» χρησιμοποιείται συχνά, αλλά δεν είναι πάντα σαφές τι σημαίνει. Πώς τον ορίζετε μέσα από το LONE και γιατί επιλέξατε αυτή τη μορφή αντί για τρεις διακριτές καλλιτεχνικές πράξεις;
Μαριέττα Μαναρώλη: Οι τρεις μας συναντηθήκαμε πρώτη φορά στο Krama Festival για μια περφόρμανς που συνδύαζε μουσική, visuals και κίνηση. Παρόλο που η προετοιμασία ήταν σύντομη, αυτό που προέκυψε μας φάνηκε αρκετά ενδιαφέρον. Οι συνθήκες που ορίζουν αυτή τη σύμπραξη λόγω της διαφορετικής «φύσης» κάθε μέσου είναι ιδιαίτερες και πιθανότατα αυτές ήταν που μας οδήγησαν σε ένα μεγάλο βαθμό στην ανάγκη διερεύνησης ενός πιο ευέλικτου τρόπου αφήγησης. Βρισκόμαστε τώρα στο Newman, πηγαίνοντας ένα βήμα παρακάτω, διερευνώντας το πώς αυτή τη φόρμα θα μπορούσε να τη διατρέχει μια αφήγηση η οποία χρησιμοποιεί τα μέσα ως δραματουργικά εργαλεία, ενώ αυτά θα μπορούσαν την ίδια στιγμή να υπάρχουν αυτόνομα ως διαφορετικές δράσεις. Στο LONE, ο όρος «πολυμεσική performance» δεν αφορά απλώς τη συνύπαρξη διαφορετικών μέσων, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτά συνδιαμορφώνουν μια ενιαία εμπειρία. Για εμάς, πρόκειται για μια ζωντανή πράξη όπου η κίνηση, ο ήχος, τα visuals και η τεχνολογία λειτουργούν ταυτόχρονα και αλληλεξαρτώμενα. Κάθε μέσο διατηρεί τη δική του αυτονομία, αλλά την ίδια στιγμή επηρεάζει και επηρεάζεται από τα υπόλοιπα, δημιουργώντας ένα ρευστό πεδίο δράσης.
Άννα Παπαϊωάννου (Anna Vs June)
―Το έργο βασίζεται στη ζωντανή αλληλεπίδραση ήχου, εικόνας και σώματος. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά κατά τη διάρκεια της παράστασης; Υπάρχει άραγε κάτι που δεν επαναλαμβάνεται ποτέ με τον ίδιο τρόπο;
Αλεξάνδρα Νιάκα: Στο LONE, η ζωντανή αλληλεπίδραση ήχου, εικόνας και σώματος νοείται ως ένα σύστημα σε συνεχή εξέλιξη, που αντανακλά το βασικό concept του έργου: το ταξίδι ως μια πορεία με σταθερά σημεία αλλά και απρόβλεπτες αποκλίσεις. Τα τρία μέσα δεν ακολουθούν μια πλήρως προκαθορισμένη ροή, αλλά διαμορφώνονται δυναμικά μέσα από τη μεταξύ τους ανταλλαγή σε πραγματικό χρόνο. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι κάθε εκτέλεση ενεργοποιεί διαφορετικές αποκρίσεις του συστήματος, ανάλογα με την ενέργεια, τον ρυθμό και τις ζωντανές επιλογές της κάθε καλλιτέχνιδας πάνω σε μια κοινή δομή. Παρότι το έργο έχει σαφή πλαίσια και διαδρομή, ο τρόπος με τον οποίο μουσική, κίνηση και εικόνα συντονίζονται και επηρεάζουν η μία την άλλη δεν επαναλαμβάνεται ποτέ με τον ίδιο τρόπο. Έτσι, κάθε παράσταση αποτελεί μια νέα εκδοχή της ίδιας διαδρομής - μια μοναδική ισορροπία, που προκύπτει από τη ζωντανή συνύπαρξη ανθρώπου και συστήματος επί σκηνής.
―Χρησιμοποιείτε αισθητήρες κίνησης και real-time ψηφιακά συστήματα. Πώς επηρεάζουν οι κινήσεις του σώματος την εικόνα και τον ήχο και πώς διαμορφώνεται αυτός ο «κύκλος αλληλεπίδρασης» επί σκηνής;
Αλεξάνδρα Νιάκα: Οι κινήσεις του σώματος καταγράφονται μέσω depth-tracking αισθητήρων και live-feed καμερών, παρέχοντας τόσο δεδομένα κίνησης -όπως θέση, κατεύθυνση, ταχύτητα και ρυθμό- όσο και real-time σκαναρισμένα δεδομένα του σώματος. Τα δεδομένα αυτά τροφοδοτούν το οπτικό σύστημα και διαμορφώνουν δυναμικά τα ψηφιακά περιβάλλοντα, ενώ σε επιμέρους φάσεις του έργου η εικόνα μετασχηματίζεται ζωντανά από χαρακτηριστικά του ηχητικού περιβάλλοντος. Παράλληλα, ο ήχος διαμορφώνεται μέσα από τη ζωντανή ανταπόκριση της Άννας στα οπτικά και κινητικά ερεθίσματα, δημιουργώντας έναν συνεχή κύκλο αλληλεπίδρασης όπου ήχος, εικόνα και σώμα συνδιαλέγονται χωρίς ιεράρχηση. Με αυτόν τον τρόπο το έργο προσεγγίζει τη σχέση ανθρώπου και τεχνολογίας ως διαδικασία συνδιαμόρφωσης και όχι ελέγχου, με τα τρία καλλιτεχνικά μέσα να εξελίσσονται μαζί μέσα σε ένα κοινό σκηνικό οικοσύστημα.
Μαριέττα Μαναρώλη
― Με εμπειρία τόσο στον σύγχρονο χορό όσο και σε σωματικές πρακτικές εκτός σκηνής, πώς βιώνεις το σώμα στο LONE; Είναι εργαλείο, φορέας μνήμης ή σημείο αντίστασης; Στο LONE το σώμα δεν είναι μόνο εκφραστικό, αλλά και λειτουργικό μέσα σε ένα τεχνολογικό σύστημα. Τι σημαίνει για εσένα ως χορεύτρια να κινείσαι σε ένα περιβάλλον όπου η κίνηση παράγει δεδομένα και εικόνες;
― Η δουλειά σου κινείται ανάμεσα στην ηλεκτρονική σύνθεση, τον αυτοσχεδιασμό και την performance. Πώς αλλάζει η μουσική όταν δεν «συνοδεύει», αλλά συνδιαμορφώνει την εξέλιξη ενός έργου σε πραγματικό χρόνο; Πώς άλλαξε ο ρόλος σου όταν η σύνθεση έπρεπε να «ακούει» και να αντιδρά στο σώμα και την εικόνα σε πραγματικό χρόνο;
Άννα Παπαϊωάννου: Σε κάθε περίπτωση η μουσική παραμένει ένας αφηγητής που νοηματοδοτεί το πέρασμα του χρόνου. Στο LONE ειδικά, ο ήχος οριοθετεί αρκετά το πλαίσιο της performance, λειτουργεί ως μια διακριτική υπενθύμιση για την Αλεξάνδρα και τη Μαριέττα για την εξέλιξη του έργου. Σχετικά με το πώς λειτουργώ σε πραγματικό χρόνο, όπως και σε ένα αυτοσχεδιαστικό μουσικό σχήμα, χρειάζεται μια μόνιμη παρατήρηση και μια ενστικτώδης αντίδραση στα ερεθίσματα που προσλαμβάνω. Στην ομαδική συνδημιουργία είναι σημαντικό να αφήνουμε χώρο σε αυτό που συμβαίνει και να διαλέγει η καθεμιά από μας, τη πιο λειτουργική αντί για την πιο όμορφη πρόταση. Συνεργασίες σαν αυτή, στην οποία φαινομενικά μπορώ να δημιουργήσω ό,τι θέλω ηχητικά αλλά ταυτόχρονα συμβάλλω σε μια κοινή ατμόσφαιρα, μου δίνεται η δυνατότητα να παίρνω πιο τολμηρές αποφάσεις από ότι συνήθως και να ανακαλύπτω καινούριους τρόπους χρήσης των εργαλείων μου.
― Η πρακτική σου συνδέει τον χωρικό σχεδιασμό με τις διαδραστικές τεχνολογίες. Πώς αντιλαμβάνεσαι τη σκηνή του Newman: ως αρχιτεκτονικό χώρο, ως σύστημα ή ως ζωντανό οργανισμό; Πώς σχεδιάζεται ένα οπτικό περιβάλλον που δεν «επιβάλλεται», αλλά συνδιαμορφώνεται από το ανθρώπινο σώμα;
Αλεξάνδρα Νιάκα: Τη σκηνή του Newman την αντιλαμβάνομαι ως έναν αρχιτεκτονικό χώρο που λειτουργεί ταυτόχρονα και ως σύστημα. Παρότι διαθέτει ένα σταθερό χωρικό πλαίσιο, μέσα από τη χρήση διαδραστικών τεχνολογιών αποκτά συμπεριφορές και παύει να λειτουργεί ως στατικό δοχείο της δράσης. Ο σχεδιασμός του οπτικού περιβάλλοντος βασίζεται στη σχέση σώματος–χώρου–συστήματος. Τα ψηφιακά στοιχεία δεν επιβάλλονται στη σκηνή, αλλά μεταβάλλονται σε πραγματικό χρόνο μέσα από την κίνηση και την παρουσία της Μαριέττας, και τον ήχο της Άννας. Μέσω καμερών και αισθητήρων, ο χώρος «ακούει» και «αντιδρά», επιτρέποντας στο οπτικό περιβάλλον να προκύπτει κάθε φορά ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης και όχι ως προαποφασισμένη εικόνα.
―Το Newman λειτουργεί ως κινηματογράφος αλλά και ως χώρος ζωντανών δράσεων. Πώς επηρέασε η συγκεκριμένη συνθήκη τον τρόπο που στήθηκε και παρουσιάζεται το LONE;
Άννα Παπαϊωάννου: Νομίζω ότι το Newman ενδείκνυται για τέτοιου είδους δράσεις και αποτελεί έναν χώρο που εμπνέει καλλιτεχνική τόλμη. Θεωρώ ότι ήταν πολύ σημαντικό για μας να δοκιμάσουμε να αλληλεπιδράσουμε σε αυτό το περιβάλλον. Η μεγαλύτερη πρόκληση για το στήσιμο είχε να κάνει φυσικά με την κινηματογραφική οθόνη και με το πώς μπορούμε να την αναδείξουμε με την παρουσία μας.
―Πέρα από το LONE, τι κάνει η καθεμιά σας στην καθημερινότητά της; Πώς συναντιούνται, ή συγκρούονται, η έρευνα, η τεχνολογία, η σωματική πρακτική και η προσωπική ζωή μέσα σε αυτό το έργο;
Άννα Παπαϊωάννου: Το έργο όπως και η καθημερινότητά μας αποτελείται από καταιγισμό πληροφοριών που πολύ συχνά μπορούν να μας παρασύρουν προς διάφορες κατευθύνσεις. Στο LONE μάλλον συνεργαζόμαστε γιατί βρίσκουμε ενδιαφέρον στο χάος, το άγνωστο και στην εξερεύνηση των τρόπων που μπορεί να μας συνδέσει η τεχνολογία.
12°
