Η ιστορία γράφεται από άντρες, και συχνά παραλείπει τις γυναίκες εκείνες που υπήρξαν οι σιωπηλές αρχιτέκτονες της προόδου, αφήνοντας το έργο τους στο περιθώριο της συλλογικής μνήμης. Από τα εργαστήρια της πυρηνικής φυσικής και τα πεδία των μαχών έως τις κορυφές των ορέων και τις απαγορευμένες ζώνες του πνεύματος, οι γενναίες αυτές γυναίκες αψήφησαν τους περιορισμούς της εποχής τους και άλλαξαν τον ρου των γεγονότων. Η παρούσα σειρά κειμένων δεν επιχειρεί να αποκαταστήσει την ιστορική αλήθεια, αλλά να παρουσιάσει μικρά πορτρέτα με τη ζωή και τη δράση γυναικών που, παρά την καθοριστική συμβολή τους, παρέμειναν επί πολύ χρόνο στην αφάνεια: μια μικρή αναδρομή σε ιστορίες γεμάτες θάρρος και ευφυΐα, που αποδεικνύουν ότι η εξέλιξη του κόσμου φέρει ανεξίτηλο, αν και συχνά αόρατο, γυναικείο αποτύπωμα.
Τα σχολεία για τα μαύρα παιδιά στο Τέξας των αρχών του 20ού αιώνα ήταν χωριστά, υποχρηματοδοτημένα, και άνοιγαν μόνο όταν δεν υπήρχαν αγροτικές δουλειές για να γίνουν, γιατί όλα τα παιδιά βοηθούσαν στα χωράφια και σε καθετί.
«Πιλοτάρουν αεροπλάνα, κανονικά!»
Η Μπέσι Κόλμαν γεννήθηκε το 1892 στην Ατλάντα του Τέξας, σε έναν κόσμο όπου το να είσαι μαύρη και γυναίκα σήμαινε ότι η ζωή σου είχε καθοριστεί εκ των προτέρων — και ήταν μια ζωή μιζέριας, βίας και ανασφάλειας, χωρίς ουσιαστικά καμία προοπτική. Οι γονείς της μάζευαν βαμβάκι σε ξένα χωράφια, σε συνθήκες σκληρής φτώχειας και καθημερινής αβεβαιότητας, και η Μπέσι ήταν το δέκατο από τα δεκατρία παιδιά της οικογένειας. Ο πατέρας της είχε αφροϊνδιάνικες ρίζες, με καταγωγή από τους Τσερόκι, και η μητέρα της ήταν μαύρη.
Το σπίτι τους ήταν φτωχό, η δουλειά σκληρή, και η εκπαίδευση ελλιπής και αποσπασματική. Τα σχολεία για τα μαύρα παιδιά στο Τέξας των αρχών του 20ού αιώνα ήταν χωριστά, υποχρηματοδοτημένα, και άνοιγαν μόνο όταν δεν υπήρχαν αγροτικές δουλειές για να γίνουν, γιατί όλα τα παιδιά βοηθούσαν στα χωράφια και σε καθετί. Όταν η Μπέσι ήταν εννέα χρονών, ο πατέρας της εγκατέλειψε το σπίτι, αναζητώντας καλύτερη τύχη. Δεν γύρισε πίσω ποτέ… Η Μπέσι μεγάλωσε με τη μητέρα της και με όσα από τα αδέλφια της επιβίωσαν, σε μια πραγματικότητα όπου το να μπορείς να δουλεύεις και να βγάζεις δυο δεκάρες για να ζεις στοιχειωδώς κατέπνιγε κάθε φιλοδοξία.
Η Μπέσι πάντως ξεχώριζε από μικρή ηλικία. Ήταν καλή μαθήτρια, φιλομαθής, ανήσυχη. Παρά τις δυσκολίες, έδειξε από νωρίς την έφεσή της στα γράμματα. Κάθε μέρα περπατούσε τέσσερα μίλια για να πάει στο σχολείο της, ενώ αργότερα κατάφερε να γραφτεί στο Colored Agricultural and Normal University της Οκλαχόμα — κάτι τρομερά σημαντικό. Παρ’ όλα αυτά, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις σπουδές της μετά από ένα χρόνο όλο κι όλο, επειδή δεν μπορούσε να πληρώνει πια τα δίδακτρα. Τα λιγοστά χρήματα που είχε μαζέψει σώθηκαν. Επέστρεψε στην οικογένειά της, ξέροντας πολύ καλά ότι, αν έμενε στον Νότο, το μέλλον της θα ήταν προδιαγεγραμμένο.
Οι Γαλλίδες, της είπε, έκαναν πράγματα που στην Αμερική δεν θα σου περνούσαν καν από το μυαλό. «Να σκεφτείς», είπε ρουφώντας τον καφέ του, «μέχρι κι αεροπλάνα πετάνε»
Το 1915 μάζεψε τα πράγματά της σε μια βαλίτσα και μετακόμισε στο Σικάγο, ακολουθώντας το μεγάλο μεταναστευτικό ρεύμα των Αφροαμερικανών προς τον Βορρά. Δούλεψε ως μανικιουρίστα και σερβιτόρα. Το επάγγελμα της μανικιουρίστας, ειδικά στα κομμωτήρια της μαύρης κοινότητας, λειτουργούσε σαν άτυπο κέντρο πληροφόρησης. Εκεί άκουγε ιστορίες, ειδήσεις… και έκανε όνειρα.
Το καθοριστικό ερέθισμα ήρθε από τον αδελφό της, όταν εκείνος επέστρεψε από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Της μίλησε για όσα είχε δει στην Ευρώπη, για το πόσο διαφορετικά ήταν τα πράγματα εκεί, πόσο πιο πολύ προοδευμένος ήταν ο κόσμος. Οι Γαλλίδες, της είπε, έκαναν πράγματα που στην Αμερική δεν θα σου περνούσαν καν από το μυαλό. «Να σκεφτείς», είπε ρουφώντας τον καφέ του, «μέχρι κι αεροπλάνα πετάνε». «Τι;» έκανε η Μπέσι. «Όπως σού τα λέω», είπε εκείνος. «Πιλοτάρουν αεροπλάνα, κανονικά!»
Η μεγάλη απόφαση
Από εκείνη τη στιγμή, η Κόλμαν κατάλαβε ότι ήθελε κι εκείνη να πετάξει. Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά. Και δεν το κατάλαβε μόνο: το αποφάσισε. Κάποια στιγμή, είπε, θα πετάξω κι εγώ. Και πάλι, όχι επειδή είχε κάποια έφεση από μικρή στις μηχανές, ή επειδή τής είχε ξαναπεράσει ποτέ κάτι παρόμοιο από το μυαλό. Αλλά γιατί αυτό το κατόρθωμα ήταν το υψηλότερο που μπορούσε να σκεφτεί. Να πετάς ψηλά, στα σύννεφα και πέρα από αυτά… μακριά από τη μιζέρια της γης. Τι καλύτερο μπορούσε να υπάρξει; Τι πιο δύσκολο για ένα μαύρο κορίτσι;
Όπως ήταν φυσικό, την απέρριπταν παντού. Άλλοτε επειδή ήταν γυναίκα, άλλοτε επειδή ήταν μαύρη, και άλλοτε και για τους δύο λόγους μαζί
Η αεροπορία, ένα πεδίο σχεδόν μυθικό εκείνη την εποχή, της έγινε εμμονή. Έπιασε να διαβάζει ό,τι έβρισκε για πτήσεις και αεροπλάνα, και σχεδόν αμέσως άρχισε να υποβάλλει αιτήσεις σε σχολές πιλότων στις ΗΠΑ. Όπως ήταν φυσικό, την απέρριπταν παντού. Άλλοτε επειδή ήταν γυναίκα, άλλοτε επειδή ήταν μαύρη, και άλλοτε και για τους δύο λόγους μαζί. Ο αμερικανικός στρατός δεν δεχόταν γυναίκες, και οι ιδιωτικές σχολές δεν δέχονταν μαύρους. Το σύστημα ήταν απολύτως στεγανό και «προστατευμένο».
Τότε εμφανίζεται στη ζωή της ο Ρόμπερτ Άμποτ, εκδότης της εφημερίδας Chicago Defender, του σημαντικότερου αφροαμερικανικού εντύπου της εποχής. Ακούγοντας αυτά που του έλεγε για τη Γαλλία, ο Άμποτ τής είπε κάτι απλό: και γιατί δεν πήγαινε εκεί λοιπόν; Τι είχε να χάσει; Έμοιαζε αποφασισμένη, και ικανή για τα πάντα. «Λοιπόν», του είπε τότε εκείνη, «βασικά έχεις δίκιο. Αυτό θα κάνω».
Η Κόλμαν δανείστηκε μερικά βιβλία και άρχισε να μελετά γαλλικά. Γράφτηκε και σε ένα γαλλόφωνο νυχτερινό σχολείο. Και, σε μερικούς μήνες, τα μιλούσε σχεδόν τέλεια. Ο ίδιος ο Άμποτ και μια φιλάνθρωπη φίλη του τραπεζίτισσα, ονόματι Τζέσι Μπίνγκα, της έδωσαν μερικά χρήματα. Κρατώντας τα σφιχτά στα χέρια της με ευγνωμοσύνη, είδε πως ήταν αρκετά για το εισιτήριό της και για τα έξοδα του πρώτου καιρού. Και έτσι μπήκε στο πλοίο.
Η επικίνδυνη εκπαίδευση
Η Μπέσι έφτασε ολομόναχη στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 1920 και γράφηκε στη σχολή αεροπορίας των Αδελφών Caudron, που είχε ανοίξει μια δεκαετία πριν στο Λε Κροτουά. Η εκπαίδευση, σε ένα εξαιρετικά ασταθές και επικίνδυνο διπλάνο Nieuport 82, ήταν σκληρή και γεμάτη ρίσκα και απρόοπτα. Τα αεροπλάνα ήταν εύθραυστα, ο εξοπλισμός στοιχειώδης, οι κινητήρες κάτι παραπάνω από θορυβώδεις, και τα μέσα ασφαλείας απλώς ανύπαρκτα. Οι μαθητευόμενοι πιλότοι μάθαιναν παρατηρώντας τις κινήσεις του χειριστή, γιατί ο θόρυβος της μηχανής δεν επέτρεπε προφορικές οδηγίες. Δεν ήταν, μάλιστα, λίγοι οι συμφοιτητές της που σκοτώθηκαν σε δυστυχήματα μπροστά στα μάτια της…
Ήταν η πρώτη μαύρη γυναίκα στον κόσμο με διεθνή άδεια πιλότου. Ήταν επίσης η πρώτη ιθαγενής Αμερικανίδα πιλότος, αλλά και ο πρώτος άνθρωπος αμερικανικής καταγωγής που έλαβε άδεια απευθείας από τη FAI και όχι μέσω κάποιου αμερικανικού φορέα
Η Κόλμαν, παρ’ όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε. Στις 15 Ιουνίου 1921 πήρε το δίπλωμα χειρίστριας αεροσκάφους από τη Διεθνή Αεροναυτική Ομοσπονδία (Fédération Aéronautique Internationale, FAI). Ήταν η πρώτη μαύρη γυναίκα στον κόσμο με διεθνή άδεια πιλότου. Ήταν επίσης η πρώτη ιθαγενής Αμερικανίδα πιλότος, αλλά και ο πρώτος άνθρωπος αμερικανικής καταγωγής που έλαβε άδεια απευθείας από τη FAI και όχι μέσω κάποιου αμερικανικού φορέα. Το γεγονός είχε συμβολική αλλά και πρακτική σημασία. Το χαρτί αυτό τής έδινε κύρος και διεθνή αναγνώριση.
Παρ’ όλα αυτά, οι επαγγελματικές επιλογές ήταν περιορισμένες. Η πολιτική αεροπορία ουσιαστικά δεν υπήρχε ακόμη, και ο στρατός παρέμενε κλειστός για γυναίκες και μαύρους. Η μοναδική ευκαιρία καριέρας που ανοιγόταν μπροστά της ήταν να γίνει «barnstormer», δηλαδή να εκτελεί επικίνδυνα ακροβατικά σε αεροπορικές επιδείξεις. Όμως δεν ένιωθε έτοιμη, ακόμα, για κάτι τέτοιο. Για να επιβιώσει επαγγελματικά, έπρεπε να μάθει περισσότερα και να εκπαιδευτεί καλύτερα. Να γίνει «άσος των αιθέρων».
Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1922 συμμετείχε σε μια αεροπορική επίδειξη βετεράνων και εντυπωσίασε με τις εναέριες φιγούρες της, τις θηλιές, τα βαρελάκια, τα οχτάρια, αλλά και με τις περίφημες ελεγχόμενες βουτιές του αεροσκάφους της που έκοβαν την ανάσα των θεατών.
Η θριαμβευτική επιστροφή
Επέστρεψε στην Ευρώπη το 1922, για προχωρημένη εκπαίδευση στη Γαλλία, και κατόπιν στη Γερμανία και την Ολλανδία. Ήρθε σε επαφή με τον κορυφαίο κατασκευαστή Άντονι Φόκερ, που την έβαλε να μαθητεύσει δίπλα στον αρχιδοκιμαστή της εταιρείας του. Όταν επέστρεψε ξανά στο Σικάγο, ήταν πια έτοιμη. Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1922 συμμετείχε σε μια αεροπορική επίδειξη βετεράνων και εντυπωσίασε με τις εναέριες φιγούρες της, τις θηλιές, τα βαρελάκια, τα οχτάρια, αλλά και με τις περίφημες ελεγχόμενες βουτιές του αεροσκάφους της που έκοβαν την ανάσα των θεατών. Σε άλλες εμφανίσεις περπατούσε στα φτερά του αεροπλάνου χωρίς κανένα μέτρο ασφαλείας χαιρετώντας τον κόσμο από κάτω, ή πηδούσε ξαφνικά στο κενό, πριν ανοίξει —πάντα την τελευταία στιγμή— το αλεξίπτωτό της.
Η φήμη της εξαπλώθηκε γρήγορα και κάθε της εμφάνιση γινόταν είδηση. Την αποκαλούσαν «Brave Bessie» και «Queen Bess». Το κοινό την αποθέωνε.
Η ίδια άλλωστε έλεγε ότι «ο αέρας είναι το μόνο μέρος χωρίς προκαταλήψεις». Και δεν το έλεγε ποιητικά. Το εννοούσε κυριολεκτικά.
Η Κόλμαν περιόδευε σε Πολιτείες και κομητείες, πετώντας μπροστά σε χιλιάδες θεατές. Έθετε όμως πάντα έναν απαράβατο όρο στους διοργανωτές των επιδείξεων: το κοινό δεν έπρεπε επ’ ουδενί να είναι φυλετικά διαχωρισμένο. Μαύροι και λευκοί θα έμπαιναν από τις ίδιες εισόδους και θα κάθονταν στις ίδιες αυτοσχέδιες κερκίδες. Αν όχι, δεν θα πετούσε. Για τη δεκαετία του 1920, αυτή η απαίτηση δεν ήταν δεδομένη: ήταν πρωτοφανής — μια ευθέως πολιτική πράξη. Η ίδια άλλωστε έλεγε ότι «ο αέρας είναι το μόνο μέρος χωρίς προκαταλήψεις». Και δεν το έλεγε ποιητικά. Το εννοούσε κυριολεκτικά. Στον αέρα, δεν υπήρχαν ξεχωριστές πόρτες, ούτε καθίσματα για λευκούς και μαύρους.
Η σπουδαία κληρονομιά
Το 1923, κατά τη διάρκεια μιας πτήσης στην Καλιφόρνια, το αεροπλάνο της έπαθε βλάβη, έκανε αναγκαστική προσγείωση και αναποδογύρισε, με αποτέλεσμα η Μπέσι να υποστεί ένα πολλαπλό συντριπτικό κάταγμα στο πόδι. Υπήρχαν φόβοι πως δεν θα ξαναπερπατούσε ποτέ. Η απάντησή της από το κρεβάτι του νοσοκομείου ήταν: «Δεν με νοιάζει να περπατήσω. Να πετάξω με νοιάζει».
Μετά από μερικούς μήνες αποκατάστασης επέστρεψε πράγματι στις επιδείξεις, αποφασισμένη να κάνει όσο περισσότερες μπορούσε για να συγκεντρώσει χρήματα για το μεγάλο της όνειρο: τη δημιουργία μιας σχολής αεροπορίας για Αφροαμερικανούς πιλότους. Δεν πρόλαβε όμως.
Δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας γιατί ήθελε να κατοπτεύσει το έδαφος από το πλάι για ένα άλμα που θα έκανε με το αλεξίπτωτο.
Το τραγικό τέλος ήρθε στις 30 Απριλίου 1926 στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα. Η Κόλμαν βρισκόταν στο αεροπλάνο Curtiss JN-4 «Jenny» μαζί με τον πιλότο και μηχανικό της, Γουίλιαμ Γουίλς. Δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας γιατί ήθελε να κατοπτεύσει το έδαφος από το πλάι για ένα άλμα που θα έκανε με το αλεξίπτωτο. Ένα γαλλικό κλειδί που είχε ξεχαστεί στον κινητήρα μπλόκαρε όμως τα χειριστήρια, το αεροσκάφος άρχισε να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα, και η Κόλμαν εκτινάχθηκε στο έδαφος από ύψος 2.000 ποδών. Ο Γουίλς σκοτώθηκε επίσης όταν το αεροπλάνο συνετρίβη και τυλίχτηκε στις φλόγες.
Η Μπέσι Κόλμαν ήταν μόλις 34 ετών και είχε πετάξει επαγγελματικά λιγότερο από πέντε χρόνια. Παρά ταύτα, η κληρονομιά της υπερέβη κατά πολύ τη σύντομη καριέρα της. Άνοιξε έναν δρόμο που μέχρι τότε ήταν απαγορευμένος. Για τους μετέπειτα μαύρους πιλότους, η ζωή και το πείσμα της ήταν η απόδειξη ότι το αδιανόητο μπορούσε να γίνει πραγματικότητα.
Οι Tuskegee Airmen, οι μαύροι πιλότοι του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τη θεωρούσαν ιδρυτικό τους μέλος και πρόδρομό τους, ενώ η αστροναύτισσα Μέι Τζέμισον, η πρώτη Αφροαμερικανίδα που συμμετείχε σε αποστολή της NASA, μετέφερε μια φωτογραφία της Κόλμαν στην πρώτη της πτήση στο διάστημα με το διαστημικό λεωφορείο «Endeavour» το 1992.
Η Μπέσι Κόλμαν (1892-1926) υπήρξε μια φυσιογνωμία που αψήφησε τους νόμους της βαρύτητας και των κοινωνικών προκαταλήψεων με την ίδια ακριβώς γενναιότητα και ορμή — και με την ίδια επιτυχία.
* * *
ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΚΑΙ ΜΑΥΡΟΙ ΠΙΛΟΤΟΙ
Παρά την ιστορική παρακαταθήκη της Μπέσι Κόλμαν και των «Tuskegee Airmen» (1941), τα ποσοστά των μαύρων πιλότων στις ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ παραμένουν σήμερα χαμηλά σε σχέση με τη συνολική τους εκπροσώπηση στο στράτευμα. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στατιστικά στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Αμύνης (2024-2025), οι μαύροι πιλότοι αποτελούν το 2% με 3% του συνόλου των ιπταμένων, όταν το συνολικό ποσοστό των Αφροαμερικανών που υπηρετούν ως αξιωματικοί ανέρχεται στο 9%, και ως εν ενεργεία προσωπικό στο 17,6% — μια τρομερή δυσαναλογία. Αναλυτικότερα, στην Πολεμική Αεροπορία (USAF), η οποία διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό αεροσκαφών, οι μαύροι πιλότοι αντιπροσωπεύουν μόλις το 2,1% του ιπτάμενου δυναμικού, ενώ στο Πολεμικό Ναυτικό και στο Σώμα Πεζοναυτών τα ποσοστά κυμαίνονται επίσης κάτω από το 3%. Στην Αεροπορία Στρατού, όπου περιλαμβάνονται κυρίως χειριστές ελικοπτέρων, το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο — αν και πάλι δεν ξεπερνά το 4%-5%.
Τα εμπόδια που περιορίζουν την πρόσβαση των μειονοτήτων στα πιλοτήρια των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων είναι πολυεπίπεδα και συνδέονται τόσο με δομικές ανισότητες όσο και με την ίδια την κουλτούρα της στρατιωτικής αεροπορίας. Ένα από τα βασικότερα είναι το υψηλό κόστος της εξειδικευμένης ιδιωτικής εκπαίδευσης πριν από την κατάταξη. Οι υποψήφιοι λευκοί πιλότοι κατατάσσονται έχοντας ήδη εμπειρία πτήσης, γεγονός που τους δίνει σαφές προβάδισμα στις ανταγωνιστικές εξετάσεις επιλογής και στις κατατάξεις των σχολών. Αντίθετα, υποψήφιοι από υποβαθμισμένες οικονομικά κοινότητες σπάνια έχουν την οικονομική δυνατότητα να αποκτήσουν τέτοια προϋπηρεσία.
Επιπλέον, η στρατιωτική αεροπορία υπήρξε ιστορικά ένας κλειστός κύκλος όπου οι θέσεις συνήθως «κληρονομούνταν» από γενιά σε γενιά, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου οι μαύροι υποψήφιοι απλώς αποκλείονταν εκ προοιμίου. Πολλοί μιλούν ακόμη για το φαινόμενο της «ακούσιας μεροληψίας» (unconscious bias) στις επιτροπές αξιολόγησης, οι οποίες ευνοούν υποψηφίους με παρόμοιο κοινωνικό και πολιτισμικό υπόβαθρο με τα ήδη υπάρχοντα μέλη.
Τέλος, υπάρχουν σημαντικά εμπόδια στην ακαδημαϊκή προετοιμασία, καθώς η πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση στους τομείς STEM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Μαθηματικά) είναι εξαιρετικά άνιση στις ΗΠΑ. Οι αυστηρές απαιτήσεις για τις επιδόσεις σε αυτούς τους τομείς, σε συνδυασμό με την περιορισμένη ενημέρωση για μια καριέρα στην αεροπορία εντός των μειονοτικών σχολείων, λειτουργούν σαν φίλτρα που απομακρύνουν ικανούς υποψηφίους πριν καν φτάσουν στη διαδικασία της αίτησης.
ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Οι γυναίκες πιλότοι αποτελούν σήμερα αναπόσπαστο κομμάτι των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, υπηρετώντας σε όλους τους τύπους αεροσκαφών, από μεταγωγικά και ελικόπτερα έως μαχητικά F-35 Lightning II. Όμως, και παρά τη συνεχή αύξηση της εκπροσώπησής τους, τα ποσοστά τους σε σχέση με το συνολικό ιπτάμενο δυναμικό παραμένουν μονοψήφια, αν και η παρουσία τους είναι σημαντικά υψηλότερη από εκείνη των μειονοτικών ομάδων. Σύμφωνα και πάλι με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του αμερικανικού Υπουργείου Αμύνης (2024-2025), οι γυναίκες αποτελούν περίπου το 7%-8% του συνόλου των στρατιωτικών πιλότων σε όλους τους κλάδους, μολονότι αντιπροσωπεύουν περίπου το 18% του συνολικού προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων. Στην Πολεμική Αεροπορία το ποσοστό των γυναικών πιλότων ανέρχεται σε περίπου 6,5%, στο Πολεμικό Ναυτικό κυμαίνεται γύρω στο 7%, ενώ στο Σώμα Πεζοναυτών το ποσοστό είναι το χαμηλότερο: 3%-4%.
Η δυσαναλογία αυτή οφείλεται σε ιστορικούς και «πρακτικούς» παράγοντες. Μέχρι το 1993, οι γυναίκες απαγορευόταν να πετούν σε μάχιμες αποστολές, περιορισμός που άρθηκε πλήρως μόλις τις τελευταίες δεκαετίες. Επιπλέον, οι προκλήσεις που αφορούν την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, οι αυστηρές σωματικές απαιτήσεις που παλαιότερα είχαν σχεδιαστεί με βάση το ανδρικό πρότυπο, καθώς και τα ζητήματα κουλτούρας εντός των μονάδων, εξακολουθούν να επηρεάζουν τη σταδιοδρομία των γυναικών στην αεροπορία.
Παρ’ όλα αυτά, η τάση είναι, επαναλαμβάνουμε, αυξητική, καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες ενθαρρύνονται να ακολουθήσουν την πορεία που άνοιξε η Μπέσι Κόλμαν
ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ ΚΑΙ ΜΑΥΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ, σε ένα σώμα χιλιάδων πιλότων, οι μαύρες γυναίκες αποτελούν λιγότερο από το 0,5%. Συγκεκριμένα, τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχουν λιγότερες από 100 μαύρες γυναίκες πιλότοι σε ολόκληρη την Πολεμική Αεροπορία, ενώ στα μαχητικά αεροσκάφη ο αριθμός αυτός είναι μονοψήφιος.
Μια εμβληματική μορφή είναι η Madeline Swegle, που το 2020 έγινε η πρώτη μαύρη γυναίκα πιλότος τακτικών μαχητικών αεροσκαφών στην ιστορία του Αμερικανικού Ναυτικού, πετώντας με ένα F/A-18E/F Super Hornet. Επίσης, η Shawna Rochelle Kimbrell έγραψε ιστορία το 1998 ως η πρώτη μαύρη γυναίκα πιλότος μαχητικών στην Πολεμική Αεροπορία, πετώντας με F-16 Fighting Falcon.
Παρά τα επιτεύγματα αυτών των γυναικών, η στατιστική εικόνα επιβεβαιώνει ότι ο δρόμος που άνοιξε η Κόλμαν παραμένει δύσβατος, καθώς η διασταύρωση της φυλετικής και έμφυλης υποεκπροσώπησης δημιουργεί ένα εξαιρετικά στενό πλαίσιο εισόδου στις ελίτ των ιπταμένων.
ΥΓ. Το 2023, στην Ελλάδα υπήρχαν δύο γυναίκες πιλότοι σε F-16, συν μία ακόμη, εκπαιδευόμενη.
11°
