Βαγγέλης Παναγιωτόπουλος: Μια ποιητική καταγραφή του κόσμου της εργασίας

→ Γράφει η Θεώνη Παγκάλου Ζερβού

Η συλλογή ποιημάτων «Ποιήματα – Μπροσούρες 2020-2025» του Βαγγέλη Παναγιωτόπουλου αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης, ομότιτλης συλλογής του, των ετών 2015-2019. Με αυτή τη συλλογή, όπως δηλώνει ο ίδιος ο συγγραφέας, «ολοκληρώνεται ένας κύκλος καταγραφής όλων των θεμάτων που τον απασχολούν» και κεντρίζουν τη σκέψη του μια ζωή.

Και πράγματι είναι πάρα πολλά τα θέματα και τα ερωτήματα που θέτει σε μια κοινωνία που παραπαίει, σε μια κοινωνία που δυσκολεύεται να βρει τον βηματισμό της επειδή βάλλεται από παντού. Και όταν λέμε «κοινωνία» εννοούμε την τάξη των πάσης φύσεως εργαζομένων.

Οι εργαζόμενοι είναι το αναλώσιμο είδος, όπου η άρχουσα τάξη και οι έχοντες εξουσία και χρήμα επιχειρούν τους πειραματισμούς τους και τα άθλια σχέδιά τους. Βέβαια υπάρχουν ίσως και εξαιρέσεις. Αλίμονο αν δεν υπήρχαν! Από τη στιγμή που θα ξεκινήσει ο εργαζόμενος για τη δουλειά του «βασανίζεται περιμένοντας το λεωφορείο», και όταν φτάσει «οι επιβάτες συνωστίζονται σαν ανθρώπινα κουρέλια», και δεν αρκεί η όλη ταλαιπωρία, οι επιβάτες πρέπει να έχουν τον νου τους, γιατί υπάρχουν και οι επιτήδειοι που «απλώνουν τα χέρια στα φτωχά πορτοφόλια» (και όχι μόνο…).

Ο Βαγγέλης Παναγιωτόπουλος ξετυλίγει το πανόραμα της ιστορίας του: την όλη πορεία του, τους ανθρώπους που συνάντησε, τα ενδιαφέροντά του, τις μελέτες του, το εξαιρετικό ενδιαφέρον του για τις θετικές επιστήμες και μάλιστα την αστροφυσική.

Και όπως ο ίδιος επισημαίνει στον πρόλογό του «εν τέλει τέσσερις έννοιες ήσαν η πυξίδα και ο φάρος, που με οδηγούσαν από την εφηβεία μου μέχρι και σήμερα: μαρξισμός - αθεΐα - διαλεκτικός υλισμός - αστροφυσική».

Τον μαρξισμό τον διδάχτηκε από τον Πρόδρομο.

«Παλιός Ελασίτης και Μακρονησιώτης…
…Καλοκαιράκι-Ιουλιανά βαθμοί 45
Έκανα φυσικά τις Καλοκαιρινές μου Διακοπές(!)
Θελήματα-μικροδουλειές αποκλειστικά δικές μου
Εκείνος είχε ένα μικρό καρότσι για τα μεγάλα βάρη…»

Εκεί στη Μενάνδρου και στην πλατεία Θεάτρου, τα μεσημέρια γίνονταν τα μαθήματα από τον Πρόδρομο.

Το ανοιχτό πνεύμα του και τα διαβάσματα του ποιητή έθεσαν από νωρίς εκτός την ύπαρξη του Θεού και θέτει τα καίρια ερωτήματα:

«Χρειάζεται ο Θεός αποδείξεις για την ύπαρξή του;
Και πώς εξουσιοδότησε τους θεολόγους για την ύπαρξή του;
Υπάρχει η γένεση της ζωής και ο θάνατος
Έχει βάλει το χέρι του ένα υπέρτατο ον;
Η δημιουργία είναι δικό του επίτευγμα;

Παρακολουθεί τα επιτεύγματά του;
Ή μένει αμέτοχο στα συμβάντα;»
[…]

Ο Βαγγέλης Παναγιωτόπουλος είναι τακτικός θαμώνας των βιβλιοθηκών. Μελετά σε βάθος τα θέματα που τον απασχολούν και αποτυπώνει νοήματα και ιδέες με κριτική σκέψη:

«Φιλοσοφικώς οι άνθρωποι ασχολήθηκαν με την Ύλη
Όταν οι Προσωκρατικοί περάσανε
την Πύλη του Περιβάλλοντός τους
Όταν αποφάσισαν να ερευνήσουν
Τα στοιχεία που αντιλαμβάνονταν
Μέσω των αισθήσεών τους
-Σε μια δουλοκτητική εποχή-
είδαν το φως της Αποκάλυψης
μέσα από τα φυσικά φαινόμενα
και έφτασαν μέχρι το Άτομο
Κι ύστερα ήρθαν οι Σκοταδιστές
στην αρχή οι Σοφιστές
και στην συνέχεια οι κατεξοχήν Φιλόσοφοι
Πλάτων και Αριστοτέλης
μαζί με τις Σχολές τους
και με τους Απογόνους τους
[…]
Η φιλοσοφία του Υλισμού
ακόμη Διαμορφώνεται
ο Διαλεκτικός Υλισμός
έχει δώσει προ πολλού τη Σκυτάλη
στον Ιστορικό Υλισμό».

Τα ποιήματά του ο Βαγγέλης Παναγιωτόπουλος τα ονομάζει μπροσούρες, λέξη γαλλική, που σημαίνει φυλλάδια ενημερωτικά, με προπαγανδιστικό χαρακτήρα.

Όντως τα θέματα που αναλύει ο ποιητής έχουν σοβαρότητα και το κύρος που απαιτούν οι τίτλοι των ποιημάτων του. Γράφει για τη δημοκρατία που καθιερώθηκε από τους αρχαίους Αθηναίους. Παρατηρεί όμως ότι από αυτή τη δημοκρατία αποκλείονται οι γυναίκες και οι δούλοι.

Για το αρχαίο θέατρο λέει πως αναφερόταν στις πράξεις, τις ενέργειες και τα πάθη των βασιλιάδων, αλλά ποτέ δεν ασχολήθηκε με τους απλούς ανθρώπους, με την εργατική τάξη, που όπως και σήμερα δουλεύει και παράγει τον πλούτο.

Ο ποιητής μιλάει για την «υποκρισία των μεγαλοαστών», για τη φιλανθρωπία, τους ακαδημαϊκούς και τους μεγαλόσχημους, που η υστεροφημία τους ξεκινάει από το Α’ Νεκροταφείο.

Ο Βαγγέλης Παναγιωτόπουλος χαίρεται τις ομορφιές της φύσης, τον φτερωτό θεό έρωτα, την παρέα, το καλό φαγητό, την Καλαμάτα με τη θάλασσά της και το παραθαλάσσιο, ιστορικό καφέ-μπαρ Πανελλήνιο.

Η γραφή του είναι απλή και αβίαστη. Γράφει για την προσωπική του ευχαρίστηση και το βιβλίο του είναι προσφορά στην οικογένειά του και τους φίλους του.

Τα βιογραφικά στοιχεία του ποιητή και γενικώς την πορεία του ως εργαζόμενος τα μαθαίνουμε από τα ποιήματά του, όπου τα διατυπώνει ξεκάθαρα:

«ατελείωτη δουλειά και κανονική
βεβαρυμμένο ωράριο, χωρίς κενό, δίχως διακοπή
50 χρόνια στο βωμό της Μισθωτής Εργασίας
και στο έλεος της Εργοδοτικής Αφασίας
Ο Μαρξ και ο Έγκελς δημιούργησαν τον όρο
Εγώ τον ένιωσα βαθιά σε κάθε μου πόρο
Ήμουνα νέος με όνειρα, σχεδόν παιδί
κουβάλαγα μαζί μου τον Μαρξισμό και τη Διαλεκτική
[…]
Πισωγύρισμα δεν υπήρχε για μένα
Είχα να παλέψω ταυτόχρονα σε τέσσερα μέτωπα:
Εργαζόμενος στον ΔΟΛ, πρωί-απόγευμα
Ενεργός φοιτητής στο Οικονομικό της Νομικής
Αγωνιζόμενος με το Φοιτητικό Αντιχουντικό Κίνημα
Συμμετοχή σε οργανώσεις της Επαναστατικής Αριστεράς»

Το βιβλίο κοσμούν εμβληματικές φωτογραφίες. Είναι προσεγμένο στη γραφή και καλαίσθητο στην εμφάνιση. Ο αναγνώστης θα βρει στις σελίδες του κομμάτια του εαυτού του.