22η ΔΕΒΘ: Κυρίαρχο το έντυπο βιβλίο στην Ελλάδα με τη λογοτεχνία στην κορυφή

Το 2024 εκδόθηκαν στην Ελλάδα 12.588 βιβλία όλων των μορφότυπων.

Η παραγωγή στη χώρα είναι εντυποκεντρική, το 94,6% των βιβλίων που κυκλοφόρησαν το 2024 ήταν έντυπα, με τη λογοτεχνία να έχει το μεγαλύτερο μερίδιο και τις βιογραφίες να αποτελούν κλάδο που αναπτύσσεται ολοένα και περισσότερο.

Η βιβλιοποικιλομορφία (bookdiversity) είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της εκδοτικής βιομηχανίας στην Ελλάδα και δεν αφορά μόνο τα πάρα πολλά θεματικά πεδία, τις μεταφράσεις και το πρωτογενές περιεχόμενο, αλλά και τη μεγάλη βαρύτητα που δίνεται στην αισθητική του βιβλίου, στην εικονογράφηση, στο χαρτί, στην κουλτούρα του έντυπου βιβλίου.

Στοιχεία για την ελληνική εκδοτική βιομηχανία παρουσίασαν σήμερα ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) Νίκος Μπακουνάκης και Παναγιώτης Κάπος στην 22η ΔιεΘνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εστιάζοντας και σε δράσεις για την ανάπτυξη της αναγνωστικής κουλτούρας.

«Όταν μιλάμε για παραγωγή βιβλίων στην Ελλάδα εννοούμε εντυποκεντρική παραγωγή, δηλαδή το έντυπο βιβλίο είναι αυτό που έχει τη μερίδα του λέοντος, όπως συμβαίνει και παγκοσμίως. Στην Ελλάδα συμβαίνει ακόμα περισσότερο σε σχέση με άλλες χώρες» είπε ο κ. Κάππος.

Το 94,6 % των βιβλίων είναι έντυπα στην Ελλάδα. Ως προς τη θεματική κατηγορία η λογοτεχνία είχε το μεγαλύτερο μερίδιο το 2024 με 4.133 βιβλία. Τα παιδικά και βιβλία νέων και εφήβων ήταν 2.769. Σημαντικό πεδίο αποτελούν και το ακαδημαϊκό και επιστημονικό βιβλίο με 2.800 βιβλία των συγκεκριμένων θεματικών να έχουν εκδοθεί το 2024.

Τα βιβλία μυθοπλασίας (fiction) την ίδια χρονιά αποτέλεσαν το 52% της βιβλιοπαραγωγής και τα μη μυθοπλασίας το 48%. Από την κατηγορία fiction το 37% ήταν βιβλία λογοτεχνίας (πεζογραφία και ποίηση).

Στην Ελλάδα έχουμε πάρα πολύ ενδιαφέροντα βιβλία, με ιδέες, με φιλοσοφία, με πολιτική και είναι ένας τρόπος για μια δυναμική εξωστρέφεια του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γνώσης προς άλλες χώρες, υπογράμμισε ο κ. Κάππος.

Τα μεταφρασμένα βιβλία

Οι βασικές γλώσσες των μεταφρασμένων βιβλίων που εκδίδονται στην Ελλάδα, είναι τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ισπανικά, τα γερμανικά και τα ιταλικά, τόνισε ο πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ Νίκος Μπακουνάκης.

Τα αγγλικά βιβλία που εκδόθηκαν στη χώρα το 2024 ήταν 2.244, τα γαλλικά 390, τα ισπανικά 188, τα ιταλικά, 152 και τα γερμανικά 114.

Στα βιβλία από τα ιταλικά στα ελληνικά καταγράφηκε σημαντική αύξηση και αυτό είναι μία συνέχεια και περσινής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης με την Ιταλία ως τιμώμενη χώρα. Επιπλέον επισήμανε ότι έχουν χτιστεί δεσμοί με τους μεταφραστές στην Ιταλία και ότι η Ελλάδα είναι φέτος στο Τορίνο, τιμώμενη χώρα Ελλάδα.

Το 2024 από τα βιβλία που εκδόθηκαν περίπου το 32% ήταν μεταφρασμένοι τίτλοι. Πριν την κρίση, ήταν πιο πολλά τα μεταφρασμένα βιβλία περίπου στο 40% με 45%, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει σταθεροποιηθεί στο 30% με 32%.

Οι μεταφραστές σε ρόλο λογοτεχνικών πρακτόρων και το πρόγραμμα GreekLit

Στην Ελλάδα υπάρχουν μόλις τρεις με τέσσερις λογοτεχνικοί πράκτορες γι αυτό δίνουμε μεγάλη σημασία στους μεταφραστές, είπε ο κ. Μπακουνάκης. Ο τομέας των μεταφράσεων είναι πολύ ζωτικός, τον στηρίζουμε. Οι μεταφραστές είναι οι πράκτορες, οι πρέσβεις μας στις ξένες αγορές, τόνισε ο πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, ο οποίος παρουσίασε το πρόγραμμα GreekLit που παρέχει τα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη μετάφραση βιβλίων από την ελληνική προς άλλες γλώσσες.

Στο διάστημα 2022-2024 περισσότερα από 50 βιβλία μεταφράστηκαν σε 20 γλώσσες και κυκλοφόρησαν σε ισάριθμες αγορές. Το GreekLit πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού και του ΕΛΙΒΙΠ υπηρετεί την εξωστρέφεια της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής και διανοίγει νέες προοπτικές για τους δημιουργούς και όλους τους εμπλεκόμενους στον χώρο του βιβλίου.

Τα e-books και τα audio books

To 2024 στην Ελλάδα κυκλοφόρησαν 946 e-books πρώτης έκδοσης. Η παραγωγή των e-books είναι περίπου στο 7% και φαίνεται ότι οι πωλήσεις τους δεν ξεπερνούν το 1%.

Στην περίοδο 2021-2024 περίπου στην Ελλάδα κυκλοφόρησαν 1600 ψηφιακά audiobooks που παρήχθησαν από πάνω από 30 εκδότες, παραγωγούς περιεχομένου. Η εκτόξευση οφείλεται στο ότι εισήλθαν στην αγορά δύο μεγάλοι παίκτες στην Ελλάδα και δημιούργησαν μια σημαντική προσφορά βιβλίων.

Τα χαρακτηριστικά της ελληνικής εκδοτικής βιομηχανίας

Στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 800 εκδότες κάθε μεγέθους, από πάρα πολύ μικρούς έως πολύ μεγάλους για τα ελληνικά δεδομένα. Η παραγωγή από αυτούς τους εκδότες είναι στο 92%.

Κυρίως είναι εμπορικοί εκδοτικοί οίκοι, εμπορικές, εκδοτικές επιχειρήσεις έχουν εστίαση στη λογοτεχνία, παρ' όλα αυτά, παράγουν κι άλλα είδη βιβλίων και παιδικά εφηβικά βιβλία και μη μυθοπλασίας.

Χαρακτηριστικά της ελληνικής εμπορικής βιομηχανίας είναι η βιβλιοποικιλομορφία, η απουσία γενικότερα των μοντέλων των συγχωνεύσεων και η αυτοέκδοση είτε στο έντυπο, είτε στο ψηφιακό περιβάλλον.

Υπάρχει μια αντιστροφή του μοντέλου που είναι περισσότερο ένα μοντέλο προσφοράς από τους συγγραφείς προς τους εκδότες, κάτι το οποίο δημιουργεί πολλές συγχύσεις σε πάρα πολλά θέματα από άποψη και περιεχομένου και διανομής των βιβλίων, είπε ο κ. Κάππος.

Ένα άλλο γεγονός που συναντάται τα τελευταία χρόνια είναι η άνθιση του ηλεκτρονικού εμπορίου για τα ψηφιακά βιβλία, αλλά και για τα φυσικά βιβλία.

Στην ελληνική εκδοτική παραγωγή υπάρχουν τα βιβλία αυτοβελτίωσης, προσωπικής ανάπτυξης, σχέσεων, graphic novels και κόμικς. Πάρα πολλά βιβλία λογοτεχνικά γίνονται κόμικς και προσελκύουν το κοινό, όπως για παράδειγμα βιβλία του Καζαντζάκη, τα οποία παίρνουν μια νέα ζωή σε ένα νέο κοινό.

Οι βιογραφίες και αυτοβιογραφίες είναι πάρα πολύ σημαντικός κλάδος στην Ελλάδα και αναπτύσσεται όλο και περισσότερο και όχι μόνο για συγγραφείς, για ιστορικούς, αλλά και για ανθρώπους του αθλητισμού, του πολιτισμού, της μουσικής, του κινηματογράφου.

Στην Ελλάδα είναι επίσης πολύ καλή η παραγωγή παιδικών και εφηβικών βιβλίων και με πάρα πολύ ποιοτικό περιεχόμενο.