Δυο μικρά βιβλία

Τελευταία χαίρομαι τα μικρά, περιποιημένα και έξυπνα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων, ιδίως όταν είναι καινούργιοι – είναι μια έκπληξη, ένας διαφορετικός τρόπος, μια άλλη οπτική, συμπυκνωμένη σε 130-150 σελίδες.

Διάβασα πρώτα το «Αθλητικά παπούτσια Νο7» του Βασίλη Τσαλή, τον οποίο ξέρω σαν μεταφραστή δεκάδων βιβλίων από τα Γερμανικά. Μπορώ να τρελαθώ με τις κακές, πρόχειρες ή ΑΙ μεταφράσεις, αυτές που κρατάνε στα Ελληνικά αυτούσια την λογική, τη γραμματική και την φρασεολογία της ξένης γλώσσας, και ο Τσαλής δεν το έκανε ποτέ αυτό, ούτε καν όταν ξεκινούσε την καριέρα του σαν μεταφραστής. Ό,τι έχει μεταφράσει, διαβάζεται σα νερό, λες κι έχει γραφτεί στα Ελληνικά. Χάρηκα λοιπόν που διάβασα το βιβλίο του, «Αθλητικά παπούτσια Νο7», και… που είναι τόσο… εσωστρεφές; Συγκινητικό; Εκφραστικό; Που χειρίζεται τόσο καλά τις λέξεις ακόμα και τις δύσκολες ή τις πολλές μαζί; Που δημιουργεί συναισθήματα στον αναγνώστη ακόμα και χωρίς περιγραφικές εικόνες, χωρίς να καταφεύγει στην περίφημη κινηματογραφική γραφή; Που φτιάχνει ιστορίες με εσωτερικότητα και μια άλλου είδους, (σόρι για την επανάληψη) εσωτερική δράση; Για όλους αυτούς τους λόγους μ’ άρεσε το βιβλίο του, το διάβασα μέσα σε δύο βράδια, βάζω στα τοπ το διήγημα «Ο άνθρωπος που δεν είχε γνώμη» γιατί ταυτίστηκα, δηλαδή ήταν γραμμένο τόσο κοντά στην, ας πούμε, ψυχή (του συγγραφέα, ή/και του αναγνωστικού κοινού), που με έπιασε μια ελαφριά στεναχώρια αναγνωρίζοντας ότι πράγματι είμαι κι εγώ αυτός ο άνθρωπος, δεν έχω γνώμη πολλές φορές, και πόσο δύσκολο είναι να το βλέπεις γραμμένο αυτό, το «είμαι αλλού», μάλιστα με τέτοιον ισορροπώντας-στην-κόψη-της-σελίδας, τρόπο.
Το «Αθλητικά παπούτσια Νο7» είναι έντεκα μικρά διηγήματα, λεπτά κατά κάποιον τρόπο, μετρημένης, υποβρύχιας συναισθηματικής αισθητικής. Όχι εύκολα διηγήματα, κατά καμία έννοια δεν είναι ξεπέτες – πρέπει να του πήρε καιρό να τα γράψει – αλλά με βαθιά αντίληψη της ανθρώπινης κατάστασης/ζωής, συχνά εκεί που δεν το περιμένεις.

Τις ίδιες μέρες έπεσε στα χέρια μου «Το άλλο μου μισώ!» της Μαρίας Φραγκουδάκη: καμία σχέση με το προηγούμενο, μάλιστα έχει υπότιτλο «Ερωτικό δράμα γέλωτος», και έτσι αντιμετωπίζεται: σέξυ, ερωτικό, ανάλαφρο, «γελαστικό» ώρες ώρες, μισο-αστείο μισο-σοβαρό, σαν πείραμα αφήγησης – πως μπορώ να κάνω την αναγνώστρια να χαμογελάσει, να καταλάβει το υπονοούμενο ενώ της κλείνω πονηρά το μάτι, και να ξεχάσει για λίγο τον πόνο της, όποιος κι αν είναι. Λέω «η αναγνώστρια» γιατί το βιβλίο απευθύνεται σε γυναίκες, με ένα ολόκληρο κομμάτι του αφιερωμένο στα «Κωλόπαιδα» που είναι σαν να τα βλέπεις εκεί στη Ρόδο, μαυρισμένα, μπανιαρισμένα, γυμνασμένα και έτοιμα για όλα. Ή όπως τα φαντάζεσαι τέλος πάντων τα κωλόπαιδα στο μέσο Ελληνικό νησί, και εκτός νησιού, όταν τελειώνει το καλοκαίρι.

Το «Άλλο μου μισώ!» είναι νουβέλα, αλλά όπως είπα μοιάζει περισσότερο με πείραμα γραφής/συγγραφής από ένα άτομο που ξέρει να γράφει ωραία: σε κάποιο κομμάτι γίνεται σαν ημερολόγιο, για λίγες σελίδες μετατρέπεται σε θεατρικό, και στο τέλος καταλήγει χωρίς να το καταλάβεις σε ποιητική συλλογή. Εδώ κι εκεί, πέφτει γερό σεξ, παραστατικό, δροσερό κατά κάποιον τρόπο, ακόμα κι όταν είναι ιδρωμένο ή «δεν οδηγεί πουθενά» - πρόκειται για μύθο, ότι το σεξ πρέπει πάντα να οδηγεί κάπου, στη ζωή ή στη λογοτεχνία (καλά, στη ζωή μια χαρά είναι να μην οδηγεί πουθενά, δεν το συζητάμε, δε θες να σε πάει και στο φεγγάρι στην τελική, ένα σεξ είναι, σαν αυτό που κάνει όλος ο κόσμος όταν του φέξει…)

Info
«Αθλητικά Παπούτσια Νο7», Βασίλης Τσαλής, εκδόσεις Μεταίχμιο.
«Το άλλο μου μισώ!», Ερωτικό δράμα γέλωτος, Μαρία Φραγκουδάκη, εκδόσεις Απόπειρα.