Μικροί θεοί: Η θεά Πειθώ που πείθει τους πάντες

Η παλιότερη μυθολογική παράδοση, στα προϊστορικά χρόνια, θέλει την Πειθώ¹ κόρη του πρώτου Τιτάνα, του αδάμαστου Ωκεανού. Άρα μια Ωκεανίδα. Αυτές οι παραδόσεις την θέλουν σύζυγο του βασιλιά Φορωνέα² τον οποίο βοήθησε να κτίσουν τις πρώτες πόλεις, να συντάξουν νόμους, να ιδρύσουν δικαστήρια για την ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων. Της αποδίδουν το χάρισμα των «πειστικών λόγων» για όλες τις ανθρώπινες υποθέσεις: Τον έρωτα, το γάμο, τη δικαιοσύνη, την αρμονία, την ηθική τάξη. Ο Ωκεανός σε κάποιους θεογονικούς – κοσμογονικούς μύθους θεωρείται ο πρώτος θεός της γης από τον οποίο προήλθε ολόκληρος ο κόσμος με συνιστώσες τις «κόρες» του τις περίφημες Ωκεανίδες.

Οι περισσότερες μυθολογικές παραδόσεις αναφέρουν την Πειθώ ως μία από τις ακολούθους της Αφροδίτης μαζί με τις τρεις Χάριτες, την Ευδαιμονία, την Υγεία, την Αρμονία, την Τύχη. Η Πειθώ είχε την εντολή από τη θεά του Έρωτος Αφροδίτη να πείθει τα νεαρά κορίτσια για τις χαρές και τις χάρες του έρωτος. Τα λόγια της ήταν σαγηνευτικά, γλυκά και πειστικά, ερωτικά και μελιστάλακτα. Κανένα κορίτσι δεν αντιστεκόταν στα θελκτικά λόγια της Πειθούς.

Αργότερα, τον 5ο αιώνα π.Χ.ο Αισχύλος μυθολόγησε για την Πειθώ και είπε ότι είναι κόρη της Άτης³. Ο εξέχων τραγικός ποιητής και φιλόσοφος στη δική του μυθοπλασία έγραψε για τις συμφορές των υπερβολικών ερώτων που έφερε η Πειθώ όπως εκείνη του Πάρη και της Ωραίας Ελένης αλλά και του Ιάσονα και της Μήδειας. Έτσι θεώρησε την Πειθώ κόρη της ανελέητης Άτης⁴.

Σημειώσεις

1. Πειθώ: Θεά της Πειθούς, της πειστικής ευγλωττίας, της πειστικότητος. Από το ρήμα πείθω. Η Πειθώ ήταν στη ελληνική μυθολογία, η θεά της πειθούς, της γοητείας του λόγου και της διπλωματίας. Συνόδευε την Αφροδίτη και συνδεόταν με τον έρωτα, αλλά και με την ικανότητα να επηρεάζει κανείς τους άλλους χωρίς βία. Εθεωρείτο προστάτιδα της αρμονίας στις ανθρώπινες σχέσεις, στις πολιτικές , κοινωνικές και δικαστικές υποθέσεις.
2. Φορωνεύς: Γενάρχης και ήρωας των Πελασγών της Πελοποννήσου. Βασιλεύς του Άργους και πρώτος νομοθέτης.
3. Άτη: (<αάτη). Σύγχυση, συμφορά, τιμωρία, παραλογισμός, πλάνη, τύφλωση εκ θεού. Θεά της απερίσκεπτης συμπεριφοράς, της βλάβης, της αναταραχής. Αρχαία φράση: Άτη, η πάντας αάται.
4. Πρόκειται για αντιφατικές αλλά συνυπάρχουσες εκδοχές της αρχαίας μυθολογίας και όχι για μια ενιαία γενεαλογία. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η μετάβαση από την προϊστορική/κοσμογονική Πειθώ (νόμοι, τάξη, πόλεις, δικαιοσύνη) στη δραματική Πειθώ του Αισχύλου. Αυτή η αλλαγή αντανακλά και την εξέλιξη της ελληνικής σκέψης: από την πειθώ ως θεμέλιο της πόλης, στην πειθώ ως δύναμη που μπορεί να παρασύρει και να καταστρέψει. Η θεά Πειθώ του δραματικού Αισχύλου μεταμορφώνεται από κοινωνική αρετή σε επικίνδυνη δύναμη.