Την ώρα που η Ουκρανία χτυπά τη ρωσική πολεμική μηχανή, τμήματα της Δύσης επιστρέφουν στη λογική του «business as usual» με το Κρεμλίνο
Την ώρα που ουκρανικά drones πλήττουν στρατηγικές ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Αγία Πετρούπολη και η Ουκρανία επιχειρεί να μεταφέρει το κόστος του πολέμου βαθιά στο ρωσικό έδαφος, το Κρεμλίνο ανοίγει τις πύλες του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης (SPIEF). Του λεγόμενου «ρωσικού Νταβός». Του ετήσιου θεάματος μέσω του οποίου ο Πούτιν επιχειρεί να πείσει ότι η Ρωσία παραμένει μια κανονική μεγάλη δύναμη, ένας αξιόπιστος συνομιλητής και ένας αναπόφευκτος εταίρος της διεθνούς κοινότητας.
Η χρονική σύμπτωση είναι αποκαλυπτική. Από τη μία πλευρά, ένας πόλεμος που συνεχίζει να αιματοκυλά την Ευρώπη, να καταστρέφει πόλεις και να αμφισβητεί θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου. Από την άλλη, ένα οικονομικό και πολιτικό φόρουμ που λειτουργεί ως πλυντήριο διεθνούς νομιμοποίησης για το ίδιο το καθεστώς που προκάλεσε αυτή την καταστροφή.
Το SPIEF δεν είναι μια ουδέτερη επιχειρηματική συνάντηση. Είναι ένα εργαλείο ισχύος. Μια σκηνοθετημένη επίδειξη διεθνούς αποδοχής. Ένα μήνυμα προς το εσωτερικό της Ρωσίας ότι η χώρα δεν είναι απομονωμένη και προς το εξωτερικό ότι ο πόλεμος δεν αποτελεί εμπόδιο για την επιστροφή στην κανονικότητα. Και ακριβώς γι' αυτό η παρουσία ξένων αποστολών, αξιωματούχων και επιχειρηματικών παραγόντων αποκτά πολιτική σημασία πολύ μεγαλύτερη από τη διπλωματική της διάσταση.
Η μεγαλύτερη στρατηγική επιδίωξη του Πούτιν από την πρώτη ημέρα της εισβολής δεν ήταν μόνο η κατάκτηση ουκρανικών εδαφών. Ήταν η φθορά της δυτικής αποφασιστικότητας. Η μετατροπή της αρχικής αγανάκτησης σε κόπωση. Η σταδιακή υποκατάσταση των αρχών από τον πραγματισμό. Με απλά λόγια, να κουραστεί η Δύση πριν κουραστεί η Ρωσία.
Και σήμερα αρχίζουν να εμφανίζονται ανησυχητικά σημάδια αυτής της κόπωσης.
Η συζήτηση περί «επαναπροσέγγισης», οι φωνές που ζητούν επιστροφή στον διάλογο χωρίς προϋποθέσεις, οι επιχειρηματικές πιέσεις για αποκατάσταση σχέσεων και οι εικόνες συμμετοχής δυτικών παραγόντων σε εκδηλώσεις όπως το SPIEF συγκροτούν ένα νέο πολιτικό κλίμα. Ένα κλίμα που δεν μιλά πλέον για νίκη της Ουκρανίας ή για λογοδοσία της Ρωσίας, αλλά για διαχείριση της πραγματικότητας και επιστροφή στην κανονικότητα.
Η Ρωσία παραμένει η χώρα που εισέβαλε σε ένα κυρίαρχο κράτος, αμφισβήτησε τα μεταπολεμικά σύνορα της Ευρώπης, χρησιμοποίησε τον ενεργειακό εκβιασμό ως γεωπολιτικό όπλο και συνδέθηκε με εγκλήματα πολέμου που έχουν καταγραφεί από διεθνείς οργανισμούς. Τίποτε από αυτά δεν έχει αλλάξει. Δεν υπήρξε αποχώρηση από τα κατεχόμενα εδάφη. Δεν υπήρξε αναγνώριση ευθυνών. Δεν υπήρξε καμία ουσιαστική μεταβολή της στρατηγικής του Κρεμλίνου.
Η ιστορία, όμως, δεν διδάσκει μόνο μέσα από τις τραγωδίες της. Διδάσκει και μέσα από τις αυταπάτες της. Γιατί το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν θα συνεχιστούν οι δίαυλοι επικοινωνίας με τη Μόσχα. Οι δίαυλοι είναι αναγκαίοι ακόμη και μεταξύ αντιπάλων. Το ζήτημα είναι αν η διεθνής κοινότητα θα αρχίσει να συμπεριφέρεται σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Αν θα επιτρέψει στον επιτιθέμενο να επιστρέψει σταδιακά στο διεθνές προσκήνιο χωρίς να έχει αλλάξει συμπεριφορά, χωρίς να έχει τερματίσει την επιθετικότητά του και χωρίς να έχει λογοδοτήσει για τις συνέπειες των επιλογών του.
Η Ουκρανία δεν υπερασπίζεται μόνο την εδαφική της ακεραιότητα. Υπερασπίζεται μια θεμελιώδη αρχή πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η μεταπολεμική Ευρώπη: ότι ο αναθεωρητισμός δεν μπορεί να αποτελεί εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και ότι τα σύνορα δεν αλλάζουν με τη βία.
Αν η Δύση αρχίσει να αντιμετωπίζει τον Πούτιν ως κανονικό συνομιλητή πριν τερματιστεί η ρωσική επιθετικότητα και αποτύχει το σχέδιο αναθεώρησης των συνόρων διά της βίας, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο η αντοχή του αυταρχισμού. Θα είναι η σταδιακή παραίτηση των δημοκρατιών από τις ίδιες τις αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η μεταπολεμική διεθνής τάξη. Και τότε το «ρωσικό Νταβός» δεν θα είναι απλώς μια ακόμη διεθνής διοργάνωση. Θα αποτελεί το σύμβολο μιας επικίνδυνης πολιτικής υποχώρησης, της στιγμής που η Δύση άρχισε να συνηθίζει αυτό που κάποτε είχε δεσμευθεί να αντιμετωπίσει.
17°
