Πόλεμος στην Ουκρανία: η φθορά της ρωσικής οικονομίας και τα πλήγματα στο εσωτερικό της χώρας αλλάζουν τα δεδομένα.
Υπάρχουν λέξεις που για καιρό μένουν άφωνες, που κανείς δεν τολμά να τις πει δυνατά γιατί το να τις πεις σημαίνει ότι τις παραδέχεσαι. Μία τέτοια λέξη, στον πόλεμο που μαίνεται στην Ουκρανία εδώ και τέσσερα χρόνια, ήταν η λέξη ήττα. Ήττα για τη Ρωσία. Τις τελευταίες ημέρες, όμως, κάτι έχει αλλάξει, η λέξη άρχισε να κυκλοφορεί. Σε διπλωματικά τηλεγραφήματα, σε αναλύσεις think tank, σε πρωτοσέλιδα της Washington Post και των Financial Times, σε εμπιστευτικές συνομιλίες αξιωματούχων που μιλούν πλέον ανοιχτά για αυτό που μέχρι πρόσφατα δεν είχε όνομα. Μέσα σε λίγες μόνο μέρες, η λέξη ήττα –поражение στα ρωσικά– ακούστηκε περισσότερες φορές απ' όσες είχε ακουστεί σε ολόκληρα τα τέσσερα χρόνια από την έναρξη της ρωσικής εισβολής. Και αυτή τη φορά δεν την λένε μόνο οι Ουκρανοί.
Κάτι αλλάζει στα έγκατα του Κρεμλίνου
Τις δύο τελευταίες εβδομάδες έχουν πυκνώσει δημοσιεύματα που θέλουν τη Ρωσία να απομονώνεται ακόμα περισσότερο. Και όχι απλώς σε επίπεδο διπλωματικό ή πολιτικό από τον υπόλοιπο κόσμο αλλά σε τέτοιο βαθμό που να διαφαίνεται ακόμα και η ήττα της στον πόλεμο με την Ουκρανία. Φαίνεται ότι κάτι περίεργο συμβαίνει στα έγκατα –και όχι μόνο– του Κρεμλίνου μετά από την τουλάχιστον δίμηνη μυστηριώδη απομόνωση του Βλαντίμιρ Πούτιν από τον έξω κόσμο λόγω πιθανής δολοφονίας του.
Για πρώτη φορά εδώ και τέσσερα χρόνια, από διάφορες πλευρές, μεταξύ αυτών και από ένα υπολογίσιμο κομμάτι της κυβερνητικής - ηγετικής ομάδας της Μόσχας, γίνεται εμφανές ότι πλανάται ο φόβος της ήττας. Σε αυτόν τον φόβο αποδίδονται οι τελευταίες δηλώσεις του ίδιου του Πούτιν από τη γενέτειρά του, την Αγία Πετρούπολη, όπου ήταν δήμαρχος λίγο μετά την οικογενειακή μετακόμιση από τη θέση του επικεφαλής τη KGB στην Ανατολική Γερμανία: «Είμαστε έτοιμοι για συμφωνία υπό τον όρο αμοιβαίων συμβιβασμών με την Ουκρανία» είπε. Αυτό βέβαια ήταν σε αντίθεση με την απόρριψη της πρότασης Ζελένσκι για face to face συνάντηση των δύο–αναλύουμε παρακάτω με λεπτομέρειες– και τη μαζική επίθεση των Ουκρανών με drones στην Αγία Πετρούπολη ως αντίποινα για τις σκληρές επιθέσεις σε κατοικημένες περιοχές με αμάχους στο Κίεβο και άλλες περιοχές στις οποίες είχαν προβεί οι Ρώσοι τις τελευταίες ημέρες, με αρκετούς πολίτες νεκρούς. Ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Αντρέι Σιμπίχα, δήλωσε την Τρίτη 2 Ιουνίου ότι η Μόσχα «χάνει στο πεδίο της μάχης» και «δεν έχει άλλα χαρτιά εκτός από την τρομοκρατία» παρά τη μεγάλη επίθεση σε πόλεις σε όλη την Ουκρανία κατά τη διάρκεια της ίδιας νύχτας που σκότωσε τουλάχιστον 22 ανθρώπους.
Η ήττα σε έναν σύγχρονο πόλεμο ξεκινά από την οικονομία. Και η ρωσική οικονομία δεν τα λέει και πολύ καλά τελευταία. Παράγοντες της διεθνούς αγοράς βλέπουν τις χαμηλές επιδόσεις της οικονομίας να βρίσκονται πίσω από τις, έστω και άτσαλες, απόπειρες της ηγεσίας του Κρεμλίνου να ανοίξει μερικές διερευνητικές χαραμάδες σε κάποια, αόριστη βέβαια, απόπειρα ειρηνευτικών προθέσεων. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν εμπιστευτικά στον Independent, στις 3 Ιουνίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν «έχει προειδοποιηθεί ότι δεν έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει τον πόλεμό του στην Ουκρανία με τους τρέχοντες ρυθμούς» καθώς το Κίεβο συνεχίζει να σημειώνει νίκες στην πρώτη γραμμή και να καταστρέφει ενεργειακές υποδομές βαθιά μέσα στη Ρωσία. Λέγεται ότι κορυφαίοι οικονομικοί αξιωματούχοι και η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας έχουν παροτρύνει το Κρεμλίνο να περιορίσει την αυξανόμενη αμυντική δαπάνη, καθώς και οι δύο πλευρές εντείνουν τις δαπανηρές αεροπορικές επιθέσεις σε ζωτικές υποδομές.
Καθώς το Κίεβο συνεχίζει να ασκεί πίεση με επιθέσεις κατά των ρωσικών ενεργειακών υποδομών, αξιωματούχοι στη Μόσχα φέρονται να είπαν στον Πούτιν ότι θα χρειαστούν επιπλέον «δισεκατομμύρια δολάρια για να χρηματοδοτήσουν τον πόλεμο το 2026». Την ίδια ώρα λέγεται ότι ο Πούτιν είπε στο υπουργείο Οικονομικών να βρει τρόπους εξοικονόμησης πόρων αλλού, κάτι που σημαίνει ότι ομολόγησε –έστω και δια της πλαγίας– ότι το έλλειμμα του προϋπολογισμού λόγω των πολεμικών δαπανών είναι πλέον δύσκολα αντιμετωπίσιμο.
Την περασμένη εβδομάδα αποκαλύφθηκε ότι ο υπουργός Οικονομικών, Άντον Σιλουάνοφ, είχε προβλέψει ότι η Ρωσία θα υπερέβαινε τον προϋπολογισμό της κατά τουλάχιστον 28 δισεκατομμύρια δολάρια στις πολεμικές της δαπάνες φέτος.
Μια επιστολή του κ. Σιλουάνοφ τον Φεβρουάριο φέρεται να προέτρεπε το υπουργικό συμβούλιο να παγώσει περίπου 40,8 δισεκατομμύρια δολάρια σε προγραμματισμένες δαπάνες που δεν σχετίζονται με τον πόλεμο. Λέγεται, επίσης, ότι προβλέπεται πως η Ρωσία θα δαπανήσει υπερβολικά για τη συνέχιση της εισβολής στην Ουκρανία, 54,8 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον το 2027 και το 2028. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι, όπως ανακοινώθηκε, η Ρωσία εξετάζει το ενδεχόμενο να μειώσει το νόμιμο όριο ηλικίας εργασίας στα 12 έτη και να επαναλειτουργήσει τα σοβιετικού τύπου στρατόπεδα παιδικής εργασίας, είναι ενδεικτικό των προβλημάτων της ρωσικής οικονομίας αναφορικά με τεράστια έλλειψη εργατικού δυναμικού που έχει προκληθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Χωρίς να έχουν άδικο, πολλοί ήταν αυτοί που μετέφρασαν τις δηλώσεις του Πούτιν από την Αγία Πετρούπολη ως την πλέον επίσημη παραδοχή ότι «ο πόλεμος δεν αντέχεται άλλο οικονομικά». Το γνωστό «follow the money», άλλωστε, για τον Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ένα από τα φαντάσματα που κυνηγούν το μετακομμουνιστικό κράτος που διοικεί για τρίτη δεκαετία μια καλολαδωμένη μηχανή μεταξύ πρώην φίλων του ολιγαρχών, πρώην πρακτόρων και μιας απόλυτα ελεγχόμενης νομενκλατούρας, στα χέρια της οποίας πέρασαν όλες οι άλλοτε κρατικές επιχειρηματικές δραστηριότητες με πολιορκητικό κριό τις πετρελαϊκές.
Γράφει νίκες η Ουκρανία
Το πρωί της περασμένης Παρασκευής (7 Ιουνίου) η Washington Post ήταν απολύτως σαφής υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν βρίσκεται, πλέον, σε αδύναμη θέση και «τώρα είναι η στιγμή να πιεστεί για να τερματίσει τον πόλεμο». Το σκεπτικό της εφημερίδας, και με δεδομένο ότι βρίσκεται κοντά στα συμφέροντα του Ντόναλντ Τραμπ, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Λέει ότι από τις αρχές του 2026 κανείς πλέον δεν μιλά για ουκρανική ήττα· η Ουκρανία σημειώνει αξιοσημείωτες επιτυχίες που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για ανακατάληψη της Κριμαίας, κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούταν αδύνατο. Και λέει επί λέξει: «στο πέμπτο έτος του πολέμου, η πολιορκημένη χώρα αποκτά αργά το πάνω χέρι», κάτι που καθιστά τον Πούτιν «πιο απρόβλεπτο και επικίνδυνο».
Υπάρχει, λένε οι ειδικοί αναλυτές, μια «ζώνη θανάτου» 20 χιλιομέτρων εκατέρωθεν του μετώπου, όπου τα drones πετούν μέρα και νύχτα καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ανοιχτή επίθεση στις θέσεις του αντιπάλου. Αυτό έχει δώσει στην Ουκρανία ένα απροσδόκητο πλεονέκτημα στην Ουκρανία, λένε, καθώς όσο καλύτερα εξοπλισμένος αλλά και πληθυσμιακά μεγαλύτερος είναι ο ρωσικός στρατός, είναι αδύνατον να μπορέσει να μπει και να διασχίσει τη ζώνη των 20 χιλιομέτρων και να κάνει εκ του σύνεγγυς επιθέσεις εναντίον βάσεων ή σημείων του ουκρανικού στρατού. Η κατάσταση αυτή δίνει πρωτόγνωρα χαρακτηριστικά για το τι μπορεί πλέον να σημαίνει «αμυντικός πόλεμος».
Η αλήθεια είναι ότι η Ουκρανία, είτε θέλουμε είτε όχι, έχει αλλάξει πίστα: τα drones της χτυπάνε πλέον στόχους βαθιά στο ρωσικό έδαφος. Από logistics και εφοδιαστικές αλυσίδες μέχρι διυλιστήρια στη Βαλτική, τη Μαύρη Θάλασσα, ακόμα και στο Περμ — μιλάμε για πάνω από 1.500 χλμ. μακριά από τα σύνορα!
Μία από τις πολλές συνέπειες για τη Μόσχα είναι ότι η οικονομία της έχει αρχίσει να πονά και το ακόμα χειρότερο για τη νοοτροπία της κυβέρνησής της είναι ότι δεν μπορεί να το κρύψει τόσο εύκολα όσο πριν. Η ανάπτυξη σταματάει, η αγορά εργασία αργοπεθαίνει, το έλλειμμα του προϋπολογισμού ανεβαίνει και το κόστος του πολέμου γίνεται ασήκωτο.
Τους τελευταίους έξι μήνες, η Ρωσία χάνει περισσότερους άνδρες για να κερδίσει λιγότερα εδάφη από ό,τι πριν. Το Κίεβο εκτιμά τις ρωσικές απώλειες των Ρώσων (νεκροί ή σοβαρά τραυματίες) σε 35.000 ανθρώπους τον μήνα. Αυτός ο αριθμός υπερβαίνει τους περίπου 29.500 άνδρες που εκτιμάται ότι η Ρωσία μπορεί να στρατολογεί μηνιαίως από διάφορες «φυλές» στρατεύσιμων (κρατουμένων σε φυλακές, εισαγωγές μισθοφόρων από την Αφρική, αναγκαστικές επιστρατεύσεις στο εσωτερικό, απαγορεύσεις εξόδου από τη χώρα σε νέους άντρες, διεθνείς προσκλήσεις σε ανέργους από ολόκληρο τον πλανήτη με παραπλανητικές υποσχέσεις ανεύρεσης εργασίας ή ακόμα και δωρεάν μεταπτυχιακών - διδακτορικών σπουδών που καταλήγουν σε υποχρεωτική στράτευση με ποινή φυλάκισης ή εγκλεισμού στα «στρατόπεδα αναμόρφωσης» και άλλες σταλινικές μεθόδους που μετέρχεται η δικτατορία του Πούτιν). Ο Ρώσος πρόεδρος αναγνώρισε τις ζημιές από τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. «Προς λύπη μας, μερικές από αυτές περνούν (σ.σ. τα καταφέρνουν)», είπε και υποσχέθηκε ότι θα βελτιώσει και θα ενισχύσει το σύστημα της αεράμυνας.
Πάντως, κατά τη διάρκεια του Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης, πρώην Λένινγκραντ, ξεχώρισαν δύο νούμερα που έμοιαζαν μεταξύ τους. Στην πόλη προσήλθαν αντιπροσωπείες από περίπου 130 χώρες για να πειστούν να κάνουν επενδύσεις στη χώρα. Τις ίδιες ημέρες και μέχρι το μεσημέρι της Κυριακής 6 Ιουνίου, η Ουκρανία είχε εκτοξεύσει μέσα και πέριξ της Αγίας Πετρούπολης, περίπου 140 drones.
17°
