Στα midterms παίζεται η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ – και όχι μόνο

Η αποστροφή του Ντόναλντ Τραμπ, στο πλαίσιο του συνεδρίου των Ρεπουμπλικάνων στο Ντάλας –πως, εφόσον το κόμμα του επικρατήσει στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, η αμερικανική κυβέρνηση θα εκδώσει μία επιταγή των 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αμερικανό–, τιμά επάξια το παλαιότερο κόλπο στο παγκόσμιο πολιτικό playbook. Παράλληλα αποτελεί και τη σαφέστερη ένδειξη της εξαιρετικά δύσκολης θέσης στην οποία βρίσκεται το κυβερνών κόμμα στις ΗΠΑ, καθώς, δύο χρόνια μετά την εξασφάλιση της πολυπόθητης κυβερνητικής trifecta –δηλαδή της εκλογής Ρεπουμπλικάνου προέδρου αλλά και πλειοψηφίας τόσο στη Γερουσία όσο και στη Βουλή των Αντιπροσώπων–, οι ισορροπίες των δυνάμεων στη νομοθετική εξουσία φαίνεται πως θα αλλάξουν.

Μόλις το 33% εγκρίνει το έργο της κυβέρνησης Τραμπ, έναντι του 59% που το αποδοκιμάζει

Σήμερα, στις προσεχείς ενδιάμεσες εκλογές θα πρέπει να θεωρείται σχεδόν βέβαιη η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή. Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του Quinnipiac University, το 49% των ψηφοφόρων τάσσεται υπέρ του συγκεκριμένου σεναρίου, με μόλις το 38% να προτιμά μια πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών. Την ίδια στιγμή, μόλις το 33% εγκρίνει το έργο της κυβέρνησης Τραμπ –έναντι του 59% που το αποδοκιμάζει–, ενώ παρόμοια είναι και τα ποσοστά της αποδοχής του κυβερνητικού έργου όσον αφορά τη διαχείριση της αμερικανικής οικονομίας. Υπενθυμίζεται πως μια βασική παράμετρος που έκρινε τις προεδρικές εκλογές το 2024 ήταν η πεποίθηση εκείνου του εξαιρετικά κρίσιμου μετριοπαθούς τμήματος των Αμερικανών ψηφοφόρων πως ο Τραμπ ήταν σαφώς ικανότερος της Κάμαλα Χάρις στην άσκηση οικονομικής πολιτικής· ο 47ος πλέον Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται πως δεν έχει δικαιώσει τις προσδοκίες, οδηγώντας το κόμμα του σε μία –έστω και μερική– συντριβή το 2026, δύο χρόνια μετά το αδιανόητο comeback που ολοκλήρωσε το 2024.

Midterms 2026: Η μάχη του Τραμπ για το Κογκρέσο και η επόμενη μέρα

Για τι ακριβώς καλούνται να ψηφίσουν οι Αμερικανοί;

Σε αντίθεση με τις προεδρικές εκλογές (οι οποίες διεξάγονται κάθε τέσσερα χρόνια), εκείνες του Κογκρέσου πραγματοποιούνται ανά διετία. Η ουσιώδης διαφορά είναι πως κάθε δύο χρόνια παίζονται και οι 435 έδρες της Βουλής, αλλά μόλις το 1/3 των 100 εδρών της Γερουσίας. Αυτό σημαίνει πως το αποτέλεσμα στη Βουλή αντανακλά περισσότερο τις τάσεις στις ΗΠΑ, καθώς οι έδρες της Γερουσίας που βρίσκονται υπό διεκδίκηση ενδεχομένως να είναι ασφαλείς για το εκάστοτε κόμμα. Ενδεικτικά, οι Ρεπουμπλικάνοι ελέγχουν μία από τις δύο έδρες του Κάνσας συνεχόμενα από το 1919 μέχρι και σήμερα, με τους Δημοκρατικούς να διατηρούν αντίστοιχα μία εκ των δύο του Ρόουντ Άιλαντ από το 1937. Οι 435 έδρες αντιστοιχούν στις αντίστοιχες εκλογικές περιφέρειες επί του συνόλου της επικράτειας –με τις πληθυσμιακά μεγαλύτερες πολιτείες να έχουν και περισσότερες έδρες–, τη στιγμή που κάθε πολιτεία εκπροσωπείται με δύο έδρες στη Γερουσία, ανεξαιρέτως δημογραφικών μεγεθών· μόνο μία να μπορεί να βρίσκεται υπό διεκδίκηση σε κάποιον κύκλο, πλην ορισμένων ειδικών περιπτώσεων. Μ’ αυτόν τον τρόπο, οι θητείες των βουλευτών είναι διετείς και των γερουσιαστών εξαετείς.

Τι αναμένεται να συμβεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων και γιατί έχει σημασία

Στις εκλογές του Κογκρέσου του 2024 –οι οποίες διεξήχθησαν παράλληλα με τις προεδρικές εκλογές–, οι Ρεπουμπλικάνοι κατέκτησαν συνολικά 220 έδρες, με τους Δημοκρατικούς να περιορίζονται στις 215. Όπως προκύπτει από μια σειρά δημοσκοπήσεων, στα midterms του Νοεμβρίου η πιθανότητα μιας πλειοψηφίας για τους Δημοκρατικούς υπολογίζεται στο 80%, και περισσότερες από 220 έδρες. Παρότι οι Ρεπουμπλικάνοι προχώρησαν σε μια επαναχάραξη των περιφερειών (gerrymandering) –όπως έχουν κάνει στο παρελθόν και οι Δημοκρατικοί–, ώστε να εξασφαλίσουν ένα ευνοϊκότερο αποτέλεσμα, εντούτοις φαίνεται πως θα αποτύχουν.

Από τη σύγκληση του επόμενου σώματος της Βουλής και μετά, οι Δημοκρατικοί θα έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν μία σειρά νομοθετημάτων της κυβέρνησης Τραμπ

Εφόσον οι σχετικές εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν, αυτομάτως ο Λευκός Οίκος θα βρεθεί στην εξαιρετικά άβολη θέση της συνεχόμενης αναζήτησης συμβιβασμών με τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Από τη σύγκληση του επόμενου σώματος της Βουλής και μετά, οι Δημοκρατικοί θα έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν μία σειρά νομοθετημάτων της κυβέρνησης Τραμπ, αξιοποιώντας τα διάφορα κοινοβουλευτικά εργαλεία που θα έχουν στη διάθεσή τους και περιορίζοντας στο μέγιστο την ελευθερία των κινήσεών του. Αδιαμφισβήτητα, αυτό δεν είναι ένα ενδεχόμενο που ενθουσιάζει τον τωρινό ένοικο του Λευκού Οίκου, μάλλον τον πιο συγκρουσιακό άνθρωπο που έχει καθίσει ποτέ στο Οβάλ Γραφείο.

Η διαφορετική περίπτωση της Γερουσίας

Παρότι το ποσοστό αποδοχής της αμερικανικής κυβέρνησης εντός του εκλογικού σώματος είναι εξόχως αποθαρρυντικό, εντούτοις οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν ελπίδες να κρατήσουν τη Γερουσία, καθώς οι έδρες που βρίσκονται υπό διεκδίκηση φέτος μάλλον τους ευνοούν. Συγκεκριμένα, οι Δημοκρατικοί –οι οποίοι από το 2024 έχουν περιοριστεί στις 47 έδρες, έναντι των 53 των Ρεπουμπλικάνων– θα πρέπει να υπερασπιστούν τις έδρες τους σε Μίσιγκαν, Νιου Χάμσαϊρ και Τζόρτζια, και να κερδίσουν τέσσερις από τις διεκδικήσιμες έδρες σε Βόρεια Καρολίνα, Μέιν, Οχάιο, Αλάσκα, Τέξας και Αϊόβα. Οι υποψήφιότητές τους προηγούνται οριακά σε όλες τις εκλογικές περιοχές – πλην ίσως της Αϊόβα.

Αν οι Δημοκρατικοί κατακτήσουν τη Γερουσία, ο Τραμπ θα απωλέσει τον έλεγχο που μέχρι στιγμής απολαμβάνει σχετικά με τη στελέχωση της κυβέρνησής του, του διπλωματικού σώματος, αλλά και της ομοσπονδιακής δικαιοσύνης

Το γεγονός και μόνο πως οι Δημοκρατικοί ενδεχομένως να κερδίσουν τις έδρες του Οχάιο και του Τέξας είναι ενδεικτικό της διάχυτης δυσφορίας η οποία επικρατεί στη χώρα με το τρέχον μείγμα πολιτικής που έχει υιοθετήσει ο Αμερικανός πρόεδρος. Ωστόσο, η ισοπαλία –δηλαδή η κατάκτηση ισάριθμων εδρών και για τα δύο κόμματα– παραμένει εξαιρετικά πιθανή, γεγονός που σημαίνει ότι ο αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, θα έχει τη δυνατότητα να καταθέτει την καθοριστική ψήφο προς την πλευρά που επιθυμεί ο Λευκός Οίκος, σε περίπτωση ισοψηφίας. Οι διαφορές είναι μικρές, αν όμως οι Δημοκρατικοί κατακτήσουν και τη Γερουσία, τότε ο Τραμπ θα απωλέσει τον έλεγχο που μέχρι στιγμής απολαμβάνει σχετικά με τη στελέχωση της κυβέρνησής του, του διπλωματικού σώματος, αλλά και της ομοσπονδιακής δικαιοσύνης, όπως φυσικά και τις διεργασίες των επιτροπών του σώματος.

Τι αναμένεται να κρίνει το αποτέλεσμα

Σε αντίθεση με τις προεδρικές εκλογές, όπου η κομματική ταύτιση αγγίζει το απόλυτο –με το στοίχημα που καλείται να κερδίσει κάθε υποψήφιος να αφορά την προσέλκυση των μετακινούμενων ψηφοφόρων στο περίπου ένα πέμπτο των πολιτειών που συνήθως κρίνουν το αποτέλεσμα–, τα πολιτειακά εκλογικά σώματα έχουν δείξει ιστορικά μια σαφώς μεγαλύτερη ευελιξία σε ό,τι αφορά τόσο τους βουλευτές που επιλέγουν να στείλουν στην Ουάσιγκτον, όσο και τους Γερουσιαστές. Στην παρούσα φάση, ωστόσο, η έντονη δυσαρέσκεια προς το πρόσωπο του Τραμπ αναμένεται να επηρεάσει καθολικά τις τάσεις των ψηφοφόρων, καθώς η αύξηση του κόστους ζωής –που αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν, τον οποίο η πλειοψηφία των Αμερικανών θεωρούσε εξαρχής αχρείαστο– φαίνεται πως θα είναι καταδικαστική για τους Ρεπουμπλικάνους.

Η προσπάθεια του Τραμπ να εξαγοράσει τους ψηφοφόρους είναι κωμική, αλλά παράλληλα υποδεικνύει πως ο τύπος είναι πρόθυμος να κάνει τα πάντα ώστε να κρατήσει τη Γερουσία τουλάχιστον υπό τον έλεγχό του

Κοινώς, ο Τραμπ δεν κατεβαίνει για να κερδίσει· κατεβαίνει για να το σώσει. Στην πραγματικότητα, τα midterms του 2026 αποτελούν και την τελευταία μεγάλη εκλογική αναμέτρηση του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος από τότε που πρωτοεμφανίστηκε, το 2015, ως δυνητικός υποψήφιος για το χρίσμα του κόμματός του για τις προεδρικές του 2016, έχει καταφέρει να μετατρέψει το αδιανόητο σε συνεχές. Από τη μία, η προσωπική δημοσκοπική του εικόνα δεν αφήνει κανένα περιθώριο αισιοδοξίας· από την άλλη, θα ήταν μάλλον ανόητο να τον ξεγράψει κανείς εξαρχής. Προφανώς, η προσπάθειά του να εξαγοράσει τους ψηφοφόρους, τάζοντάς τους 5.000 δολάρια σε περίπτωση επικράτησης των Ρεπουμπλικάνων, είναι κωμική, ενώ κοστολογείται κάπου στο ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, αλλά παράλληλα υποδεικνύει πως ο τύπος είναι πρόθυμος να κάνει τα πάντα ώστε να κρατήσει τη Γερουσία τουλάχιστον υπό τον έλεγχό του.

Γιατί ένας δυνητικός θρίαμβος των Δημοκρατικών δεν προδικάζει τίποτα για το 2028

Η τρέχουσα δυναμική που έχει αναπτυχθεί στις ΗΠΑ φαίνεται πως δύσκολα θα μεταβληθεί, ιδιαίτερα όσο ο ίδιος ο Τραμπ επαναλαμβάνει, όπου σταθεί κι όπου βρεθεί, πως δεν πρόκειται να υιοθετήσει μια μετριοπαθέστερη στάση στο πλαίσιο του πολέμου στο Ιράν. Παρότι οι αντικειμενικοί δείκτες σε καμία περίπτωση δεν απεικονίζουν μια καταστροφική πραγματικότητα για την αμερικανική οικονομία, εντούτοις ο τρόπος με τον οποίο έχει διαχειριστεί τη συγκεκριμένη σύγκρουση –σε συνδυασμό με την αφορμή για την οποία την ξεκίνησε– και η άμεση αντανάκλαση του παρατεταμένου χάους στη Μέση Ανατολή με την τιμή των καυσίμων, έχουν δημιουργήσει την εικόνα ενός εγωπαθούς προέδρου, ο οποίος ενδιαφέρεται περισσότερο για τον πολιτικό του εγωισμό και την προσωπική του υστεροφημία, παρά για το επίπεδο διαβίωσης των μέσων Αμερικανών· εκείνοι του έδωσαν τα κλειδιά του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου, αλλά τον Νοέμβριο τα κλειδιά του Κογκρέσου μάλλον θα τα πάρουν πίσω.

Οι Δημοκρατικοί εξακολουθούν να αποτελούν ένα κόμμα σε παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο, με την προοδευτική του πτέρυγα να έχει αναπτύξει ένα ιστορικό momentum για τα αμερικανικά δεδομένα

Όμως, ακόμα κι αν οι Δημοκρατικοί καταγράψουν έναν αντικειμενικό εκλογικό θρίαμβο, ο οποίος θα έχει και σαφείς ψυχολογικές διαστάσεις –καθώς μετά από αυτό θα μπορούν εύλογα να ισχυριστούν πως τελικά κέρδισαν ξανά τον Τραμπ, αναγκάζοντάς τον να περάσει τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του ως ο ορισμός του lame duck president–, αυτό δεν σημαίνει πως η ανάκτηση του Λευκού Οίκου το 2028 είναι τελειωμένη υπόθεση· κάθε άλλο. Οι Δημοκρατικοί εξακολουθούν να αποτελούν ένα κόμμα σε παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο, με την προοδευτική/σοσιαλιστική του πτέρυγα –όπως αυτή εκπροσωπείται εδώ και δέκα περίπου χρόνια από τον Μπέρνι Σάντερς και την Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτές, πλέον και τον Ζόραν Μαμντάνι– να έχει αναπτύξει ένα ιστορικό momentum για τα αμερικανικά δεδομένα. Ωστόσο, αυτό ενδεχομένως να εκπυρσοκροτήσει στις προεδρικές του 2028, καθώς στα προσεχή midterms το αποτέλεσμα θα οφείλεται περισσότερο στην καταστροφική διαχείριση του Τραμπ, παρά στην απήχηση των Δημοκρατικών, πόσο μάλλον δε της προοδευτικής πτέρυγας· ενδεικτικά, σύμφωνα με την εταιρεία δημοσκοπήσεων και ερευνών Gallup, το 45% των Δημοκρατικών και ανεξάρτητων ψηφοφόρων επιθυμεί μια μετακίνηση προς τη μετριοπάθεια, έναντι του 29% που προκρίνει μια αριστερή στροφή.

Τι μπορούν να κάνουν οι Ρεπουμπλικάνοι μετά τα midterms

Σε αυτό το πλαίσιο, η καθοριστική παράμετρος που φαίνεται ότι θα κρίνει τις ισορροπίες ενόψει των επόμενων προεδρικών εκλογών –όπου ο Τραμπ, για πρώτη φορά μετά από δώδεκα χρόνια, πλέον δεν θα είναι στην κάλπη– αφορά τον υποψήφιο που τελικά θα επιλέξουν οι Ρεπουμπλικάνοι. Μεταξύ των Τζέι Ντι Βανς και Μάρκο Ρούμπιο, ο δεύτερος είναι εκείνος που θα μπορούσε να απευθυνθεί πειστικά σ’ αυτήν ακριβώς τη μερίδα των Αμερικανών ψηφοφόρων, που έχει ιστορικά κρίνει κάθε προεδρική αναμέτρηση. Σύμφωνα με τις τελευταίες σχετικές μετρήσεις –μ’ όση ακρίβεια μπορούν να διεκδικούν απέναντι σε μια σειρά υποθετικών σεναρίων–, ο Ρούμπιο φαίνεται να προηγείται απέναντι στην Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτές, η οποία αποτελεί το φαβορί της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών, όχι όμως κι απέναντι στον Κυβερνήτη της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, ή στον γερουσιαστή από την Τζόρτζια, Τζον Όσοφ, οι οποίοι θα αποτελούσαν σαφώς μετριοπαθέστερες επιλογές για τους Δημοκρατικούς. Τα νούμερα του Βανς, σε κάθε περίπτωση, είναι χειρότερα.

Ουσιαστικά, το αποτέλεσμα των midterms είναι ένα πράγμα, αλλά η ερμηνεία του κάτι τελείως διαφορετικό. Αν οι Δημοκρατικοί το ερμηνεύσουν ως επιβεβαίωση του momentum της σοσιαλιστικής τους πτέρυγας και στρίψουν ακόμα πιο απότομα προς τον προοδευτισμό, σε δεύτερο χρόνο η ανάκτηση του Λευκού Οίκου ενδεχομένως να δυσκολέψει. Αντίστοιχα, αν οι Ρεπουμπλικάνοι επιχειρήσουν να αναστήσουν το ρεύμα που έδωσε στον Τραμπ δύο φορές την προεδρία, τότε μάλλον θα έχουν καταδικάσει αυτοβούλως τις ελπίδες τους για το 2028, καθώς ο Βανς σήμερα μοιάζει περισσότερο μ’ έναν ανέμπνευστο κληρονόμο του MAGA, παρά μ’ έναν δυνητικό statesman που μπορεί να απευθυνθεί στους μετριοπαθείς ψηφοφόρους. Η καλύτερη κίνηση των Ρεπουμπλικάνων ώστε να κάνουν reset το παιχνίδι είναι να προχωρήσουν σε ένα ιδεολογικό reset προς μια μετριοπαθέστερη υποψηφιότητα του Ρούμπιο. Το λες και ζόρικο μετά από δώδεκα χρόνια τραμπισμού, σε καμία περίπτωση όμως δεν το λες ακατόρθωτο.