Νέα Υόρκη: Μια εβδομάδα γεμάτη πολέμους, AI και διπλωματία στον ΟΗΕ
Οι ηγέτες του κόσμου επιστρέφουν στη Νέα Υόρκη για την ετήσια μεγάλη διπλωματική εβδομάδα του ΟΗΕ, με πολέμους, τεχνητή νοημοσύνη, κλιματική κρίση και τη μάχη για τον επόμενο γενικό γραμματέα να βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα.
Η γενική συζήτηση της 81ης Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών ξεκινά την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 28 Σεπτεμβρίου. Η φετινή κεντρική θεματική είναι «Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, διαχείριση της αλλαγής: Ένας ΟΗΕ που λειτουργεί για όλους».
Στο βήμα θα ανέβουν αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων από τα 193 κράτη-μέλη, αλλά και εκπρόσωποι παρατηρητών όπως η Παλαιστίνη, η Αγία Έδρα και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κατά παράδοση, η Βραζιλία είναι η πρώτη χώρα που μιλά και ακολουθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως χώρα που φιλοξενεί την έδρα του ΟΗΕ. Οι ομιλητές καλούνται να περιορίζονται στα 15 λεπτά, αν και ο συγκεκριμένος χρόνος είναι περισσότερο σύσταση παρά αυστηρός κανόνας.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει για τα καλά στην ατζέντα
Ένα από τα πιο καινούργια μεγάλα θέματα είναι η τεχνητή νοημοσύνη. Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονται τα ισχυρότερα μοντέλα AI δημιουργεί κινδύνους που οι κυβερνήσεις «δεν μπορούν να αγνοήσουν».
Η Μέση Ανατολή θα βρίσκεται αναπόφευκτα στο επίκεντρο. Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει προγραμματιστεί να μιλήσει στη Γενική Συνέλευση, ενώ η παρουσία της ιρανικής αντιπροσωπείας εξαρτάται και από την έκδοση αμερικανικών θεωρήσεων εισόδου.
Οι συναντήσεις στη Νέα Υόρκη θα πραγματοποιηθούν σε μια περίοδο έντονης στρατιωτικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ. Ο Γκουτέρες έχει καλέσει όλες τις πλευρές σε αποκλιμάκωση, διάλογο και σεβασμό των δικαιωμάτων ναυσιπλοΐας στα στρατηγικά στενά της περιοχής.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι αναμένεται επίσης στη Νέα Υόρκη, καθώς ο πόλεμος που ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022 βρίσκεται πλέον στον πέμπτο χρόνο του.
Ο Ουκρανός πρόεδρος θα επιδιώξει να διατηρήσει την πολιτική και στρατιωτική στήριξη προς το Κίεβο, ενώ ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ θα παρουσιάσει τη θέση της Μόσχας αργότερα μέσα στην εβδομάδα.
Ο Γκουτέρες έχει ζητήσει άμεση κατάπαυση του πυρός ως πρώτο βήμα προς μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία στη βάση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου.
Ισραήλ και Παλαιστίνιοι
Το παλαιστινιακό θα αποτελέσει άλλο ένα βασικό πεδίο αντιπαράθεσης. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου αναμένεται να απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση. Σε βάρος του εκκρεμεί ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη Γάζα, κατηγορίες που το Ισραήλ απορρίπτει.
Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς, αντίθετα, δεν αναμένεται να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη, καθώς οι ΗΠΑ αρνήθηκαν για δεύτερη συνεχή χρονιά να του χορηγήσουν βίζα. Αναμένεται να συμμετάσχει μέσω βιντεοσκοπημένης παρέμβασης.
Στο περιθώριο της Συνέλευσης αναμένεται επίσης να συζητηθεί ξανά η λύση των δύο κρατών, την οποία ο Γκουτέρες εξακολουθεί να χαρακτηρίζει απαραίτητη για μια μόνιμη διευθέτηση της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης.
Σουδάν: Μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις
Ο πόλεμος στο Σουδάν, που ξέσπασε τον Απρίλιο του 2023 ανάμεσα στον στρατό και τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης, θα βρεθεί επίσης στο τραπέζι. Περισσότεροι από 14 εκατ. άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί, ενώ ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει την κατάσταση μία από τις σοβαρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως. Ο Γκουτέρες έχει καλέσει μάλιστα να υπάρξει λογοδοσία για χώρες που εξοπλίζουν τις εμπόλεμες πλευρές όταν τα όπλα αυτά χρησιμοποιούνται εναντίον αμάχων.
Οι ηγέτες μικρών νησιωτικών κρατών και χωρών που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή αναμένεται να πιέσουν για ταχύτερη μείωση των εκπομπών.
Ο Αύγουστος του 2026 ήταν, μαζί με τον Ιούλιο του 2023, ο θερμότερος μήνας που έχει καταγραφεί παγκοσμίως, με τη μέση θερμοκρασία να βρίσκεται 1,65 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ήταν επίσης ο πρώτος μήνας από τον Νοέμβριο του 2025 που ξεπέρασε ξανά προσωρινά το όριο των 1,5 βαθμών.
Ποιος θα διαδεχθεί τον Γκουτέρες
Στα πηγαδάκια και στις διμερείς συναντήσεις αναμένεται να συζητηθεί έντονα και η επόμενη ημέρα του ίδιου του ΟΗΕ.
Η δεύτερη θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και η διαδικασία επιλογής του διαδόχου του έχει ήδη ξεκινήσει.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας πρέπει να συμφωνήσει σε έναν υποψήφιο και να τον προτείνει στη Γενική Συνέλευση. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται στην πράξη να μην υπάρξει βέτο από καμία από τις πέντε μόνιμες δυνάμεις – ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία, Γαλλία και Βρετανία. Μέχρι στιγμής δεν έχει διαμορφωθεί τελική συναίνεση γύρω από ένα πρόσωπο.
Η εβδομάδα της Γενικής Συνέλευσης σπάνια παράγει από μόνη της μεγάλες συμφωνίες. Είναι όμως το μοναδικό σημείο του διεθνούς ημερολογίου όπου σχεδόν ολόκληρη η παγκόσμια πολιτική ηγεσία βρίσκεται για λίγες ημέρες στην ίδια πόλη.
Και πολλές φορές οι σημαντικότερες συνομιλίες δεν γίνονται στο βήμα της αίθουσας της Γενικής Συνέλευσης, αλλά στα δωμάτια και στους διαδρόμους γύρω από αυτήν.
25°
