Παναγιώτης Κεχαγιάς: Η ζωή είναι πολύ μικρή για να σου λένε οι άλλοι τι να γράψεις

Γνώρισα τον Παναγιώτη Κεχαγιά μέσα από τις μεταφράσεις του. Έχει μεταφράσει στα ελληνικά -μεταξύ άλλων Κόρμακ Μακάρθι, Χέρμαν Μέλβιλ, Γουίλιαμ Φώκνερ, Ντένις Τζόνσον, Τζόσουα Κοέν. Πριν από μια δεκαετία εξέδωσε από τους Αντίποδες πέντε αριστοτεχνικά γραμμένα και παράδοξα στην εξέλιξή τους διηγήματα με γενικό τίτλο «Τελευταία Προειδοποίηση» κι πριν από έναν χρόνο και κάτι εξέδωσε τα τρία πρώτα βιβλία της Γεννήτριας, του εκδοτικού οίκου που αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς και με εξαιρετικά βιβλία.

Όμως όσο ενδιαφέροντα κι αν είναι αυτά, το πρώτο μυθιστόρημα του Παναγιώτη Κεχαγιά που κυκλοφορεί αυτές τις μέρες, μοιάζει να ξεπερνά τα πάντα: Το «Sixth Desert» είναι ένα μυθιστόρημα που αποτελείται από έξι αυτοτελή αλλά αλληλένδετα μέρη, κατανεμημένα σε τρία βιβλία (αν και πρέπει να διευκρινίσω ότι πρόκειται για ένα και μόνο μυθιστόρημα): «Ο Σκηνοθέτης», «Ο Αρχιτέκτονας» και «Η Ταινία». Η δομή του βιβλίου θυμίζει το «2666» του Ρομπέρτο Μπολάνιο: κάθε νέο μέρος προσθέτει έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα της αφήγησης. Η δράση περιορίζεται γεωγραφικά στην Καλιφόρνια, τόσο στην Άνω όσο και στην Κάτω Καλιφόρνια· πρόκειται για μια οικογενειακή saga για τον εικοστό πρώτο αιώνα, που εκτυλίσσεται εκεί διασταυρώνονται η πολιτική, η τέχνη και το θέαμα.

Παναγιώτης Κεχαγιάς: Έξι ιστορίες, τρία βιβλία, μία αχανής έρημος

— Γιατί διαλέγεις την Καλιφόρνια ως τόπο όπου εκτυλίσσεται η ιστορία σου;

Το ρήμα «διαλέγω» εδώ θα έλεγα πως χρησιμοποιείται μάλλον καταχρηστικά. Μέρος του μύθου του συγγραφέα και της διαδικασίας του είναι η ψευδαίσθηση (αλλά και αυταπάτη) ότι ένα βιβλίο είναι το αποτέλεσμα πολλών συνειδητών επιλογών, ο καρπός της ένωσης μιας ισχυρής βούλησης και του απόλυτου ελέγχου. Πολλά από τα συστατικά του «Sixth Desert» πήραν μορφή όπως τα κοράλλια που καλύπτουν έναν ύφαλο: αργά και τυχαία, όμως ελπίζω όμορφα παρότι κοφτερά. Την εποχή που ξεκίνησα να γράφω αυτό που τελικά κατέληξε να γίνει το «Sixth Desert», με απασχολούσαν οι περιορισμοί που θέτει ένας συγγραφέας στον εαυτό του για να οριοθετήσει το πεδίο της δράσης του ή για να καταλήξει σε πιο ενδιαφέροντα αποτελέσματα από τα συνηθισμένα.

Ο πρώτος περιορισμός που έθεσα ήταν πως και τα έξι μέρη του βιβλίου θα διαδραματίζονταν με κάποιον τρόπο στην Καλιφόρνια και τις ερήμους της, και βόρεια αλλά και νότια των συνόρων των ΗΠΑ με το Μεξικό. Αυτή θα ήταν μεταξύ άλλων η ιστορία μιας ταινίας που δεν γυρίστηκε ποτέ, άρα στο μυαλό μου οι απέραντες εκτάσεις της Καλιφόρνια ήταν η φυσική επιλογή. Η Καλιφόρνια φυσικά είναι και ένα σύμβολο. Δεν πρόκειται για μια πολιτεία όπως το Γουαϊόμινγκ ή το Κάνσας. Με την πάροδο των χρόνων και κάτω από τον παραμορφωτικό φακό του Χόλλυγουντ και του πολιτισμικού ιμπεριαλισμού των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει γίνει ένας τόπος πραγματικός μεν, αλλά κυρίως μυθικός. Επίσης είναι η μητρόπολη, παρότι όχι και η πατρίδα, της Εικόνας, του Θεάματος, καθώς και το δυτικό όριο της Δύσης.

— Θίγεις το ζήτημα της εικόνας αλλά και το ζήτημα της πορνογραφίας στο βιβλίο. Για ποιον λόγο; Πού ακριβώς συναντιούνται;

Η εικόνα μάγευε τον άνθρωπο ήδη από την προϊστορία. Υπάρχουν ολόκληρα συμπλέγματα σπηλαίων που το αποδεικνύουν, με τους βίσωνες και τις αντιλόπες που κοσμούν τα τοιχώματά τους. (Εγώ πιστεύω πως οι ιστορίες, το κείμενο, οι λέξεις, ο ρυθμός και η συναρμογή τους, είναι ο αληθινός κύριος των ημερών μας). Η ζωγραφική, και εσχάτως η φωτογραφία, απεικόνιζαν, αισθητικοποιούσαν και τελικά μετέδιδαν –είτε ως διαστροφή, περιστροφή ή μεταστροφή– τις ελάχιστες ψηφίδες της πραγματικότητας που τύχαινε την εκάστοτε ιστορική περίοδο να θεωρούνται για κάποιο λόγο άξιες αποτύπωσης: μια τυχαία πριγκίπισσα, ένας τυχαίος Ολλανδός έμπορος, ένα τυχαίο βάζο με ηλίανθους, ένα τυχαίο τρίκυκλο σε έναν άδειο δρόμο του Τενεσί.

Και μόνο η πράξη της αποτύπωσής τους μετέτρεπε αυτά τα θέματα, αυτά τα πρόσωπα, από τυχαία, επιλεγμένα προς διαφύλαξη. Στο ολοένα και επιταχυνόμενο παρόν μας, η τεχνολογία και κατ’ επέκταση η ψηφιακότητα έχει λειτουργήσει ως θηριώδης ενισχυτής πολλών πραγμάτων, άλλοτε για καλό, άλλοτε όχι και τόσο. Το Θέαμα, έχει καταντήσει ένα πανταχού παρόν τερατούργημα, διαβρώνοντας με την αμεσότητα και την επιφανειακότητά του τις βαθύτερες σταθερές του πολιτισμού μας. Και η πορνογραφία είναι φυσικά η αποθέωσή της. Χωρίς ιστορία ή πλοκή, χωρίς ήρωες και ηρωίδες. Αν και όλα αυτά, αντικρούονται και διαψεύδονται μέσα στο βιβλίο, γιατί το «Sixth Desert» είναι ένα τέτοιο βιβλίο. Ή όλα αυτά που είπα μπορεί να είναι μόνο ένα κάπως θεωρητικό σχήμα που σκέφτηκα εκ των υστέρων για να βάλω μια τάξη στο χάος του βιβλίου.

— Πώς κατέληξες στη δομή του βιβλίου;

Ας πούμε πρώτα δύο πράγματα για το πώς είναι οργανωμένο: το «Sixth Desert» είναι ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα σε έξι αυτοτελή μέρη, που έχουν χωριστεί σε τρεις τόμους, οι οποίοι μπορούν να διαβαστούν ο καθένας μόνος του, αλλά συνθέτουν ένα ενιαίο βιβλίο. Όπως είπα και πιο πριν, εγώ δεν κατέληξα σε καμία δομή. Το βιβλίο σχηματίστηκε μόνο του κομμάτι-κομμάτι. Αλλά η ρίζα του, το εκλυτικό του γεγονός, ήταν η εξής: βρισκόμουν στο πορτοκαλί λεωφορείο για Λαύριο, που εκείνη την εποχή το έπαιρνα καθημερινά. Έμπαινα από το Πεδίο του Άρεως και κατέβαινα σε μια ευθεία του δρόμου πριν το Κορωπί. Για να περάσω τον χρόνο μου διάβαζα, και διάβαζα πολύ. Εκείνη τη μέρα είχα να ξεκινήσω ένα καινούργιο βιβλίο, το οποίο και άνοιξα με το που κάθισα στη θέση μου, έξω από το τότε Green Park. Όταν σήκωσα ξανά το κεφάλι μου να δω πού είμαστε, είχαν ήδη περάσει δυο στάσεις μετά τη δική μου, κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί ποτέ – ή έκτοτε. Το βιβλίο ήταν το «2666» του Ρομπέρτο Μπολάνιο, στην πανέμορφη τρίτομη έκδοση της FSG, που μόλις είχε κυκλοφορήσει. Το μέρος ήταν «Οι κριτικοί». Κατέβηκα βιαστικός από το λεωφορείο εν μέσω ελαιώνων, αμπελώνων, τσιμεντοβιομηχανιών. Ήμουν ήδη δεμένος με αλυσίδες και δεν το ήξερα.

— Ποιες άλλες αναφορές (συγγραφείς ή βιβλία) έχει το συγκεκριμένο μυθιστόρημα;

Νομίζω πως σκέφτομαι τις επιρροές μου κυρίως ως συγγραφείς παρά ως μεμονωμένα βιβλία, γιατί τους συγγραφείς που θαυμάζω τους διαβάζω ολόκληρους. Οπότε, χωρίς να βάζω το βιβλίο δίπλα στους τιτάνες που θα αναφέρω, οι συγγραφείς που επηρέασαν το βιβλίο –ή καλύτερα που το βιβλίο στέκει στην σκιά τους– πολλές φορές με πολύ πιο φανερό τρόπο απ’ ό,τι θα ήθελα, είναι ο Ντον ΝτεΛίλλο, ο Ρομπέρτο Μπολάνιο, ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Ντέιβιντ Μάρκσον (στο τέταρτο μέρος του μυθιστορήματος), ο Φώκνερ και ο Μακάρθυ (στο έκτο), ο Γουίλλιαμ Γκάντις με το «Recognitions» για την εννοιολογική συνοχή του – ή την πλήρη σύγχυση αυτής.

Όμως, η βαθύτερη και μακράν η πιο σημαντική επιρροή, αν και διακρίνεται ελάχιστα ίσως στα ονόματα των ηρώων και ηρωίδων και μάλλον στον δευτερεύοντα ρόλο που παίζουν η πλοκή και οι χαρακτήρες, είναι ο Τόμας Πίντσον, του οποίου η πρόζα δεν αντιγράφεται ούτε ως κακέκτυπο. Αυτό που μου έμαθε, όμως, και μάλιστα αρκετά νωρίς, ήταν πως μέσα στα όρια της σελίδας σου, εσύ είσαι ο αδιαμφισβήτητος και έσχατος άρχοντας, τύραννος και κυβερνήτης. Όλοι οι κανόνες και οι περιορισμοί μπορούν να είναι οι δικοί σου. Οπότε σταμάτα να ακούς τις συνήθεις συμβουλές και παροτρύνσεις («Γράψε γι’ αυτό που ξέρεις», «Γράψε για το εδώ και το τώρα», «Kill your darlings»), αλλά γράψε αυτό που εσύ θες πραγματικά να γράψεις, όχι απλά αυτό που ξέρεις. Γράψε όσο καλύτερα μπορείς και διάλεξε εσύ την παράδοση (ή ακόμα και τη γλώσσα) στην οποία θα ενταχθείς. Γιατί η ζωή είναι πολύ μικρή για να σου λένε οι άλλοι τι να γράψεις.

— Το «Sixth Desert» είναι ένα «μυθιστόρημα ιδεών», όπως σημειώνεις. Τι ακριβώς σημαίνει αυτό;

Στο δικό μου μυαλό ένας τρόπος να χωρίσεις τα βιβλία είναι και ο εξής: υπάρχουν βιβλία που βασίζονται στην πλοκή (πχ. ο Τζον ΛεΚαρρέ), βιβλία που βασίζονται στους χαρακτήρες (πλείστα όσα ρώσικα, γαλλικά και γερμανικά αριστουργήματα αλλά πρωτίστως και πάντα η Κυρία Ντάλλογουεϋ) και βιβλία που βασίζονται πρωτίστως σε ιδέες (τα έργα του Μπόρχες ή του Κάφκα). Βέβαια, υπάρχουν και βιβλία, και αυτά συνήθως είναι τα καλύτερα, όπου η ψυχαγωγική πλοκή συναντιέται με το βάθος και την ανάλυση των χαρακτήρων μέσα σε ένα στέρεο εννοιολογικό πλαίσιο. Μερικά τέτοια παραδείγματα είναι το «Ουράνιο τόξο της βαρύτητας», το «Μόμπυ Ντικ», το «Recognitions», το «2666» και το «Infinite Jest».

Εγώ γνωρίζω πως υστερώ πολύ στην πλοκή. Το μέρη του «Sixth Desert» είναι πολύ στατικά και μοιάζουν περισσότερο με διοράματα – εκτός ίσως από το πέμπτο. Επίσης δεν κάθομαι ποτέ να σχεδιάσω χαρακτήρες, οι οποίοι καταλήγουν να είναι επιφάνειες πάνω στις οποίες καθρεφτίζονται οι ιδέες του βιβλίου. Ελπίζω πως σε κάποιες στιγμές διαφαίνονται λίγο θαμπά, πως αναδύονται μέσα από τους λαβυρίνθους της αφήγησης. Οπότε ναι, πιστεύωπως το «Sixth Desert» είναι πιο κοντά στον ακραίο Μπόρχες παρά σε ένα πιο ολοκληρωμένο μεγάλο βιβλίο με κανονική πλοκή και χαρακτήρες, αφού αυτά χρησιμοποιούνται περισσότερο ως θεραπαινίδες των ιδεών οι οποίες μάχονται η μία την άλλη, ξεδιπλώνονται και αναδιπλώνονται, εξετάζονται και καταρρίπτονται ή εξιδανικεύονται σε ολόκληρη την έκταση του βιβλίου.

— Γιατί διαλέγεις να μεταφέρεις την οπτική σου μέσω μιας μεταμοντέρνας αφηγηματικής προσέγγισης; Ποια είναι τα όρια που βλέπεις στις πιο κλασικότροπες αφηγήσεις;

Κάτι που αληθινά πιστεύω για τους συγγραφείς, μέχρι ενός σημείου, είναι πως δεν έχουμε τον πλήρη έλεγχο σε αυτά που γράφουμε. Αν τον είχαμε, θα γράφαμε όλοι αριστουργήματα, κάτι που διαψεύδεται καθημερινά στους πολύπαθους πάγκους των βιβλιοπωλείων, παρά τις ειλικρινείς και επίμοχθες προσπάθειες ορδών από συγγραφείς. Οπότε δεν έχω κάποια ικανοποιητική απάντηση στην ερώτηση. Δεν ξέρω γιατί ο μοντερνισμός και ο μεταμοντερνισμός είναι τα αφηγηματικά συστήματα που εμένα μου επιτρέπουν να γράφω, όπως δεν ξέρω και γιατί γράφω αυτές τις απαντήσεις με μαύρο μαρκαδοράκι και σημειωματάριο αντί κατευθείαν στον υπολογιστή.

Είναι μέρος του χρυσού κλουβιού που φτιάχνει γύρω του ο συγγραφέας για να μπορέσει να γράψει. Ίσως να φταίει η αναγνωστική μου ιστορία, που καθορίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τυχαίους περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως πχ. τα περίπτερα της Κηφισιάς. Όμως κι εγώ ξεκίνησα να διαβάζω πιο κλασικότροπες αφηγήσεις και πέρασα όλη μου την εφηβεία και παραπέρα σε βαθύ εκνευρισμό – εκτός απ’ όταν διάβαζα Μπόρχες, Λάβκραφτ, Φίλιπ Ντικ ή τα ψυχεδελικά οράματα του Νέου Κύματος της Βρετανικής Επιστημονικής Φαντασίας. Δεν πιστεύω, όμως, πως οι πιο κλασικότροπες αφηγήσεις είναι κατά κάποιο τρόπο περιοριστικές. Ο κάθε συγγραφέας γράφει ή πρέπει να γράφει με τα εργαλεία τα οποία τον ικανοποιούν.

— Η εικόνα και το θέαμα διατείνεσαι ότι «διαλύουν τις σταθερές του πολιτισμού μας». Τι εννοείς ακριβώς;

Νομίζω ότι έδωσα μια εικόνα και λίγο πιο πριν, μιλώντας για τις διαβρωτικές επιδράσεις του Θεάματος. Θα ήθελα όμως εδώ να πω λίγα πράγματα για το πώς αυτό χρησιμοποιείται μέσα στο βιβλίο. Ο πρώτος τόμος, με τίτλο «The Director», αφηγείται την ιστορία του Maximilian von Maar, μιας αποτυχημένης ιδιοφυΐας, που αντί να γίνει ο μεγαλύτερος σκηνοθέτης του καιρού του, έγινε ο μεγαλύτερος πορνοσκηνοθέτης του καιρού του, και καταστρέφει τις ζωές όσων μπαίνουν στην τροχιά του.

Ο δεύτερος τόμος, με τίτλο «The Architect» αφηγείται την ιστορία του αποτυχημένου αρχιτέκτονα Λέον Μακάριο, του οποίου η ζωή επίσης καταστράφηκε από τον von Maar. Το «Sixth Desert» είναι κατά βάση η εξιστόρηση της συμβολικής τους μάχης. Ή είναι η ιστορία μιας ταινίας που δεν γυρίστηκε. Ή είναι η ιστορία αποτυχημένων αντρών που έχασαν τις γυναίκες τους και προσπαθούν με κάποιον τρόπο να τις ανακτήσουν. Ή είναι η ιστορία γυναικών που έχασαν τα παιδιά τους στη γέννα. Τώρα, γιατί κινηματογράφος και αρχιτεκτονική; Μάλλον επειδή αγαπώ και τις δύο τέχνες, οπότε μου αρέσει να τις χρησιμοποιώ –αυτές και τα συστήματα ιδεών που τις περιβάλλουν και τις περικλείουν– στη λογοτεχνία.

— Γιατί διαλέγεις την αγγλική γλώσσα και όχι την ελληνική;

Ναι, νομίζω πως πρέπει να πω ότι το «Sixth Desert» δεν γράφτηκε στα ελληνικά αλλά απευθείας στα αγγλικά, μια γλώσσα που έμαθα στο φροντιστήριο. Τώρα, κοίτα, αυτή είναι μια συζήτηση που έχω κάνει ανεπιτυχώς πολλές φορές με φίλους και γνωστούς και έχω δύο απαντήσεις. Η σύντομη εκδοχή: γράφω καλύτερα στα αγγλικά απ’ ό,τι στα ελληνικά. Η λιγότερο σύντομη εκδοχή: λοιπόν, το 1991 έτυχε να διαβάσω Στίβεν Κινγκ στα αγγλικά (το «Skeleton Crew», αν δεν κάνω λάθος), αλλά την υπόλοιπη, πολύ βαρετή και προβλέψιμη ιστορία θα την πω στο πάρτυ παρουσίασης του βιβλίου που θα γίνει στις 23/07στην Cantina Social στις 20:00, όπου και θα διατεθεί περιορισμένος αριθμός αντιτύπων.

— Αν το «Sixth Desert» είχε soundtrack, τι μουσικές θα διάλεγες;

Όλους τους δίσκους των Godspeed You! Black Emperor στο repeat. Και Alessandro Cortini.

— Το βλέπεις καθόλου ως πιθανή ταινία;

Δεν είναι πως δεν είχα και πάρα πολύ χρόνο να το σκεφτώ στο πέρασμα των χρόνων. Αλλά μου φαίνεται ιδιαίτερα περίπλοκο και στατικό για να γίνει μια πραγματικά καλή ταινία. Δεν ξέρω δηλαδή πώς θα μεταφερόταν στην οθόνη με κάποιον τρόπο που να είχε νόημα για τον θεατή. Σίγουρα θα χρειαζόταν έναν σκηνοθέτη με ισχυρό προσωπικό ύφος και ένα ταλέντο στα στατικά σενάρια.

— Τι είναι αυτό που σε κάνει να δημιουργήσεις ένα κείμενο σχεδόν χιλίων σελίδων; Δεν σε φόβισε η ιδέα να παρουσιάσεις ως πρώτο σου μυθιστόρημα ένα τόσο μεγάλο βιβλίο;

Νομίζω πως η αμερικάνικη έκδοση όταν ολοκληρωθεί (ο δεύτερος τόμος θα βγει το 2027 και ο τρίτος το 2028) θα είναι γύρω στις 650-700 σελίδες και η ελληνική γύρω στις 800, γιατί η δική μας τυπογραφία είναι λίγο πιο απλωμένη. Όμως καθυστερώ την απάντηση ασχολούμενος με παρωνυχίδες του ζητήματος: δεν ξεκίνησα να γράφω ένα βιβλίο εφτακοσίων σελίδων. Έγραψα ένα διήγημα, το «Lockwood Heights», το οποίο παραμένει το εισαγωγικό μέρος του βιβλίου. Όταν το τέλειωσα είπα, Ρε, ωραία τελειώνει, άρα σκέφτηκα να γράψω άλλα δύο συνδεόμενα διηγήματα ή νουβέλες και να βάλω στο τέλος το «Lockwood Heights». Και όσο προσπαθούσα –και αποτύχαινα, όπως συνηθίζω– να γράψω το επόμενο μέρος, το βιβλίο, το «Sixth Desert», απλωνότανε ύπουλα και μοχθηρά μέσα στο μυαλό μου, ώσπου έναν χρόνο μετά υπήρχε όλο το σχέδιο.

Ήξερα τι συνέβαινε σε κάθε μέρος του και πόσο μεγάλο θα ήταν. Όμως θα μου έπαιρνε άλλα δέκα χρόνια για να το ολοκληρώσω. Τότε πια κατάλαβα ότι ήμουν δεμένος με αλυσίδες και ότι την είχα πατήσει πολύ άσχημα. Οπότε δεν είναι ότι φοβάμαι να το παρουσιάσω (αν και αγχώνομαι, κάτι στο οποίο έχω μεγάλο ταλέντο και μακρά εμπειρία), όμως πέρασα πολλά χρόνια μέσα στον φόβο, τη ματαίωση και την αμφιβολία, η οποία μάλιστα αυξανόταν εκθετικά από το γεγονός ότι οι φίλοι μου ποτέ δεν πίστεψαν ότι αυτό το βιβλίο θα ολοκληρωνόταν ποτέ, πόσο μάλλον ότι θα είχε την οποιαδήποτε λογοτεχνική αξία. Εννοείται πως κανείς δεν φαντάστηκε ποτέ (ούτε καν εγώ) ότι θα έφτανε να εκδοθεί στον φυσικό του χώρο. Δεν ήμουν και πολύ fun τυπάκι εκείνα τα χρόνια. Αλλά τι να κάνουμε τώρα. Προσπαθώ να εξιλεωθώ με διάφορους τρόπους στους φίλους που με ανέχτηκαν.

— Πρόκειται να μεταφραστεί στα ελληνικά το «Sixth Desert»; Θα είσαι εσύ που θα τη μεταφράσεις;

Το «Sixth Desert» θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά του χρόνου από τη Γεννήτρια, εννοείται, με τίτλο «Η έκτη έρημος», και φυσικά εννοείται πως δεν θα είμαι εγώ αυτός που θα το μεταφράσει, γιατί δεν τρελάθηκα ακόμη, ούτε και θέλω, ευχαριστώ πολύ να μου λείπει.

→ Το βιβλίο «Sixth Desert» παρουσιάζεται στην Cantina Social στις 23/07 και ώρα 20:00, όπου και θα διατεθεί περιορισμένος αριθμός αντιτύπων.
→ Ο Παναγιώτης Κεχαγιάς (γενν. 1978) είναι συγγραφέας και μεταφραστής και ζει στην Αθήνα. Το πρώτο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «τελευταία προειδοποίηση» (Αντίποδες, 2016), συμπεριλήφθηκε στις βραχείες λίστες πέντε σημαντικών λογοτεχνικών βραβείων στην Ελλάδα. Ο πρώτος τόμος του επόμενου μυθιστορήματός του, «The Sixth Desert», θα κυκλοφορήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες από τις εκδόσεις Eris Press το 2026.
Μεταξύ των έργων που έχει μεταφράσει περιλαμβάνονται το «As I Lay Dying» του Γουίλιαμ Φώκνερ, το «Child of God» του Κόρμακ ΜακΚάρθι, το «Prodigals» του Γκρεγκ Τζάκσον, το «Billy Budd» του Χέρμαν Μέλβιλ, το «Train Dreams» του Ντένις Τζόνσον, καθώς και τα «Moving Kings» και «The Netanyahus» του Τζόσουα Κοέν.
Στο παρελθόν έχει συμμετάσχει ως φιλοξενούμενος συγγραφέας σε προγράμματα του Art Omi στις ΗΠΑ (2015), του Sangam House στην Ινδία (2017), του Chennai Mathematical Institute στην Ινδία (2020), του Goddard College στις ΗΠΑ (2023), του Art Omi στις ΗΠΑ (2023) και της Santa Maddalena στην Ιταλία (2023).