Ειρήνη Βαρδάκη: Το φιλί που δεν δόθηκε ποτέ και οι ιστορίες που δεν χαρίζονται

Advertorial

Με αφορμή το νέο της βιβλίο «Το φιλί που δεν δόθηκε ποτέ», εκδόσεις Μίνωας, η συγγραφέας Ειρήνη Βαρδάκη μιλά για μια ιστορία όπου το μίσος, η επιθυμία, η μοναξιά και η εμμονή μπλέκονται σε ένα σκοτεινό ψυχολογικό θρίλερ. Ένα μυθιστόρημα για όσα βλέπουμε, όσα επινοούμε και όσα τελικά δεν τολμάμε να ζήσουμε.

— Στο νέο σας βιβλίο «Το φιλί που δεν δόθηκε ποτέ», η ιστορία ξεκινά ως ένα σχεδόν ρομαντικό παιχνίδι ανάμεσα σε δύο γείτονες και καταλήγει σε ένα σκοτεινό ψυχολογικό θρίλερ. Σας ενδιέφερε εξαρχής αυτή η ανατροπή ή προέκυψε στην πορεία της γραφής;

Η ιστορία ξεκινά με έντονο μίσος ή και κάτι που μοιάζει με αυτό. Στην πορεία το ίδιο το μίσος γεννά την επιθυμία, τη διαστρεβλώνει, τη σκοτώνει και τη γεννά από την αρχή. Δεν θα δούμε ποτέ τα δύο αυτά συναισθήματα να στέκονται απέναντι. Συνυπάρχουν, τρέφονται το ένα από το άλλο, αλλάζουν προσωπεία. Η ανατροπή του τέλους δεν προέκυψε στην πορεία, αντιθέτως, τη γνώριζα από την πρώτη στιγμή και πάνω σε εκείνη χτίστηκε ολόκληρη ιστορία.

— Ο Ζοέλ είναι ένας συγγραφέας που χάνει την έμπνευσή του και φαίνεται διατεθειμένος να θυσιάσει τα πάντα για να τη βρει ξανά. Πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η δημιουργική εμμονή;

Η δημιουργική εμμονή −όπως και το πάθος για την τελειότητα− γίνεται επικίνδυνη, όταν παύεις να ορίζεις εσύ την ιστορία και αρχίζει να ορίζει εκείνη εσένα. Όταν το δημιούργημά σου σε κλειδώνει στη σιωπή του. Όταν η λευκή σελίδα του word σε καταπίνει, όταν δεν είσαι πια εσύ… αλλά το μέγεθος της αποτυχίας σου. Ίσως γι’ αυτό οι πιο επικίνδυνες ιστορίες δεν είναι εκείνες που γράφτηκαν, αλλά εκείνες που αρνήθηκαν να σου χαριστούν. Γιατί τότε αρχίζουν να γράφουν και να χτίζουν τον ίδιο τον δημιουργό από την αρχή. Με τον δικό τους τρόπο.

— Η τρύπα στον τοίχο λειτουργεί σχεδόν σαν ένας δεύτερος πρωταγωνιστής. Τι συμβολίζει;

Στο βιβλίο αναφέρεται ως μεγίστη των ηδονών. Είναι. Δεν υπάρχει άλλο κοίταγμα μέσα από εκείνη την τρύπα πέρα από το ηδονοβλεπτικό. Η τρύπα, το κοίταγμα μέσα της είναι η πιο ειλικρινής και η πιο σπαρακτική μορφή μοναξιάς. Είναι το κλέψιμο στιγμών που δεν προορίζονταν για σένα, είναι το βλέμμα στη ζωή των άλλων… όταν εσύ δεν έχεις πια ζωή.

Ο άνθρωπος που παρατηρείς κρυφά στις πιο ιδιωτικές στιγμές του, γίνεται για λίγο δικός σου… όχι ως πρόσωπο αλλά ως πιθανότητα. Οι Γάλλοι θα το έλεγαν «flânerie». Εδώ όμως εξετάζεται στην πιο επικίνδυνη και σκοτεινή μορφή του.

— Η ιστορία παίζει διαρκώς με την έννοια της αλήθειας και της ψευδαίσθησης. Πιστεύετε ότι τελικά οι άνθρωποι ερωτεύονται το πρόσωπο απέναντί τους ή την ιστορία που έχουν φτιάξει γι’ αυτό;

Δεν πιστεύω ότι υπάρχει κανόνας. Ούτε ότι όλοι ερωτευόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Σίγουρα υπήρξαν φορές που ερωτευτήκαμε το αφήγημα, την ανάγκη μας ή ακόμα και το ίδιο μας το τραύμα. Όμως, ευτυχώς, υπάρχουν και οι άλλες φορές…

— Υπάρχει μια σχεδόν χιτσκοκική αίσθηση στο μυθιστόρημα. Σας επηρέασαν ο κινηματογράφος και τα ψυχολογικά θρίλερ στη γραφή αυτού του βιβλίου;

Ίσως. Αν και νομίζω ότι η μεγαλύτερη έμπνευση έρχεται από τη μουσική.

— Ο τοίχος ανάμεσα στα δύο διαμερίσματα λειτουργεί σαν σύνορο ανάμεσα στην πραγματικότητα και την επινόηση. Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι ζούμε τελικά πιο συχνά στη μία ή στην άλλη πλευρά του;

Δεν ζούμε σε καμία από τις δύο πλευρές. Ζούμε στο κενό ανάμεσά τους. Η επινόηση δεν είναι το αντίθετο της πραγματικότητας και της αλήθειας, αλλά ένας τρόπος για να τις αντέχουμε.

— Η μοναξιά διαπερνά σχεδόν όλους τους χαρακτήρες του βιβλίου. Θεωρείτε ότι σήμερα η απομόνωση έχει αλλάξει μορφή ή παραμένει η ίδια υπαρξιακή συνθήκη που ήταν πάντα;

Η μοναξιά είναι το έργο που θα παίζει πάντα σε επανάληψη, σε κάθε εποχή και σε κάθε χωροχρόνο. Η μοναξιά είναι ατελείωτη. Όχι, δεν είμαστε περισσότερο μόνοι από άλλοτε, ούτε και με διαφορετικό τρόπο. Η μοναξιά στον πυρήνα της είναι πάντα ίδια. Το γεγονός ότι τώρα είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ, απλώς προσδίδει έναν πιο ειρωνικό τόνο − απολύτως ταιριαστό, ομολογουμένως.

— Αν έπρεπε να περιγράψετε αυτό το μυθιστόρημα όχι ως είδος αλλά ως συναίσθημα, τι θα ήταν; Μια εμμονή, μια ενοχή, ένας έρωτας ή ένας εφιάλτης;

Είναι το βλέμμα που έμεινε λίγο παραπάνω… εκείνο που θα μετανιώνεις για μια ζωή, επειδή απλώς δεν την έζησες.

— Αν μπορούσατε να ανοίξετε μια «τρύπα στον τοίχο» και να συνομιλήσετε με έναν λογοτεχνικό χαρακτήρα από οποιοδήποτε βιβλίο, ποιος θα ήταν και τι θα τον/τη ρωτούσατε πρώτα;

Υπήρξαν λογοτεχνικοί ήρωες που λάτρεψα μέχρι θανάτου, ιδιαίτερα στην κλασική λογοτεχνία. Όμως δεν θα ρωτούσα κανέναν τίποτα. Μου είπαν όσα ήθελαν να μου πουν, κατάλαβα όσα άντεξα να καταλάβω. Αν κάτι έμεινε αναπάντητο, ας μείνει έτσι. Είναι μέρος της μαγείας τους κι αυτό.

— Ο κλασικός χορός, ο αθλητισμός και τώρα το δέκατο βιβλίο σας έχουν έναν κοινό παρονομαστή: την πειθαρχία. Πόσο σημαντικό είναι τελικά το ταλέντο και πόσο η επιμονή;

Δεν υπήρξα ποτέ μου επίμονη, για την ακρίβεια ήμουν το εντελώς αντίθετο. Έφευγα, εγκατέλειπα. Στην τέχνη μου δε ήμουν πάντοτε εξαιρετικά απείθαρχη, ανήσυχη, αναρχική. Όσο για το ταλέντο… εκείνο που μου δόθηκε −όσο μου δόθηκε− όρισε τα πάντα. Μου έμαθε να συνεχίζω ακόμα και όταν μέσα μου έκλαιγα από απελπισία. Κι ο χώρος του ελληνικού μυθιστορήματος έχει μπόλικη. Περισσότερη απ’ όσο αντέχει η αισθητική μου.

Στο «Το φιλί που δεν δόθηκε ποτέ», η Ειρήνη Βαρδάκη επιστρέφει σε μια γνώριμη, σκοτεινή περιοχή της ανθρώπινης ψυχής, εκεί όπου η επιθυμία συναντά την ενοχή και η φαντασία γίνεται πιο επικίνδυνη από την πραγματικότητα.