Δημήτρης Χαλαζωνίτης, «Γιάλε-Γιάλε»

Ο Δημήτρης Χαλαζωνίτης γεννήθηκε το 1959 στο Καμερούν και ήρθε στην Ελλάδα σε μικρή ηλικία. Από τα 14 του μπήκε ενεργά στην πολιτική, με σταθερή παρουσία στον χώρο της Αριστεράς. Σπούδασε οδοντιατρική — επάγγελμα που ασκεί μέχρι σήμερα — χωρίς ποτέ να αφήσει στην άκρη την ενασχόλησή του με τα κοινά και βέβαια την μεγάλη του αγάπη, την ποίηση.

Η τελευταία του ποιητική συλλογή άλλωστε με τίτλο «Γιάλε-Γιάλε», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Θεμέλιο, είναι η έβδομη, μετά τις «Ζημιές» (Θεμέλιο, 1997), «Αερίτες» (Θεμέλιο, 2003), «Πωλείται το παρόν» (Θεμέλιο, 2006), «Σφαίρες» (Θεμέλιο, 2011, «Era poVera» (Θεμέλιο, 2013) και «Μεταποιήσεις» (Θεμέλιο, 2019).

Παράλληλα, με την ποίηση ο Χαλαζωνίτης έχει αναπτύξει και έντονη κοινωνική δράση, συμμετέχοντας σε διεθνείς ιατρικές αποστολές (το καλοκαίρι του 1995 βρέθηκε στη κεντρική Αμερική στα χωριά των Τσιάπας στο Μεξικό ενώ την Άνοιξη του 1998 στην Αλβανία, στο πρόγραμμα δωρεάν κινητής περίθαλψης του Αρχιεπίσκοπου Αναστασίου), ενώ έχει εκλεγεί και δημοτικός σύμβουλος σε τέσσερις συνεχόμενες θητείες. Για την ποίηση αλλά και για όλα όσα τον διαμόρφωσαν και εξακολουθούν να τον κινούν, μιλήσαμε μαζί του.

Ο Δημήτρης Χαλαζωνίτης μιλάει στην AV 

― Ποια ήταν η αφορμή ή η εσωτερική ανάγκη για αυτή την έβδομη ποιητική συλλογή;

Όλοι οι λόγοι που την τελευταία δεκαετία μας ζόρισαν. Ζήσαμε ανεξέλεγκτα , δύσκολα χρόνια που χρειάζονται επειγόντως επισκευή . Κι ο καθένας με τα εργαλεία του. Τα δικά μου είναι οι λέξεις. Αυτές προσπαθώ να «οπλίσω». Μα και για έναν ακόμη λόγο γράφω. Για να ζητήσω συγγνώμη για όλες τις σιωπές μου

― Ποια είναι η κεντρική θεματική που διατρέχει το νέο σου βιβλίο;

Να στο πω με ένα στίχο: «από τη μια μπαίνει η ζωή που έζησα, από την άλλη βγαίνουν αυτά που γράφω». Κι όταν λέω έζησα δεν εννοώ μόνο το ξεκαθάρισμα κάποιων προσωπικών λογαριασμών που φθάνουν μέχρι τις ρίζες μου, αλλά και όλα αυτά που ζήσαμε μαζί. Αυτά που μας πλήγωσαν, αυτά που κυνικά επιδίωξαν να διαλύσουν την κοινωνική μας συνοχή(δεν έχω νόημα δίχως τα απέναντι μάτια) αλλά και αυτά που μας κρατάνε ακόμα όρθιους. Αν προς αυτή τη κατεύθυνση μπόρεσα να ντύσω το εγώ με το άσπρο πουκάμισο του εμείς, πολύ θα χαρώ. Αν πάλι ήμουν λειψός, συγχωρήστε με. Θα συνεχίσω να σας παιδεύω.

― Τι σηματοδοτεί το Ουρλιάζω, αυτό το μικρό βιβλίο μέσα στο βιβλίο, που έχει τόσο ξεχωριστή θέση στην έκδοση;

Το 1955 ο beat ποιητής Άλεν Γκίνσμπεργκ έγραψε ένα εμβληματικό ποίημα. Το Ουρλιαχτό. 70 χρόνια μετά καθώς το ξαναδιάβαζα συνειδητοποίησα πως όλα αυτά που φοβόταν τότε, σήμερα είναι μάλλον χειρότερα. Και θέλησα, ελάχιστός του βέβαια, να του…..γράψω. Έχετε δει τον πίνακα του Μουνκ «Η κραυγή»; Ε θεωρήστε το μια κραυγή στη μέση της Πατησίων. Μόνη να βγαίνει μέσα από τα σπλάχνα του βιβλίου.

― Πώς έχει εξελιχθεί η ποιητική σου γλώσσα από τις προηγούμενες συλλογές μέχρι σήμερα;

Προσπάθησα πολύ αυτό το παιχνίδισμα, τις φιοριτούρες με τις λέξεις, να το εγκαταλείψω. Πριν λιγοστέψω ανεπανόρθωτα. Να καταφέρω αυτό που έλεγε ο Τζακ Κέρουακ: Κάποια μέρα θα βρω τις κατάλληλες λέξεις. Και θα είναι απλές.

― Πώς προσεγγίζεις τη διαδικασία της γραφής: ως αυθόρμητη ροή ή ως συνειδητή κατασκευή;

Λίγο και από τα δύο. Κουβαλάω πάντα μαζί μαζί μου μια μικρή ατζέντα Moleskine. Όποτε, ακάλεστη, μια μικρή ή μεγαλύτερη ιδέα μου χτυπήσει την πόρτα, την γράφω κατ’ ευθείαν, έτσι ακατέργαστη, στην ατζέντα. Έτσι καθώς περνάει ο καιρός μαζεύεται και συνέχεια μεγαλώνει μια χύμα παρέα από λέξεις. Αυτό είναι αυθόρμητη διαδικασία. Και κάποια στιγμή, συνήθως νύχτα, οι ποιητές που τόσο θα ήθελα να τους μοιάσω, μου δίνουν μια κλωτσιά σαν να μου λένε τελείωνε με την τεμπελιά. Δούλεψε! Τότε κάθομαι και αρχίζω να διαλέγω. Τι θα πετάξω (αυτό είναι το πιο δύσκολο από όλα) ποια λόγια θα αγκαλιαστούν για να γίνουν ποίημα, ποια θα μείνουν στιχάκια μόνα και πως θα στοιχηθούν στις σελίδες. Και το ξημέρωμα μετά από δεκάδες τσιγάρα βγαίνει το βιβλίο. Αυτό είναι συνειδητή διαδικασία.

― Τι είναι για εσένα η ποίηση σήμερα — ένας τρόπος καταγραφής της πραγματικότητας ή μια προσπάθεια υπέρβασής της;

Πραγματικότητα ή υπέρβαση; Δύσκολες αυτές οι έννοιες. Γεμάτες και βαριές. Να πω κάτι αφαιρετικά. Όπως το λέει ο ποιητής: Δώστε μου λίγο, έστω αμυδρό φως και θα προσπαθήσω να φτιάξω μια ολόκληρη συγκίνηση.
Κι αν θα είναι καταγραφή ή υπέρβαση ή μια τρύπα στο νερό, θα το αποφασίσει ο αναγνώστης.

― Πώς συνυπάρχει η ιατρική πράξη του οδοντιάτρου με την ποιητική γραφή; Υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στις δύο “εγχειρήσεις”, του σώματος και της ψυχής;

Ο οδοντίατρος και γενικότερα ο γιατρός, κάθε μέρα, μοναχικά, μέσα σε τέσσερις τοίχους αντιμετωπίζει την φθορά, τον πόνο και πολλές φορές τον θάνατο. Είτε τα καταφέρει, είτε όχι ένα πράγμα είναι σίγουρο. Η ψυχή του γδέρνεται. Πολύ. Έτσι κάποιοι, προσπαθούμε γράφοντας να σπάσουμε αυτή τη σκληρή πέτρα στο στομάχι, στη μέση της νύχτας. Να φτάσουμε μια φορά στο τέλος του ονείρου . και να μάθουμε να γελάμε όταν ξυπνήσουμε.

― Η ποίηση “θεραπεύει” ή απλώς παρατηρεί; Μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως μορφή αντίστασης;

Όταν μου κάνατε αυτή την ερώτηση, το μυαλό μου έτσι αλλούτερα, δεν ξέρω γιατί πήγε στην εξής ατάκα: όσοι δεν σκέφτονται την επανάσταση δεν έχουν καρδιά. Όσοι ακόμα την σκέφτονται δεν έχουν μυαλό. Σαν γραφιάς θέλω να έχω καρδιά. Και δυστυχώς είμαι και λίγο άμυαλος. Ξέρω η ποίηση δεν ρίχνει κυβερνήσεις, δεν είναι αντιβιοτικό. Μπορεί όμως να τσιγκλήσει μια ψυχή. Κι αν αυτή η ψυχή ορθωθεί, παρατηρήσει καλά και αντισταθεί…ε αυτό είναι σπουδαίο. Έστω και μία! Όπως έλεγε και ο Νιόνιος : «Μην πετάξεις τίποτα»!

Σαΐρι: Το ποίημα της ημέρας είναι από το βιβλίο «Γιάλε-Γιάλε»

Το ποίημα μπορεί να είναι μόνο
ένα ξέσπασμα της σάρκας που δεν αντέχει
Εκείνες οι λέξεις της πρώτης γλώσσας
χρυσάφι λασπωμένο που πάλι ανακαλύπτω
στο παραλήρημα ενός θνήσκοντος πατέρα
Εκείνες οι λέξεις που ανεβαίνουν
τις σβολιάζει το σάλιο
και μυρίζουν ανάσα
Εκείνες οι λέξεις όπου ήμουν ευτυχής
μια φορά και ποτέ πια ξανά
Και εκείνες οι λέξεις οι λιανισμένες
που βουίζουν σαν μύγες γύρω από τη σελίδα
που πρέπει να διώχνω συνεχώς με το μολύβι
για να σώσω το ποίημα
πριν η σάρκα το παρατήσει και φύγει

Ο Δημήτρης Χαλαζωνίτης με δικά του λόγια

Γεννήθηκα το 1959 στο Καμερούν της Αφρικής.

Οι γονείς μου ήσαν μετανάστες εκεί. Σε ηλικία 5 ετών επιστρέψαμε στην Ελλάδα και εγκατασταθήκαμε μόνιμα στην Αθήνα. Ο "ιός" της ενασχόλησης με τα κοινά, δηλ. της Πολιτικής κατά Αριστοτέλη, με "χτύπησε" στα 14 μου χρόνια. Τότε εντάχθηκα οργανωμένα στην Αριστερά.

Το 1977 πέρασα στην Οδοντιατρική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σε αυτή την πόλη "ερωτεύεσαι" με τη ζωή και σ' αυτά τα χρόνια (μεταπολίτευση) κάνεις "καταλήψεις" (1979) και "ρίχνεις" νόμους. Και τα δύο αυτά κάνουν την "γρίπη" της Συμμετοχής μόνιμη αρρώστια σου. Το 1982 παίρνω πτυχίο και μέχρι το 1984 μετεκπαιδεύομαι στη χειρουργική στόματος, εργαζόμενος ταυτόχρονα σαν επιστημονικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο.

Τον Οκτώβριο του 1984 με υποδέχεται η Πατρίδα (θητεία), που αν και "σοσιαλιστική", με περιποιείται δεόντως για τις "άτακτες" ιδέες μου.

Το 1986 μετεκπαιδεύομαι στη Σουηδία και συγκεκριμένα στην Εμφυτευματολογία. Από το 1987 και μέχρι σήμερα διατηρώ ιατρείο στην Αθήνα. Είμαι μέλος του Δ.Σ του Οδοντιατρικού Συλλόγου Αττικής. Από καιρό σε καιρό όμως μου μπαίνουν καρφιά στην οδοντιατρική καρέκλα και τρέχω να καταθέσω ιατρική ή κοινωνική "χείρα" όπου στον κόσμο χρειαστεί.
τσι, το καλοκαίρι του 1995 βρέθηκα στη κεντρική Αμερική στα χωριά των Τσιάπας στο Μεξικό. Την Άνοιξη του 1998 στην Αλβανία, στο πρόγραμμα δωρεάν κινητής περίθαλψης του Αρχιεπίσκοπου Αναστασίου. "Κι εγώ ο τυχερός που τα έχει δει..."

Το 1987 ήμουν ιδρυτικό μέλος της Ε.Α.Ρ, στη συνέχεια ιδρυτικό μέλος του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ της Αριστεράς και της Προόδου και γραμματέας, της οργάνωσης Ψυχικού. Από το 2002 έως το 2008 ήμουν μέλος του Δ.Σ της εφημερίδας «ΑΥΓΗ». Τον Ιούνιο του 2010 ως «Ανανεωτική πτέρυγα» αποχωρήσαμε από τον Συνασπισμό και ιδρύσαμε την «Δημοκρατική Αριστερά». Είμαι μέλος της προσωρινής Κεντρικής επιτροπής της μέχρι το πρώτο Συνέδριο μας.
Το 2000 ήμουν υποψήφιος στις βουλευτικές εκλογές με το ψηφοδέλτιο του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ.Σε τέσσερεις συνεχείς δημοτικές εκλογές (1995, 1999, 2002, 2006) εκλέγομαι δημοτικός σύμβουλος με το ψηφοδέλτιο της ανεξάρτητης παράταξης "ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ" που κέρδισε με μεγάλη διαφορά {52%, 68%, 68% και 48%} και τις τέσσερεις φορές. Διετέλεσα αρχισυντάκτης του περιοδικού "ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟ" και αρθρογραφώ παράλληλα και σε άλλα περιοδικά και εφημερίδες.

Το 2003 έγινα πρόεδρος του ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΜΠΕΝΕΤΑΤΟΥ και υπεύθυνος των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου. Επισης διετέλεσα και διευθυντής του Δημοτικού Ραδιοφωνικού σταθμού ΦΑΡΟΣ στους 106,9 μεγάκυκλους. (..παλιά συνήθεια βλέπετε, γιατί το 1986-87 συμμετείχα στον πρώτο «αντάρτη» ιδιωτικό ραδιοφωνικό σταθμό, το «ΚΑΝΑΛΙ 15», κάνοντας μαζί με τον Σωτήρη Κακίση-ποιητή, την Σοφία Κιντή-δημοσιογράφο και τον Νίκο Ασημακόπουλο-δημοσιογράφο, την πιο cult ίσως Πολιτιστική-Αθλητική εκπομπή, για όσο καιρό εξέπεμπε ο εξαίσιος και πραγματικά ελεύθερος αυτός ραδιοφωνικός σταθμός».

Το 2006 με την Πατρίσια Απέργη συνιδρύσαμε την ομάδα «Αερίτες», με πλούσια καλλιτεχνική δράση στον χώρο του χορού και των παραστατικών τεχνών.

Εδώ θα με βρείτε ακόμα να τρέχω: στους άμεσους πυρήνες της κοινωνίας και στους ακόμα πιο δύσκολους μα πιο γοητευτικούς δρόμους του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού, της οικολογίας και των κοινωνικών κινημάτων. Βλέπετε δεν ξέρω άλλους τρόπους παρά αυτόν της συνεχούς πολιτικής πράξης και των ποιημάτων.