Η αλήθεια για τον σκύλο στη «Νυχτερινή Περίπολο» του Ρέμπραντ: Ήταν αντιγραφή

Αν ο σκύλος στη μία γωνία της «Νυχτερινής Περιπόλου» (1642) του Ρέμπραντ φαίνεται κάπως εκτός τόπου την ώρα που οι γενναίοι πολίτες του Άμστερνταμ παρελαύνουν για να υπερασπιστούν την πόλη, υπάρχει λόγος.

Νέα έρευνα πάνω στο αριστούργημα του Ρέμπραντ, δείχνει ότι ο σκύλος που γαβγίζει εμπνεύστηκε από το εξώφυλλο ενός ευρέως διαδεδομένου βιβλίου για τους πειρασμούς της σάρκας, εικονογραφημένο από τον Ολλανδό καλλιτέχνη, ποιητή και εκδότη Άντριαεν φαν ντε Φέννε.

Η «Νυχτερινή Περίπολος» βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε δημόσια διαδικασία συντήρησης μέσα σε γυάλινο κιβώτιο στο Ρέικσμουζεουμ του Άμστερνταμ. Η επιμελήτρια του μουσείου για τη ζωγραφική του 17ου αιώνα, Άννε Λέντερς, λέει πως συνειδητοποίησε την ομοιότητα όταν επισκέφτηκε πέρυσι μια έκθεση για τον λιγότερο γνωστό καλλιτέχνη στο Μουσείο Ζέεουβς στο Μίντελμπουργκ.

Λεπτομέρεια του σκύλου από το έργο του Ρέμπραντ «Νυχτερινή Περίπολος» (αριστερά) και η εικονογράφηση του Άντριαεν φαν ντε Φέννε (δεξιά) © Rijksmuseum

«Μόλις είδα εκείνο τον σκύλο, ήρθε αμέσως στο μυαλό μου ο σκύλος της “Νυχτερινής Περιπόλου” – τον αναγνώρισα από το γύρισμα του κεφαλιού», αναφέρει. Περαιτέρω έρευνα σε προπαρασκευαστικό σχέδιο με κιμωλία του πίνακα, χρησιμοποιώντας σαρώσεις μακροφθορισμού ακτίνων Χ (MA-XRF), έδειξε ακόμα περισσότερες ομοιότητες. Στην τελική εκδοχή του έργου, ωστόσο, ο Ρέμπραντ έβαλε τον σκύλο στα τέσσερα πόδια και πρόσθεσε μια γλώσσα ώστε να δώσει την αίσθηση ότι γαβγίζει προς ένα τεράστιο τύμπανο.

«Είναι πολύ έξυπνος ο τρόπος με τον οποίο ο Ρέμπραντ προσαρμόζει τον σκύλο του, βάζοντάς τον σε ενεργητική στάση, σε εγρήγορση», σημειώνει η Λέντερς. «Ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να τρέξει μακριά, και αυτό ενισχύει τη ζωντάνια του πίνακα. Δίνει την αίσθηση ότι κάτι πρόκειται να συμβεί κάθε στιγμή και ο σκύλος παίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτό».

Ο Ρέμπραντ είναι γνωστό ότι είχε στην κατοχή του μεγάλη συλλογή χαρακτικών του φαν ντε Φέννε, σύμφωνα με την ίδια. Προσθέτει ακόμη ότι μια μορφή στην ίδια εικονογράφηση μοιάζει με στοιχεία από έναν άλλο πίνακα του Ρέμπραντ, τον «Ιωσήφ Κατηγορούμενος από τη Γυναίκα του Πετεφρή» (1655), που ανήκει στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης Τέχνης στην Ουάσινγκτον.

Σχετικό Άρθρο

Τεχνολογια - Επιστημη «Νυχτερινή περίπολος»: Απροσδόκητη ανακάλυψη στο αριστούργημα του Ρέμπραντ

Newsroom 17.12.2023, 12:05

Ο Τάκο Ντίμπιτς, διευθυντής του Ρέικσμουζεουμ, εξηγεί ότι αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε «αντιγραφή» ήταν τότε μέρος της εκπαίδευσης ενός καλλιτέχνη αλλά και επίδειξη παιδείας. «Δεν ήθελε να τον αποκαλούν Ρέμπραντ φαν Ράιν, αλλά απλώς Ρέμπραντ, όπως τον Μιχαήλ Άγγελο», λέει. «Και πραγματικά ήθελε, όπως και οι Ιταλοί, να είναι εκείνος ο λόγιος καλλιτέχνης που βασιζόταν σε χαρακτικά των προκατόχων του, που μπορούσε να αντιγράφει τόσο απίστευτα καλά και να τα γνωρίζει τόσο οικεία, ώστε να τα εξελίσσει περαιτέρω».

(Με πληροφορίες The Art Newspaper)