Panathenea 2026: Οι πρωταγωνιστές πίσω από το εγχείρημα μιλούν στην ATHENS VOICE

Στο τέλος του μήνα, το Ζάππειο θα δοκιμάσει αν χωράει δέκα χιλιάδες ανθρώπους. Όχι για συναυλία ή πολιτική συγκέντρωση, αλλά για ένα φεστιβάλ καινοτομίας που τους τελευταίους 18 μήνες έχει χτιστεί από μια ομάδα ανθρώπων με μέσο όρο ηλικίας κάτω από τριάντα. Και μια φιλοδοξία που τη λένε φωναχτά: τα Panathenea να γίνουν, σταδιακά, ένας θεσμός με τη διεθνή αναγνωρισιμότητα των Ολυμπιακών Αγώνων.

Το ραντεβού είναι για τις 27 Μαΐου κι αν όλα εξελιχθούν όπως τα έχουν σχεδιάσει οι άνθρωποι πίσω από τα Panathenea, θα μετατραπεί σε κάτι που θυμίζει προσωρινή πολιτεία. Τεχνολογία, τέχνες, επιχειρηματικότητα, διεθνείς αποστολές, startup founders, επενδυτές, φοιτητές, δημιουργοί, προβολές, debates, μουσική και δεκάδες παράλληλες δράσεις θα απλωθούν όχι μόνο μέσα στο Ζάππειο, αλλά σε ολόκληρο το κέντρο της πόλης.

Για τους διοργανωτές, αυτό δεν είναι απλώς ένα φεστιβάλ. Είναι μια δοκιμή για το τι θα μπορούσε να γίνει η Αθήνα. Τους συνάντησα στο «στρατηγείο» τους στο Γκάζι – έναν μοντέρνο χώρο, τον οποίο διαμόρφωσαν μόνοι τους.

Panathenea 2026: Η ιδέα που γεννήθηκε στο χιόνι

Η τελευταία νύχτα που ο Λευτέρης Κατσιαδάκης κοιμήθηκε «ως κανονικός άνθρωπος», όπως λέει ο ίδιος, ήταν στη Φινλανδία, στα τέλη του 2024. Είχε πάει στο Ελσίνκι ως εθελοντής σε μια αποστολή της Endeavor: ήθελε να δει από μέσα πώς λειτουργεί το Slush, το φεστιβάλ τεχνολογίας που τα τελευταία χρόνια έχει μεταμορφώσει το φινλανδικό οικοσύστημα. Είχε ήδη φτιάξει με μια παρέα φοιτητών από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο μια πρώτη, μικρή εκδοχή φεστιβάλ καινοτομίας στην Αθήνα και είχε ακούσει ότι «κάποιοι άλλοι» σχεδίαζαν επίσης κάτι αντίστοιχο. «Έλεγα: ωχ, έχουμε ανταγωνιστή…», θυμάται.

Την τελευταία μέρα της αποστολής, μέσα στο πανεπιστήμιο Aalto, οι Φινλανδοί τους περιέγραφαν πώς το Slush άλλαξε τη νοοτροπία μιας ολόκληρης χώρας. Βγαίνοντας έξω, στο χιονισμένο τοπίο, ο Λευτέρης αναγνώρισε δέκα μέτρα μακριά τον Λαρς Ράσμουσεν - τον συνιδρυτή των Google Maps, τον άνθρωπο πίσω από το «άλλο» project. «Του είπα: γεια, έχω ακούσει ότι σχεδιάζεις κάτι. Παρεμπιπτόντως, είμαι ο Λευτέρης, θέλουμε να το κάνουμε αυτό κι εμείς». Ο Ράσμουσεν του ζήτησε να κάνουν μία συνάντηση άμεσα.

Συναντήθηκαν σε ένα καφέ στο Ελσίνκι και -μερικούς μήνες αργότερα- εντελώς συμπτωματικά, για καφέ στο Ωδείο Αθηνών. «Από τότε δουλεύουμε μέρα-νύχτα», λέει ο Λευτέρης. Πέντε μήνες αργότερα, στον ίδιο χώρο διεξήχθη το πρώτο φεστιβάλ Panathenea το 2025.

Η αποτυχία που έγινε έμπνευση

Η ιστορία ξεκινά λίγο νωρίτερα, με μια αποτυχία. Η Ελομίδα Βισβίκη και ο Λαρς Ράσμουσεν -angel investors που είχαν προσγειωθεί στην Ελλάδα κάπως τυχαία μέσα στην πανδημία, το 2021- είχαν περάσει έναν ολόκληρο χρόνο επισκεπτόμενοι ευρωπαϊκά οικοσυστήματα και ρωτώντας επίμονα: τι έκανε το Ελσίνκι, τι έκανε η Λισαβόνα, τι έκαναν οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες της καινοτομίας που η Αθήνα δεν έκανε ακόμα.

«Είχαμε επισκεφθεί την Ελλάδα και στα χρόνια της κρίσης, δεν είχαμε βρει μεγάλη δραστηριότητα σε startups», θυμάται η Βισβίκη. «Όταν ξαναγυρίσαμε το 2021 και κάναμε την πρώτη μας επένδυση στην Pnoe, ο λόγος διαδόθηκε, ήρθαν κι άλλοι άνθρωποι και είπαμε: wow, συμβαίνουν πολλά εδώ». Η απάντηση που έπαιρναν παντού στην Ευρώπη ήταν παραδόξως ίδια: «Τα αναδυόμενα οικοσυστήματα που καταφέρνουν να διοργανώσουν μεγάλα διεθνή φεστιβάλ μπορούν να επιταχύνουν δραματικά την ανάπτυξή τους».

Η πρώτη κίνηση δεν ήταν να φτιάξουν κάτι από το μηδέν. Ήταν να προσπαθήσουν να φέρουν στην Αθήνα ένα μεγάλο, υπαρκτό αμερικανικό φεστιβάλ καινοτομίας που έψαχνε «ευρωπαϊκό σπίτι». Είχαν συγκεντρώσει 60 εκατομμύρια ευρώ για να στηρίξουν μια πενταετή συμφωνία. Όλοι, λέει ο Ράσμουσεν, ήθελαν να συμβεί: η κυβέρνηση, τα VCs, οι διοργανωτές εκδηλώσεων της πόλης.

Σχεδόν πείσαμε τους Αμερικανούς ότι η Αθήνα ήταν η πιο συναρπαστική πόλη της Ευρώπης

Στο τέλος, οι Αμερικανοί επέλεξαν το Λονδίνο. Αυτή η αποτυχία αποδείχθηκε δώρο. Είχε αφήσει πίσω της μια ομάδα, έναν προϋπολογισμό και κυρίως μια διαπίστωση: η Αθήνα δεν χρειαζόταν να φέρει το φεστιβάλ κάποιου άλλου. Είχε όλη την υποδομή -και τη δυναμική- για να χτίσει το δικό της.

Έμενε όμως μια ερώτηση. «Δεν ήταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες αρχικά ένα αρχαίο ελληνικό φεστιβάλ που έγινε το μεγαλύτερο αθλητικό γεγονός στον κόσμο, και μάλιστα πολύ γρήγορα;», ρώτησε ο Λαρς την ομάδα. Υπάρχει κάποιο άλλο αρχαίο ελληνικό φεστιβάλ που θα μπορούσε να επαναπροσδιοριστεί ως κάτι σαν το Slush, το Web Summit, το South by Southwest; Δεν ρώτησε όμως κάποιον κλασικό φιλόλογο. Ρώτησε, όπως παραδέχεται, «τον μεγαλύτερο κλασικό μελετητή του κόσμου: το ChatGPT». Η απάντηση ήρθε αμέσως: «Πρέπει να σκεφτείς τα Παναθήναια».

«Όλοι οι Έλληνες ξέρουν για τα αρχαία Παναθήναια. Αλλά έξω, ελάχιστοι έχουν ακούσει έστω και το όνομα», λέει ο Ράσμουσεν. «Όταν λέμε την ιστορία στο εξωτερικό, παντού, από το Λος Άντζελες κυριολεκτικά μέχρι το Μπουτάν, οι άνθρωποι αμέσως βλέπουν τον παραλληλισμό με τους Ολυμπιακούς. Η ιστορία τους είναι χρυσάφι. Καλύτερη και από χρυσάφι».

«Οι Ολυμπιακοί αφορούσαν τη σωματική δύναμη και την προστασία της πόλης. Τα Παναθήναια αφορούσαν το να φέρεις και να βάλεις σε ένα μέρος τα καλύτερα των καλύτερων: αρματοδρομίες, ποίηση, μηχανική, μηχανολογία, δράμα», λέει η Βισβίκη. «Ό,τι δημιουργεί η φαντασία μας. Και το ωραίο είναι ότι ο μηχανισμός των διαγωνισμών έβγαζε στην επιφάνεια αυτό που αξίζει». Όταν η ίδια τράβηξε αυτό το νήμα και το είδε με τη ματιά κάποιου που σχεδιάζει ένα φεστιβάλ καινοτομίας τον 21ο αιώνα, η αναγνώριση ήταν στιγμιαία. «Είπα στον Λαρς: αυτό ήταν ακριβώς το πράγμα που χτίζουμε. Στην πραγματικότητα είχε ήδη χτιστεί και λειτουργούσε για χίλια χρόνια».

Δέκα χιλιάδες άνθρωποι

Πέρυσι, στην πρώτη εκδήλωση που στήθηκε σε λιγότερο από έξι μήνες, η ομάδα είχε βάλει στόχους που πολλοί χαρακτήρισαν τρελούς. «Μας είχαν πει ότι δεν μπορούμε να φέρουμε δύο χιλιάδες ανθρώπους στην Αθήνα τον πρώτο χρόνο», λέει ο Λαρς Ράσμουσεν, συμπληρώνοντας ότι ξεπέρασαν «κατά πολύ όλους τους στόχους». Φέτος μιλάμε για 10.000 συμμετέχοντες, αντιπροσωπείες από τουλάχιστον δέκα χώρες και συμμετοχές από 44 χώρες συνολικά, με την προσδοκία ότι θα είναι ακόμα περισσότερες. «Όχι απλώς εκπροσωπούνται. Στέλνουν τις καλύτερες startups τους».

Όταν ρωτάω τι ακριβώς θα δει κανείς αν περπατήσει στο Ζάππειο τις μέρες του φεστιβάλ, ο Λευτέρης Κατσιαδάκης απαντά: «Φέτος θα δείτε μια Πόλη της Καινοτομίας στην καρδιά της Αθήνας. Χτίζουμε ολόκληρη την περιοχή του Ζαππείου, τον εξωτερικό χώρο, την Αίγλη δίπλα. Όλο αυτό γίνεται η πόλη μας. Θα έχουμε τρεις τεχνολογικές σκηνές, δύο σκηνές τεχνών, ενώ ολόκληρος ο εξωτερικός χώρος θα είναι το φεστιβάλ. Κυριολεκτικά, μουσική, food trucks, συναντήσεις, όλα μαζί».

Αλλά αυτό είναι μόνο το ορατό μισό - το άλλο μισό είναι σκορπισμένο σε ολόκληρη την πόλη. «Έχουμε πάνω από 70 side events σε όλο το κέντρο της Αθήνας», λέει η Ζωή Γουργιώτη, που τρέχει αυτό το κομμάτι της παραγωγής. «Blockchain. AI. Fintech. Edtech. Deep Tech drinks. Debate γύρω από τη δημιουργικότητα και την τεχνολογία. Poker Night. Night Run. Τέσσερις προβολές: μια με την Εθνική Λυρική Σκηνή, την ταινία “Οι Απάχηδες των Αθηνών”. Ένα ντοκιμαντέρ για τον Desmond Child, βασισμένο στη συναυλία του στο Ηρώδειο, με fireside chat του Ορέστη Ανδρεαδάκη, διευθυντή του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Μια προβολή στο Cine Paris, με το Cinobo και το Oscar. Μια προβολή με τη Lulu Wang και τον Barry Jenkins στη Riviera. Όλη η πόλη θα πάρει φωτιά. Θα την καταλάβουμε, ειλικρινά».

Η Ελομίδα Βισβίκη παρεμβαίνει: «Είναι η πρώτη φορά που καταφέραμε να ενώσουμε τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και την Εθνική Λυρική Σκηνή. Και έχουμε από την πλευρά της τεχνολογίας όλους τους VCs και τους επενδυτές, ακόμα κι αυτούς που είναι ανταγωνιστές, να δουλεύουν μαζί. Όλοι το βλέπουν αυτό σαν μια εθνική προσπάθεια».

Το φεστιβάλ θα κορυφωθεί το βράδυ της Παρασκευής 29 Μαΐου με ένα μεγάλο street party κάτω από την Ακρόπολη, ανοιχτό και δωρεάν για όλη την πόλη.

Το ροζ μπλουζάκι και ο επιχειρηματίας-καλλιτέχνης στα Panathenea

Πέρυσι ήταν 250 εθελοντές με ροζ μπλουζάκι. Φέτος έκαναν αίτηση πάνω από 600. Κρατήθηκαν 440. «Θα είναι παντού στην πόλη, εκατοντάδες νέοι άνθρωποι, δεν θα μπορείς να μην τους δεις», λέει ο Λευτέρης. Πέρα από τους αριθμούς, υπάρχει κάτι που η ομάδα ονομάζει «mafia effect».

«Είναι όταν κάποιοι ξεκινούν από έναν οργανισμό και μετά ιδρύουν πολλές άλλες startups», εξηγεί όταν τον ρωτάω, μετά από ένα γέλιο. Οι εθελοντές δεν είναι απλώς εργατικό δυναμικό, είναι η δεξαμενή από την οποία θα προκύψουν αύριο οι ίδιοι οι διοργανωτές, οι ιδρυτές. Είναι ένα μοντέλο που η ίδια η ομάδα έχει βιώσει από μέσα: εννέα στους δέκα της βασικής ομάδας έχουν περάσει από το ThinkBiz, τη φοιτητική ακαδημία του Οικονομικού Πανεπιστημίου. Από εκεί ξεκίνησε η αρχική παρέα - ο Λευτέρης, η Αναστασία, ο Γιώργος, ο Φώτης. Από εκεί ξεκινάει κάθε μετασχηματισμός: «Τη στιγμή που πατάς το πόδι σου κάτω, δημιουργείς έναν κύκλο. Και μετά όλοι αυτοί οι κύκλοι πηγαίνουν και επηρεάζουν άλλους ανθρώπους», σημειώνει η Ελομίδα Βισβίκη.

Η Αλεξάνδρα Καπαγιαννίδη, που συγκροτεί εδώ και έναν χρόνο την κοινότητα των φοιτητών, περιγράφει τον πιο πρακτικό μηχανισμό: «Πήγαμε στα πανεπιστήμια -όχι μόνο στην Αθήνα, και στην Πάτρα και στη Θεσσαλονίκη- βρήκαμε καθηγητές που τους άρεσε η πρωτοβουλία και τη μοιράστηκαν. Φτιάξαμε satellite εκδηλώσεις όλη τη χρονιά για να εμπνεύσουμε τους φοιτητές, φέρνοντας ιδρυτές και επενδυτές μέσα στις σχολές, κάτι που στην πραγματικότητα κανείς δεν κάνει». Από 100 άτομα στην πρώτη εκδήλωση της κοινότητας, στην τελευταία ήταν πάνω από 400. Συνολικά, η κοινότητα μετράει σήμερα χίλιους φοιτητές.

Τα Panathenea δεν αφορούν μόνο την τεχνολογία - είναι συνύπαρξη πραγμάτων. «Η φαντασία των ανθρώπων δεν βλέπει στεγανά. Και τα στεγανά δεν μπορούν να σε πάνε πολύ μακριά», λέει η Ελομίδα Βισβίκη. «Φέτος προσθέσαμε τις Τέχνες, τον κινηματογράφο, τις ταινίες. Έχουμε και την πολύ ισχυρή πλευρά της τεχνολογίας. Ακόμα και αυτά τα νεαρά παιδιά, ως άσκηση, πρέπει να καταλάβουν τι χρειάζεται ένας διαφορετικός δημιουργός. Πώς πρέπει να το χτίσουμε αυτό μαζί;».

Και προσθέτει: «Ένας νέος επιχειρηματίας και ένας νέος καλλιτέχνης παλεύουν με τον ίδιο τρόπο. Πρέπει να χτίσουν κάτι που είναι μια ιδέα. Δεν υπάρχει τίποτα εκεί, είναι απλώς μια ιδέα. Και όλοι τους λένε: δεν πρόκειται να συμβεί, ξέχνα το, είναι δύσκολο. Και μετά ψάχνουν για χρηματοδότηση και υποστήριξη και πρέπει να αποδείξουν τους εαυτούς τους χωρίς να έχουν χτίσει τίποτα ακόμα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το ταλέντο. Είναι αν θα επιβιώσω, αν θα επιβιώσει η εταιρεία ώστε να αποδείξω το σημείο μου. Αυτό είναι κοινό».

Όλη αυτή η μηχανή λειτουργεί με έναν κρατικό συντονισμό που η ίδια η Βισβίκη φροντίζει να οριοθετήσει, όταν της κάνω την ερώτηση: Πήρατε βοήθεια από την κυβέρνηση; «Δεν θέλεις την κυβέρνηση να έρθει και να καθοδηγεί τα πράγματα. Θέλεις να συντονίσει όλες τις υπηρεσίες που θα βοηθήσουν αυτή την εκδήλωση. Δεν θέλεις οι ξενοδόχοι να αλλάζουν τις τιμές τους την τελευταία στιγμή. Θέλεις οι υπηρεσίες του αεροδρομίου να ανοίγουν τις πόρτες τους. Θέλεις τα υπουργεία να κάνουν ό,τι μπορούν. Και το είχαμε αυτό μέχρι τώρα».

Ο Λευτέρης επεκτείνει: «Με όποιον υπουργό κι αν μιλήσαμε, είχαμε ανοιχτές πόρτες. Δεν είναι ότι το είδαν ως κάτι πολιτικό από το οποίο θα κερδίσουν. Είναι ότι όλοι έλεγαν: παιδιά, είστε στην ηλικία των παιδιών μας».

Η μεγάλη φιλοδοξία

Αυτή η συστηματική παραχώρηση του βήματος προς τα νεότερα μέλη της ομάδας -που η Βισβίκη και ο Ράσμουσεν ασκούν με επιμέλεια κατά τη διάρκεια όλης της συνέντευξης- είναι δηλωτική της φετινής διοργάνωσης. Όταν παρατηρώ ότι οι δύο τους δεν αναφέρουν σχεδόν καθόλου τους εαυτούς τους, η Βισβίκη το λέει ευθέως: «Είμαστε μέντορες. Η δουλειά μας είναι να ανοίγουμε πόρτες. Φυσικά, επειδή είμαστε οι ιδρυτές, είμαστε πιο κοντά από τους άλλους μέντορες. Αλλά η ιδέα είναι ότι θα κάνουμε σταδιακά πίσω και εκείνοι θα αναλάβουν τα ηνία». Και συνεχίζει: «Είναι ένα κορυφαίο συνέδριο υψηλού επιπέδου. Έρχονται οι καλύτεροι των καλύτερων από όλο τον κόσμο. Η μόνη διαφορά είναι ότι το κράνος και το τιμόνι και τα πάντα είναι στα χέρια αυτών των νέων ανθρώπων».

Όταν ζητάω έναν επίλογο ο Λαρς Ράσμουσεν πρώτα μιλάει για πέρυσι: «Οι αριθμοί ήταν εντυπωσιακοί. Αλλά αυτό που μας πήρε τα μυαλά ήταν η ενέργεια. Αυτό δεν περιγράφεται με αριθμούς. Μια ενέργεια αισιοδοξίας, ενθουσιασμού, του ότι θέλουμε να αλλάξουμε τον κόσμο. Προσπαθήσαμε να το μετρήσουμε. Βάλαμε όλες τις δημόσιες αναρτήσεις που ανέβηκαν τις εβδομάδες μετά το φεστιβάλ στο LinkedIn, στο Facebook, στο Instagram και τις περάσαμε από τον μεγαλύτερο αναλυτή συναισθήματος στον κόσμο - το ChatGPT. Σύμφωνα με αυτό, μπορούσες πραγματικά να μετρήσεις την ενέργεια».

Μετά κάνει το δεύτερο μέρος του επιλόγου - ίσως η πιο φιλόδοξη δήλωση που έχει διατυπωθεί δημοσίως για ένα ελληνικό πολιτιστικό-τεχνολογικό project εδώ και χρόνια: «Πιστεύω ότι σε μερικά χρόνια τα Panathenea θα έχουν το μέγεθος των Ολυμπιακών εδώ στην Αθήνα. Για τους Ολυμπιακούς του 2004 ήρθαν περίπου 200.000 άνθρωποι. Νομίζω ότι τα Panathenea θα είναι μεταξύ 100 και 250 χιλιάδων. Και θα είναι μια συλλογή πραγμάτων. Το συνέδριο για τις startups, που ήταν η αφετηρία, θα είναι ένα αρκετά μικρό μέρος αυτού. Θα έχει το μέγεθος ενός Slush ή ενός Web Summit. Αλλά θα υπάρχει ένα Φεστιβάλ Κινηματογράφου Panathenea, ένα Μουσικό Φεστιβάλ Panathenea, Θέατρο, Ποίηση, Καλές Τέχνες. Του χρόνου ελπίζω ότι θα φέρουμε και τον αθλητισμό. Τα αρχαία Παναθήναια είχαν τεχνολογία, τέχνες και αθλητισμό, όλα με θέμα την καινοτομία. Όλα αυτά θα τα φέρουμε πίσω».

Και επεκτείνει το βλέμμα ακόμα παραπέρα: «Το μεγαλύτερο φεστιβάλ καινοτομίας στον κόσμο σήμερα είναι το South by Southwest στο Τέξας, που φέρνει μισό εκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο. Αλλά πόσοι το ξέρουν παγκοσμίως; Πρέπει να είσαι μέσα στη δουλειά για να το ξέρεις. Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί είναι γνωστοί στο 90% του πληθυσμού της γης. Αναγνωρίζουν τους πέντε κύκλους. Νομίζω ότι τα Panathenea, όχι σε πέντε χρόνια αλλά σε δύο-τρεις δεκαετίες, θα μπορούσαν να φτάσουν σε αυτό το επίπεδο».

«Χτίζουμε έναν κόμβο που φέρνει κοντά όλους αυτούς τους “τρελούς” ανθρώπους που αλλάζουν τον κόσμο. Πιστεύουμε ειλικρινά ότι προέρχονται από τις φυλές της τεχνολογίας, των επιχειρήσεων και του πολιτισμού. Αυτό είναι τα Panathenea. Και είμαστε σίγουροι ότι θα αλλάξει και τη χώρα», καταλήγει ο Λευτέρης Κατσιαδάκης.