Δρ. Μαρίνα Θεοδότου: Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τον σύγχρονο πόλεμο
Η επικεφαλής του Center for Frontier AI Security μιλάει στην ATHENS VOICE για τα drones, το AGI, τα frontier models, την κυβερνοασφάλεια και τη στρατηγική ετοιμότητα των κρατών
Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη φύση του πολέμου, ενώ τα κράτη προσπαθούν να προσαρμοστούν
Στον σύγχρονο πόλεμο, δεδομένα από αισθητήρες, drones, δορυφόρους και άλλες πηγές μπορούν να συγκεντρωθούν, να αναλυθούν και να μετατραπούν σε επιχειρησιακές επιλογές για τον χειριστή μέσα σε δευτερόλεπτα. Αυτή η αλλαγή, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, είναι η νέα πραγματικότητα του πολέμου. Οι κυβερνήσεις προσπαθούν ήδη να προλάβουν τις εξελίξεις.
Η Δρ. Μαρίνα Θεοδότου δουλεύει ακριβώς πάνω σε αυτό το ρήγμα ανάμεσα στην τεχνολογία και την κρατική ισχύ. Κυπριακής καταγωγής, εδρεύει στην Αλεξάνδρεια της Βιρτζίνια και διευθύνει το Center for Frontier AI Security, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που εργάζεται στο πεδίο όπου διασταυρώνονται η AI και η εθνική ασφάλεια. Προηγουμένως διετέλεσε Εκτελεστική Διευθύντρια του Defense Innovation Board του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας.
Συναντηθήκαμε στους Δελφούς, στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ, για μια συζήτηση γύρω από την AI, την εθνική ασφάλεια και τον μετασχηματισμό του πολέμου. Η ίδια περνά πλέον όλο και περισσότερο χρόνο στη νοτιοανατολική Ευρώπη, δουλεύοντας με θεσμούς και ηγεσίες πάνω στην προσαρμογή τους στη νέα πραγματικότητα της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο οργανισμός της έχει έναν συγκεκριμένο στόχο: να φέρει σε επαφή κυβερνήσεις, βιομηχανία, ακαδημαϊκό χώρο και think tanks ώστε να μετατρέψει την AI από θεωρία πολιτικής σε εργαλείο εθνικής ασφάλειας. «Έτσι ώστε τόσο οι πάροχοι όσο και τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αιχμής να μπορούν να λάβουν διαπίστευση βάσει αυτών των προτύπων και η κυβέρνηση να μπορεί να συνάπτει συμβάσεις με μεγαλύτερη ασφάλεια με διαπιστευμένους εταίρους τεχνητής νοημοσύνης».
Παράλληλα σχεδιάζει και παραδίδει προγράμματα ηγεσίας AI για πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες. Το ζητούμενο δεν είναι να γίνουν τεχνικοί εμπειρογνώμονες, αλλά κάτι πιο θεμελιώδες: «Να είναι εξοπλισμένοι με εργαλεία και ικανότητες ώστε να μπορούν να αξιολογήσουν την τεχνητή νοημοσύνη. Πώς να την ενσωματώσουν στους οργανισμούς τους, πώς να αξιολογήσουν τον κίνδυνο που επιφέρει».
Αυτό η Δρ. Θεοδότου το αποκαλεί «AI fluency» - ευχέρεια στην τεχνητή νοημοσύνη. Τα προγράμματά της δοκιμάστηκαν πιλοτικά στην Κύπρο, όπου εκπαιδεύτηκαν πάνω από 60 δημόσιοι υπάλληλοι από το υπουργείο Άμυνας και το υπουργείο Οικονομικών. Τον Μάιο το πρόγραμμα μεταφέρεται στο NATO Defense College στη Ρώμη, τον Ιούνιο στο European Security and Defense College στις Βρυξέλλες.
Ρωτώ αν οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες για πραγματικές AI στρατηγικές. Η απάντησή της είναι προσεκτική: «Η πολιτική υπάρχει - ο νόμος της ΕΕ για την AI είναι ίσως μια από τις πιο ολοκληρωμένες και καλά δομημένες ρυθμιστικές προσπάθειες που έχουν γίνει». Το πρόβλημα είναι η εφαρμογή του από τα κράτη-μέλη. Κι εδώ φτάνουμε στο κεντρικό επιχείρημά της: «Η μεγαλύτερη παγίδα που έχουν οι ηγέτες σήμερα είναι ότι κοιτάζουν μόνο τον κίνδυνο και όχι την ετοιμότητα. Αλλά αυτά τα δύο πάνε μαζί».
Η ίδια περιγράφει το «AI first» όχι ως σύνθημα, αλλά ως στρατηγική ενσωμάτωσης της τεχνητής νοημοσύνης στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις, στον τρόπο που πολεμάμε και -τελικά- στον τρόπο που κερδίζουμε.
Ετοιμότητα σημαίνει να μπορείς να απαντήσεις στο ερώτημα: «Είμαστε έτοιμοι να διαχειριστούμε τον κίνδυνο που αυτή η τεχνητή νοημοσύνη θα φέρει στον οργανισμό μας;». Και την αξιολογεί σε πέντε πυλώνες: άνθρωποι, διαδικασίες, τεχνολογία, δεδομένα και διακυβέρνηση. Οι ηγέτες που αγνοούν αυτήν την εξίσωση, είναι αυτοί που αργότερα βρίσκονται απροετοίμαστοι.
Η Δρ. Μαρίνα Θεοδότου μίλησε στην Athens Voice για το πώς η ΑΙ αλλάζει τη φύση του πολέμου
Η φύση του πολέμου και οι αλλαγές
Στον πόλεμο, η αλλαγή είναι ήδη ορατή. «Η ίδια η φύση του πολέμου έχει μετασχηματιστεί από τη χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων», τονίζει, παραπέμποντας στην Ουκρανία. Τα συστήματα με AI βοηθούν τους χειριστές και τις δυνάμεις πεδίου να παίρνουν ταχύτερες και καλύτερες αποφάσεις, όχι επειδή κάθε μη επανδρωμένο σκάφος είναι «AI smart», αλλά επειδή τα δεδομένα από αισθητήρες, drones και δορυφόρους συγκεντρώνονται και αναλύονται σε πραγματικό χρόνο.
Για την ίδια, η ουσία αυτής της αλλαγής συνοψίζεται σε μια έννοια: στο στρατηγικό πλεονέκτημα που αποκτά όποιος μπορεί να μετατρέπει πληροφορία σε απόφαση ταχύτερα από τον αντίπαλο. «Αυτό το χρονικό πλαίσιο έχει συντομευθεί σε τεράστιο βαθμό. Πριν μπορεί να έπαιρνε εβδομάδες, ημέρες και ώρες - τώρα παίρνει δευτερόλεπτα».
Το χάσμα μεταξύ πολιτικής και τεχνολογίας δεν πρόκειται να κλείσει σύντομα. «Η πολιτική συνήθως αναπτύσσεται γραμμικά, ενώ η τεχνολογία -και σε αυτήν την περίπτωση η τεχνητή νοημοσύνη- αναπτύσσεται εκθετικά. Άρα υπάρχει πάντα μια ασυμμετρία μεταξύ του πόσο γρήγορα μπορεί η πολιτική να προλάβει την τεχνολογία». Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται κανόνες. «Πρέπει να βάλουμε guard rails (σ.σ.: μεθόδους προστασίας)». Αλλά η πολιτική θα υστερεί πάντα και η απάντηση είναι να χτίσεις ετοιμότητα μέσα στους οργανισμούς ως αντιστάθμισμα σε αυτό το κενό.
Ένα από τα πράγματα που καταρρίπτει είναι το ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει όλες τις απαντήσεις. «Επειδή είναι πολύ γρήγορη, νομίζουν ότι έχει όλες τις απαντήσεις. Αυτό είναι μια παγίδα». Επιμένει ότι η κριτική σκέψη παραμένει αναντικατάστατη και ότι η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων της ΑΙ μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες στρατηγικές αυταπάτες.
Πηγή: unsplash
Η AGI, η κυβερνοασφάλεια και τα model weights
Η συζήτηση πάει αναπόφευκτα στην AGI. Δεν βρισκόμαστε ακόμα στο επίπεδο της τεχνητής γενικής νοημοσύνης, σημειώνει και ερωτώ πότε εκτιμά ότι θα φτάσουμε εκεί. «Δεν μπορώ να το γνωρίζω. Ούτε καν οι ηγέτες των frontier models δεν μπορούν να συμφωνήσουν στο πότε». Οι εκτιμήσεις στον χώρο κινούνται γύρω από τον ορίζοντα των τριών έως πέντε ετών. «Εργάζονται επιμελώς και πυρετωδώς προς την κατεύθυνση του AGI».
Η συζήτηση καταλήγει στην κυβερνοασφάλεια και σε κάτι που αναφέρει με έμφαση: τα model weights - τα «βάρη» των frontier AI models. «Το βάρος του μοντέλου είναι κάτι σαν το θησαυροφυλάκιο του μοντέλου. Εκεί βρίσκονται όλα τα ειδικά "κλειδιά" ή οι λειτουργικές ικανότητες που έχει το μοντέλο». Αν αυτά τεθούν σε κίνδυνο ή κλαπούν από έναν κακόβουλο παράγοντα, «τότε το ίδιο το μοντέλο κινδυνεύει».
Καταλήγοντας, της θέτω το ζήτημα της λογοδοσίας. «Δεν είναι απλώς μια θεωρητική έννοια. Η λογοδοσία είναι πρακτική. Και πηγαίνει χέρι-χέρι με τη διαλειτουργικότητα: να ευθυγραμμιστούν άνθρωποι, διαδικασίες, τεχνολογία, δεδομένα και διακυβέρνηση μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών, ώστε οι αποφάσεις AI να ενισχύουν την κυριαρχία».
Στην πράξη, αυτό παραπέμπει σε μια συζήτηση περί AI sovereignty: για την ικανότητα των κρατών και των θεσμών να διατηρούν έλεγχο, λογοδοσία και στρατηγική αυτονομία σε ένα πεδίο όπου η τεχνολογία κινείται ταχύτερα από την πολιτική. «Πρέπει να είμαστε όχι μόνο υπόλογοι για τις αποφάσεις μας, αλλά και διαλειτουργικοί, μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, με άλλες ευρωπαϊκές χώρες», καταλήγει.
Η Δρ. Θεοδότου τιμήθηκε με το Leadership Award 2026 από την Federation of Cypriot American Organizations (FCAO), σε αναγνώριση της συμβολής της στη διασταύρωση τεχνολογίας, ηγεσίας και εθνικής ασφάλειας. Η ίδια περιγράφει τη διάκριση ως ιδιαίτερη τιμή, καθώς το βραβείο της απονεμήθηκε από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η επικεφαλής του Center for Frontier AI Security μιλάει στην ATHENS VOICE για τα drones, το AGI, τα frontier models, την κυβερνοασφάλεια και τη στρατηγική ετοιμότητα των κρατών
17°
