Κοσμος

Μια συζήτηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Απόστολο Τζιτζικώστα για την Ευρώπη του αύριο

Ο Έλληνας Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού για τη νέα ευρωπαϊκή ατζέντα, από τη στρατιωτική κινητικότητα έως τον τουρισμό

Επιστήμη Μπινάζη
Επιστήμη Μπινάζη
10’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Μια συζήτηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Απόστολο Τζιτζικώστα για την Ευρώπη του αύριο
Απόστολος Τζιτζικώστας © Επιστήμη Μπινάζη

Μια συνάντηση στις Βρυξέλλες με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Απόστολο Τζιτζικώστα και μια συζήτηση για τις μεταφορές, τον τουρισμό, τα Τέμπη, τη Θεσσαλονίκη και τις μεγάλες προκλήσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της Ευρώπης

Στις Βρυξέλλες άκουσα τη λέξη «συνδεσιμότητα» περισσότερες φορές απ’ όσες την έχω ακούσει τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Πίσω της κρύβεται ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ζητήματα της εποχής μας: πώς μπορούν 27 διαφορετικά κράτη, με διαφορετικές ανάγκες, οικονομίες και εθνικά συμφέροντα, να λειτουργήσουν ως ένας ενιαίος γεωπολιτικός χώρος.

Βρέθηκα στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο δημοσιογραφικής αποστολής, με πρωτοβουλία της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα. Είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, να συζητήσουμε για τις μεγάλες προκλήσεις της Ευρώπης και να αποκτήσουμε καλύτερη εικόνα για όσα σχεδιάζονται τα επόμενα χρόνια.

Στο πρόγραμμα της αποστολής περιλαμβανόταν και η συνάντησή μας με τον Απόστολο Τζιτζικώστα, τον Έλληνα Επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού.

Πρόκειται για ένα χαρτοφυλάκιο με πολύ μεγαλύτερη πολιτική και γεωστρατηγική βαρύτητα απ’ όση ενδεχομένως αντιλαμβάνεται κανείς διαβάζοντας απλώς τον τίτλο του. Διότι οι μεταφορές δεν αφορούν μόνο τα τρένα, τους δρόμους, τα αεροδρόμια και τα λιμάνια. Αφορούν την οικονομία, την ανταγωνιστικότητα, την ενεργειακή μετάβαση, την ασφάλεια και, πλέον, την ίδια την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης.

Αυτό που βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στη συζήτησή μας δεν ήταν τόσο η παρουσίαση των σχεδίων όσο η κλίμακα στην οποία φαίνεται να σκέφτεται ο Έλληνας Επίτροπος. Το βλέμμα του ξεπερνά κατά πολύ τα ελληνικά σύνορα. Και αυτό έχει σημασία, γιατί συχνά εξακολουθούμε να αξιολογούμε τους Έλληνες που αναλαμβάνουν ευρωπαϊκές θέσεις σχεδόν αποκλειστικά με βάση το τι μπορούν να εξασφαλίσουν για την Ελλάδα.

Όμως ο ρόλος ενός Ευρωπαίου Επιτρόπου είναι διαφορετικός. Καλείται να υπηρετήσει το ευρωπαϊκό συμφέρον, όχι να εκπροσωπήσει την κυβέρνηση της χώρας από την οποία προέρχεται.

Μπορεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να σχεδιάζει ένα ενιαίο σιδηροδρομικό δίκτυο, αλλά για να κατασκευαστεί χρειάζεται η συνεργασία κυβερνήσεων που έχουν διαφορετικές προτεραιότητες, διαφορετικούς προϋπολογισμούς και συχνά διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις. Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει συλλογικά τι είναι καλό για το σύνολό της, ακόμη κι όταν αυτό δεν ταυτίζεται απολύτως με τις άμεσες προτεραιότητες κάθε χώρας.

Και, κακά τα ψέματα, η ευρωπαϊκή συναίνεση είναι πολύ ευκολότερη στις διακηρύξεις παρά στην εφαρμογή.

Απόστολος Τζιτζικώστας: Οι ευρωπαϊκές αποφάσεις και οι ελληνικές ανάγκες

Η Ευρώπη πρέπει να καταφέρει να συμφωνήσει

Η συζήτησή μας συνέπεσε με μια κρίσιμη περίοδο διαπραγματεύσεων για τον επόμενο πολυετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, εκείνον της περιόδου 2028-2034.

Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει τον σχεδόν διπλασιασμό των πόρων του προγράμματος «Συνδέοντας την Ευρώπη» για τις μεταφορές και τη στρατιωτική κινητικότητα, από περίπου 26 σε 51,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτά, περίπου 17,7 δισεκατομμύρια προορίζονται για τη στρατιωτική κινητικότητα, δεκαπλάσιο ποσό σε σχέση με την τρέχουσα χρηματοδοτική περίοδο.

Τι σημαίνει στρατιωτική κινητικότητα; Ότι οι ευρωπαϊκοί δρόμοι, οι γέφυρες, οι σιδηρόδρομοι και τα λιμάνια πρέπει να μπορούν να εξυπηρετούν, όταν χρειαστεί, και τη μετακίνηση στρατιωτικού προσωπικού και εξοπλισμού. Υποδομές, δηλαδή, που θα εξυπηρετούν τόσο την οικονομική δραστηριότητα όσο και την ευρωπαϊκή άμυνα.

Ο κύριος Τζιτζικώστας περιέγραψε τις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων. Από τη μία υπάρχουν κράτη που ζητούν περισσότερη ευρωπαϊκή παρέμβαση στην ασφάλεια, στην ενέργεια, στις μεταφορές και στη διαχείριση κρίσεων. Από την άλλη, ορισμένα από αυτά επιμένουν στη συγκράτηση ή ακόμη και στη μείωση των ευρωπαϊκών δαπανών.

Μια αντίφαση που, όπως επισήμανε, έγινε ιδιαίτερα ορατή κατά την πανδημία και επανέρχεται κάθε φορά που η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια μεγάλη κρίση.

Η συζήτηση αυτή έχει και μια ευρύτερη πολιτική διάσταση. Πόση Ευρώπη θέλουν τελικά τα κράτη μέλη; Μια Ευρώπη που θα συντονίζει τις εθνικές πολιτικές ή μια Ευρώπη με πραγματική δυνατότητα να χρηματοδοτεί και να υλοποιεί κοινές στρατηγικές επιλογές;

Πρόκειται για ένα ερώτημα που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πράσινη μετάβαση και το κόστος της ανταγωνιστικότητας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η συζήτηση για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Έναν κλάδο που για δεκαετίες αποτέλεσε σύμβολο της βιομηχανικής ισχύος της Ευρώπης και σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπος με τον ανταγωνισμό της Κίνας, την τεχνολογική μετάβαση και την ανάγκη περιορισμού των εκπομπών.

Η θέση που παρουσίασε ο Έλληνας Επίτροπος είναι ότι η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια πρέπει να προχωρήσει χωρίς να υπονομεύσει τη βιομηχανική βάση και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Αναφέρθηκε στην αξιοποίηση καθαρότερων καυσίμων, στη δυνατότητα συνέχισης της χρήσης κινητήρων εσωτερικής καύσης υπό αυστηρότερους περιβαλλοντικούς όρους, στην καινοτομία και στην ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει ισχυρότερη δική της παραγωγή μπαταριών.

Διότι δεν αρκεί να κατασκευάζεις ευρωπαϊκά ηλεκτρικά αυτοκίνητα όταν σημαντικό μέρος της τεχνολογίας και της εφοδιαστικής αλυσίδας εξαρτάται από τρίτες χώρες.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να γίνει καθαρότερη, χωρίς να χάσει την παραγωγική της ισχύ. Και αυτό δεν είναι μια απλή τεχνολογική αλλαγή. Αφορά εκατομμύρια εργαζομένους, ολόκληρες βιομηχανικές περιοχές και την οικονομική ανεξαρτησία της Ευρώπης.

Μια συζήτηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Απόστολο Τζιτζικώστα για την Ευρώπη του αύριο
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να γίνει καθαρότερη, χωρίς να χάσει την παραγωγική της ισχύ © Andreas Gucklhorn / Unsplash

Στη συζήτηση μπήκε και η νέα πραγματικότητα των drones. Οι επανειλημμένες παραβιάσεις εναέριου χώρου, οι κίνδυνοι για τα αεροδρόμια και τις κρίσιμες υποδομές έχουν οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην προετοιμασία αυστηρότερων κανόνων ταυτοποίησης.

Ο στόχος είναι τα drones να μην μπορούν να επιχειρούν ανώνυμα. Το ευρωπαϊκό σχέδιο προβλέπει επέκταση της υποχρεωτικής καταχώρισης και της δυνατότητας απομακρυσμένης αναγνώρισης σε μικρότερα drones, άνω των 100 γραμμαρίων.

Πριν από λίγα χρόνια, τα drones συνδέονταν στο μυαλό των περισσότερων με τη φωτογραφία, τις κινηματογραφικές λήψεις ή με μια καινούργια τεχνολογική μόδα. Σήμερα αποτελούν και ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Θα σταματήσουμε επιτέλους να αλλάζουμε τα ρολόγια μας;

Ανάμεσα στα σοβαρά γεωπολιτικά και οικονομικά ζητήματα βρέθηκε και ένα θέμα της καθημερινότητάς μας: η αλλαγή της ώρας.

Η πρόταση να σταματήσουμε να γυρίζουμε τα ρολόγια μας δύο φορές τον χρόνο βρίσκεται σε εκκρεμότητα από το 2018, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επί προεδρίας Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, εισηγήθηκε την κατάργηση της εποχικής αλλαγής.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε την πρόταση το 2019, όμως τα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν.

Ο κύριος Τζιτζικώστας εξήγησε ότι η προσπάθεια επανέρχεται, με μια νέα μελέτη που εξετάζει τις οικονομικές, κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις της αλλαγής ώρας.

Τα επιχειρήματα δεν περιορίζονται πλέον στην εξοικονόμηση ενέργειας, η οποία αμφισβητείται ως σημαντικό όφελος. Εξετάζονται επίσης οι επιδράσεις στον ύπνο, στην υγεία και στην οδική ασφάλεια.

Το πρόβλημα είναι ότι οι χώρες δεν συμφωνούν ούτε στο αν θα πρέπει να διατηρηθεί μόνιμα η θερινή ή η χειμερινή ώρα.

Ένα ζήτημα που μοιάζει τόσο απλό για τον πολίτη αποδεικνύεται εξαιρετικά περίπλοκο όταν πρέπει να αποφασιστεί από 27 κυβερνήσεις. Μια μικρή, αλλά χαρακτηριστική εικόνα της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή φτάνει μέχρι το αεροπορικό μας εισιτήριο

Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στις τιμές των καυσίμων αποτέλεσαν ένα ακόμη σημαντικό μέρος της συζήτησης.

Η αναστάτωση στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας, ιδιαίτερα στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ, έχει επηρεάσει τις διεθνείς αγορές. Η Ευρώπη, όπως εξήγησε ο Επίτροπος, αντιμετωπίζει κυρίως πρόβλημα τιμών και όχι γενικευμένης έλλειψης καυσίμων.

Στις αερομεταφορές, ωστόσο, η πίεση είναι ήδη αισθητή. Οι αεροπορικές εταιρείες είχαν σε πολλές περιπτώσεις εξασφαλίσει καύσιμα μέσω συμβολαίων σε χαμηλότερες τιμές. Καθώς τα συμβόλαια αυτά λήγουν, εκτίθενται περισσότερο στο αυξημένο κόστος.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να γίνει καθαρότερη, χωρίς να χάσει την παραγωγική της ισχύ
Μια γεωπολιτική κρίση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη μπορεί τελικά να επηρεάσει το κόστος μιας πτήσης από την Αθήνα στις Βρυξέλλες © Emin Huric / Unsplash

Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο νέων αυξήσεων στα αεροπορικά εισιτήρια το 2027.

Μια γεωπολιτική κρίση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη μπορεί τελικά να επηρεάσει το κόστος μιας πτήσης από την Αθήνα στις Βρυξέλλες. Η οικονομική και γεωπολιτική αλληλεξάρτηση γίνεται έτσι απολύτως κατανοητή.

Ο τουρισμός αποκτά ευρωπαϊκή στρατηγική

Ένας ακόμη σημαντικός τομέας του χαρτοφυλακίου του κυρίου Τζιτζικώστα είναι ο τουρισμός, για τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 4 Νοεμβρίου την πρώτη ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική βιώσιμου τουρισμού. Την επόμενη ημέρα, ο Έλληνας Επίτροπος παρουσίασε τη στρατηγική στους υπουργούς Τουρισμού των κρατών μελών, στην Ιρλανδία.

Η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας γίνεται περισσότερο κατανοητή αν κοιτάξουμε τα μεγέθη. Η Ευρώπη παραμένει ο δημοφιλέστερος τουριστικός προορισμός στον κόσμο, υποδεχόμενη σχεδόν το 40% των διεθνών τουριστικών αφίξεων. Πρόκειται για περίπου 600 εκατομμύρια επισκέπτες τον χρόνο. Ο τουρισμός στηρίζει περισσότερες από 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περίπου πέντε εκατομμύρια επιχειρήσεις.

Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που αποτυπώνει καλύτερα από οποιοδήποτε άλλο το πρόβλημα της τουριστικής ανάπτυξης: μόλις το 13% των ευρωπαϊκών περιφερειών συγκεντρώνει το 50% των τουριστικών διανυκτερεύσεων.

Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι προορισμοί δέχονται τεράστια πίεση, ενώ άλλοι, με σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης, παραμένουν στο περιθώριο της τουριστικής οικονομίας.

Ο υπερτουρισμός, τον οποίο συζητούμε όλο και περισσότερο και στην Ελλάδα, δεν αποτελεί επομένως αποκλειστικά ελληνικό πρόβλημα. Απασχολεί ολόκληρη την Ευρώπη. Και η αντιμετώπισή του δεν εξαντλείται στην επιβολή περιορισμών ή πρόσθετων τελών στους επισκέπτες. Απαιτεί καλύτερη διαχείριση των τουριστικών ροών, επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και ανάδειξη λιγότερο γνωστών προορισμών.

Μια συζήτηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Απόστολο Τζιτζικώστα για την Ευρώπη του αύριο
Λισαβόνα, Πορτογαλία. Ορισμένοι προορισμοί της Ευρώπης δέχονται τεράστια πίεση, ενώ άλλοι, με σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης, παραμένουν στο περιθώριο της τουριστικής οικονομίας © Paulo Evangelista / Unsplash

Η νέα στρατηγική προβλέπει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μοντέλου διαχείρισης τουριστικών προορισμών και την ανάπτυξη μιας εργαλειοθήκης με πρακτικές λύσεις για τις τοπικές αρχές. Προβλέπει επίσης έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό συντονισμού για την αντιμετώπιση κρίσεων που επηρεάζουν τον τουρισμό, είτε πρόκειται για ακραία καιρικά φαινόμενα είτε για υγειονομικές ή γεωπολιτικές αναταράξεις.

Ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι η ανταγωνιστικότητα. Η ευρωπαϊκή τουριστική βιομηχανία αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, ενώ η ψηφιοποίηση και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι υπηρεσίες, οι κρατήσεις και η διαχείριση των προορισμών.

Στο σχέδιο περιλαμβάνονται μια Ευρωπαϊκή Ακαδημία Τουρισμού, που θα επενδύσει στις δεξιότητες των εργαζομένων, ένα Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Τουρισμού και ένας κοινός ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων, ο οποίος θα επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της πληροφορίας και της τεχνητής νοημοσύνης.

Υπάρχει και το ζήτημα της χρηματοδότησης. Όπως μας εξήγησε ο κύριος Τζιτζικώστας, ο τουρισμός υποστηρίζεται σήμερα από 15 διαφορετικά ευρωπαϊκά προγράμματα, με τη συνολική χρηματοδότηση της περιόδου 2021-2027 να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 18 δισεκατομμύρια ευρώ. Η πρόσβαση σε αυτά τα χρήματα, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δεν είναι πάντοτε εύκολη. Η απλοποίηση των διαδικασιών αποτελεί μέρος του νέου σχεδιασμού.

Ανάμεσα στις πρωτοβουλίες βρίσκεται και το Destination Europe, με στόχο την ενιαία διεθνή προβολή της Ευρώπης και την ανάπτυξη ταξιδιωτικών εμπειριών που θα συνδυάζουν περισσότερες από μία ευρωπαϊκές χώρες.

Για την Ελλάδα, που εξακολουθεί να στηρίζει μεγάλο μέρος της οικονομικής της δραστηριότητας στον τουρισμό, όλα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία. Το στοίχημα δεν είναι απλώς να προσελκύσουμε περισσότερους επισκέπτες. Είναι να εξασφαλίσουμε ότι η τουριστική ανάπτυξη θα αποφέρει μεγαλύτερο όφελος στις τοπικές κοινωνίες, χωρίς να εξαντλεί τους φυσικούς πόρους και χωρίς να υποβαθμίζει την καθημερινότητα των κατοίκων.

Ένα εισιτήριο για μια ολόκληρη Ευρώπη

Στη συζήτησή μας παρουσιάστηκαν και οι αλλαγές που σχεδιάζονται για να γίνει ευκολότερη η μετακίνηση των Ευρωπαίων πολιτών από χώρα σε χώρα.

Σήμερα, για να ταξιδέψει κανείς σε διαφορετικές ευρωπαϊκές πόλεις χρησιμοποιώντας περισσότερα από ένα μέσα μεταφοράς, συχνά χρειάζεται να κάνει διαφορετικές κρατήσεις, να αγοράσει ξεχωριστά εισιτήρια και να αναλάβει ο ίδιος τον κίνδυνο αν χαθεί μια ανταπόκριση.

Το ευρωπαϊκό Passenger Package, που προτάθηκε τον Μάιο του 2026, επιχειρεί να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα, αρχικά με σημαντικές παρεμβάσεις στις σιδηροδρομικές μετακινήσεις. Η προοπτική είναι ο ταξιδιώτης να μπορεί να οργανώνει σύνθετες διαδρομές μέσα από μία πλατφόρμα, με ενιαία κράτηση και καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων του.

Παράλληλα, έχει ολοκληρωθεί η νομοθετική αναθεώρηση των δικαιωμάτων των αεροπορικών επιβατών, ύστερα από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν περισσότερο από μία δεκαετία. Οι νέες διατάξεις θα εφαρμόζονται από τον Οκτώβριο του 2027.

Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι οι οικογένειες θα μπορούν να κάθονται δίπλα στα παιδιά τους κάτω των 14 ετών χωρίς πρόσθετη χρέωση. Καταργείται επίσης η πρακτική ορισμένων αεροπορικών εταιρειών να ακυρώνουν το εισιτήριο επιστροφής όταν ο επιβάτης δεν έχει χρησιμοποιήσει την πτήση αναχώρησης.

Ενισχύεται ακόμη η υποχρέωση ενημέρωσης των επιβατών για τα δικαιώματά τους σε περίπτωση καθυστέρησης ή ακύρωσης, ενώ παραμένουν οι αποζημιώσεις από 250 έως 600 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση της πτήσης, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Οι νέοι κανόνες επιδιώκουν επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια στις χρεώσεις των χειραποσκευών και ευκολότερες διαδικασίες επιστροφής χρημάτων.

Πρόκειται για αλλαγές που μπορεί να φαίνονται μικρές μπροστά στα μεγάλα έργα υποδομής, αλλά επηρεάζουν άμεσα εκατομμύρια ανθρώπους. Γιατί η ευρωπαϊκή συνδεσιμότητα δεν κρίνεται μόνο από το αν κατασκευάζεται μια νέα σιδηροδρομική γραμμή. Κρίνεται και από το πόσο εύκολα, οικονομικά και με ασφάλεια μπορεί να χρησιμοποιήσει ο πολίτης τις υποδομές που ήδη υπάρχουν.

Δεν απέφυγε τα Τέμπη

Ένα από τα σημεία που προσωπικά συγκράτησα ήταν η συζήτηση για τα Τέμπη. Ο κύριος Τζιτζικώστας δεν απέφυγε το θέμα και το συνέδεσε με τη συνολικότερη ανάγκη ασφαλών, σύγχρονων και διαλειτουργικών ευρωπαϊκών σιδηροδρομικών δικτύων.

Για εμάς στην Ελλάδα, βεβαίως, η συζήτηση για τα τρένα έχει αποκτήσει μια εντελώς διαφορετική βαρύτητα. Η τραγωδία των Τεμπών μάς υπενθυμίζει ότι οι μεταφορές δεν είναι μόνο ζήτημα ανάπτυξης και ταχύτητας. Είναι πρωτίστως ζήτημα ασφάλειας, θεσμικής ευθύνης και εμπιστοσύνης των πολιτών.

Η ευρωπαϊκή συνδεσιμότητα δεν μπορεί να αποτελεί ένα φιλόδοξο σχέδιο πάνω σε έναν χάρτη, όταν υπάρχουν ακόμη εθνικά δίκτυα που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Ούτε, βέβαια, η ευρωπαϊκή στρατηγική απαλλάσσει τις εθνικές κυβερνήσεις από τις δικές τους ευθύνες.

Στο ίδιο πλαίσιο της ασφάλειας, αλλά σε διαφορετικό τομέα, συζητήσαμε και τις εκκρεμείς υποθέσεις παραβάσεων της Ελλάδας σχετικά με τα συστήματα αεροναυτιλίας.

Τρεις διαδικασίες παραμένουν ανοιχτές, μεταξύ άλλων για τα συστήματα ραντάρ, τις ψηφιακές επικοινωνίες και τις διαδικασίες πλοήγησης των αεροσκαφών. Μία από αυτές έχει ήδη παραπεμφθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Έλληνας Επίτροπος επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί την πορεία συμμόρφωσης της χώρας και ότι, εφόσον δεν τηρηθούν οι υποχρεώσεις και τα χρονοδιαγράμματα, οι διαδικασίες θα προχωρήσουν.

Έχει σημασία να το επισημάνουμε: η ασφάλεια των μεταφορών δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή πρόθεση ή τις εξαγγελίες των κυβερνήσεων. Χρειάζεται συστήματα που λειτουργούν, ελέγχους που γίνονται και κανόνες που εφαρμόζονται.

Η θαλάσσια συγκοινωνία της Θεσσαλονίκης

Η συζήτηση έφτασε, αναπόφευκτα, και στη Θεσσαλονίκη. Την ιδιαίτερη πατρίδα του κυρίου Τζιτζικώστα, για την οποία διακρίνει κανείς ότι διατηρεί ισχυρό ενδιαφέρον.

Έχοντας διατελέσει περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, γνωρίζει τις δυνατότητες αλλά και τις εκκρεμότητες της περιοχής. Η σύνδεση της Θεσσαλονίκης με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, μέσα από έναν σύγχρονο οδικό και σιδηροδρομικό άξονα, αποτελεί άλλωστε μία από τις προτεραιότητες που έχει αναδείξει δημόσια.

Η Θεσσαλονίκη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κόμβο ανάμεσα στην Κεντρική Ευρώπη, τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο, αρκεί να αποκτήσει τις υποδομές που απαιτεί ένας τέτοιος ρόλος.

Ως Θεσσαλονικιά, δυσκολεύομαι να μη σκεφτώ πόσες φορές έχουμε ακούσει για τη στρατηγική γεωγραφική θέση της πόλης και πόσο λιγότερες έχουμε δει αυτή τη θέση να μεταφράζεται σε πραγματικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα.

Η γεωγραφία από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται πολιτική, σχεδιασμός, επενδύσεις και, κυρίως, υλοποίηση.

Μια συζήτηση με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Απόστολο Τζιτζικώστα για την Ευρώπη του αύριο
© Mirkos Tsarouchidis / Unsplash

Έθεσα στη συζήτηση και ένα ζήτημα που με απασχολεί εδώ και χρόνια: τη δυνατότητα να αποκτήσει επιτέλους η Θεσσαλονίκη θαλάσσια αστική συγκοινωνία.

Ένα σύστημα που θα συνδέει το κέντρο της πόλης, από την περιοχή του Λευκού Πύργου, με τους οικισμούς του Δήμου Θερμαϊκού. Μια ιδέα που είχε απασχολήσει την πόλη ήδη από την εποχή του Γιάννη Μπουτάρη, αλλά παραμένει μέχρι σήμερα στα χαρτιά.

Η απάντηση του κυρίου Τζιτζικώστα είχε ενδιαφέρον. Εξήγησε ότι το χαρτοφυλάκιό του αφορά κυρίως μεγάλες διασυνοριακές υποδομές, ωστόσο ένα τέτοιο έργο θα μπορούσε να αναζητήσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μέσα από τα Ταμεία Συνοχής ή το ΕΣΠΑ.

Υπάρχουν, βεβαίως, προϋποθέσεις. Χρειάζεται μια ολοκληρωμένη και ώριμη πρόταση από τις αρμόδιες αρχές, να έχουν αντιμετωπιστεί τα σύνθετα αδειοδοτικά ζητήματα και να υπάρχει ένα βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας, πιθανότατα με συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων.

Με άλλα λόγια, η Ευρώπη δεν αποκλείει μια τέτοια χρηματοδότηση. Πρέπει όμως κάποιος στην Ελλάδα να προετοιμάσει και να υποβάλει το κατάλληλο σχέδιο.

Αυτό είναι και το σημείο που προσωπικά με ενδιαφέρει περισσότερο. Γιατί η Θεσσαλονίκη έχει περάσει δεκαετίες συζητώντας για έργα τα οποία σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις αποτελούν εδώ και χρόνια μέρος της καθημερινότητας.

Το Μετρό λειτουργεί πλέον, η επέκταση προς την Καλαμαριά παραδόθηκε, ο στόλος των λεωφορείων ανανεώνεται και το Flyover προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2027. Ωστόσο, μια πόλη με τόσο εκτεταμένο παραλιακό μέτωπο εξακολουθεί να αγνοεί τη δυνατότητα της θάλασσας ως μέσου καθημερινής μετακίνησης.

Ο άνθρωπος πίσω από το χαρτοφυλάκιο

Πέρα από τα σχέδια και τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες, είχε ενδιαφέρον και η προσωπική επαφή με τον Επίτροπο. Ο κύριος Τζιτζικώστας είναι ιδιαίτερα επικοινωνιακός, άνετος στη συζήτηση και, τουλάχιστον από την εικόνα που αποκόμισα, αρκετά στοχοπροσηλωμένος. Δεν έδωσε την εντύπωση ενός πολιτικού που περιορίζεται στην αναπαραγωγή ενός προετοιμασμένου θεσμικού λόγου.

Η ομάδα που τον πλαισιώνει φαίνεται επίσης να εργάζεται με σοβαρότητα και σαφή προσανατολισμό. Σε τέτοιες θέσεις, άλλωστε, η αποτελεσματικότητα δεν εξαρτάται μόνο από τον επικεφαλής, αλλά και από την ποιότητα των ανθρώπων που αναλαμβάνουν να μετατρέψουν τις πολιτικές προτεραιότητες σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.

Κάτι ακόμη που μου έκανε εντύπωση προέκυψε από τις υπόλοιπες συναντήσεις της δημοσιογραφικής αποστολής. Συνομιλώντας με εκπροσώπους διαφορετικών πολιτικών παρατάξεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποκόμισα την αίσθηση ότι ο Έλληνας Επίτροπος διαθέτει ευρύτερη αποδοχή και διαύλους επικοινωνίας που υπερβαίνουν τις παραταξιακές διαχωριστικές γραμμές.

Δεν είναι καθόλου αμελητέο σε μια Ευρώπη όπου οι πολιτικές ισορροπίες γίνονται ολοένα πιο σύνθετες.

Επιστρέφοντας από τις Βρυξέλλες, κρατώ κυρίως το μέγεθος της πρόκλησης που βρίσκεται μπροστά μας. Η Ευρώπη καλείται να γίνει περισσότερο ανταγωνιστική, ασφαλής, βιώσιμη και ανθεκτική, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές συνθήκες αλλάζουν ταχύτατα.

Ο κύριος Τζιτζικώστας παρουσίασε έναν σαφή ευρωπαϊκό προσανατολισμό και έδειξε αποφασισμένος να εργαστεί προς αυτή την κατεύθυνση.

Το αν τα φιλόδοξα σχέδια θα μετατραπούν σε έργα θα κριθεί στα επόμενα χρόνια. Θα εξαρτηθεί από τη χρηματοδότηση, τη συνεργασία των κρατών και την ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να ξεπεράσουν παλιές αγκυλώσεις.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ

Tα καλύτερα άρθρα της ημέρας έρχονται στο mail σου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.

// EMPTY