- CITY GUIDE
- PODCAST
-
19°
Πολυτεχνείο 1973: Ανάμεσα στη σιωπή και την κραυγή
Μνήμη μιας εξέγερσης πέρα από τις ιδεολογικές οικειοποιήσεις
Πολυτεχνείο 1973: Η εξέγερση, η διάχυσή της στην κοινωνία και η πολιτική παρακαταθήκη
Η πύλη του Πολυτεχνείου έχει καταρρεύσει, το τανκς έχει εισβάλει στον χώρο, η Ασφάλεια χτυπάει αλύπητα, πολλοί, κυρίως όσοι προσπαθούν να διαφύγουν από την Πατησίων, συλλαμβάνονται. Πυροβολισμοί στον αέρα από τους Λοκατζήδες, ήχοι από σίδερα που συντρίβονται, οιμωγές πόνου, οσμή από αίμα, μπαρούτι και αγωνία. Καταφέρνουμε να ξεφύγουμε πηδώντας από τα παράθυρα του Γκίνη. Ανεβαίνω τρέχοντας τη Στουρνάρη, ξεφεύγω, με μερικές γκλομπιές, από δύο αστυνομικά μπλόκα πριν από την πλατεία Εξαρχείων και συνεχίζω για το σπίτι, στη Νικηφόρου Ουρανού, όπου έχει προκαθοριστεί ως σημείο συνάντησης για Ρηγάδες και μέλη του τομέα πολιτισμού του ΚΚΕ Εσωτερικού. Για να φτάσω, περνάω από την Τσιμισκή, το σπίτι της Φρίντας Λιάππα, όταν ακούω από το μπαλκόνι την κυρία Ελένη, τη μάνα της Φρίντας —την Κυρα-Λένη, όπως ήθελε να τη λέμε— να με ρωτάει με αγωνία: «Τέλη, τι έγινε;». «Μπήκαν στο Πολυτεχνείο», της φωνάζω και συνεχίζω, δαρμένος και ξεθεωμένος πια. Όταν ακούω πίσω μου την Κυρα-Λένη να κραυγάζει, με όλη της τη δύναμη, από το μπαλκόνι της: «Ξυπνάτε, γειτόνοι! Βγείτε έξω! Σκοτώνουν τα παιδιά μας!».
Πριν από καιρό είχα γράψει ένα κείμενο με τίτλο «Η σιωπή του Πολυτεχνείου». Όπου, ανάμεσα σε άλλα, σημείωνα: «Μια σιωπή έπεσε ξαφνικά αργά κάποια στιγμή το βράδυ, περασμένα μεσάνυχτα, ώρα Πολυτεχνείου. Κράτησε μόνο κάποια δευτερόλεπτα. Αυτά τα δευτερόλεπτα όμως άλλαξαν ολόκληρη την αφήγηση της ιστορίας. Ήταν η στιγμή που κόπηκαν μαχαίρι, λες στον αέρα, τα συνθήματα που μέχρι τότε δονούσαν την ατμόσφαιρα. Γιατί ένας άλλος ήχος ερχόταν να καταλάβει τον χώρο. Ήταν η στιγμή που ακούστηκε ο ήχος από τις πρώτες ερπύστριες. Η στιγμή που όλοι όσοι είχαν μείνει μέσα στο Πολυτεχνείο κατάλαβαν το τι θα επακολουθούσε. Που δεν υπήρχαν πια κομματικοί, αριστεριστές, αναρχικοί, αυτόνομοι ή ανεξάρτητοι. Μόνο κυνηγημένοι άνθρωποι, ασχέτως πολιτικής προέλευσης, που βρέθηκαν εκεί γιατί τους κινούσε μια κοινή ανάγκη: να δηλώσουν με θάρρος πως δεν ανέχονταν πια να τους στερούν το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση, στη δημόσια δήλωση γνώμης, στην επιλογή κομμάτων, με δυο λόγια, τη Δημοκρατία. Η στιγμή που όλοι αυτοί κοιτάζονταν στα μάτια. Μια κάθετη στιγμή στον μεγάλο ιστορικό χρόνο. Εκείνη η στιγμή που στη στιγμιαία διάρκειά της ολοκληρώθηκε και τέλειωσε αυτό που σήμερα ονομάζουμε το "Πολυτεχνείο". Η στιγμή που το "Πολυτεχνείο" σώπασε».
Ανάμεσα σ’ αυτή τη «σιωπή του Πολυτεχνείου» και την αγωνιώδη —αλλά και συνάμα δυναμική— κραυγή της Κυρα-Λένης έχει εγκατασταθεί στη μνήμη μου ο πυρήνας αυτού που ονομάζουμε «Πολυτεχνείο»: από τη μια, η ακαριαία σιωπή μετά την είσοδο του τανκς, που στη στιγμιαία διάρκειά της ενοποίησε χρόνο, χώρο και ανθρώπους, ολοκληρώνοντας αυτό που σήμερα ονομάζουμε «Πολυτεχνείο». Και από την άλλη, η «λαϊκή κραυγή» της Κυρα-Λένης ως δείγμα της επίπτωσης που είχε αυτή η κορυφαία στιγμή της Αντίστασης στη χούντα, με τη διάχυσή της σε ευρύτερα κοινωνικά σώματα. Γιατί μπορεί μεν το Πολυτεχνείο να μην έριξε τη δικτατορία, κατάφερε ωστόσο να κρατήσει όρθιο το δημοκρατικό φρόνημα ενός μεγάλου τμήματος του κοινωνικού συνόλου.
Και, εντέλει, για εμένα —όπως και για πάμπολλους, πιστεύω— που τις μέρες εκείνες βρέθηκαν στο Πολυτεχνείο, η εξέγερση εκείνη, ως «κάθετη, μοναδική τομή στον μεγάλο ιστορικό χρόνο», ένα καίριο νόημα είχε: την επάνοδο τότε της Δημοκρατίας —και, ως προέκταση, την υπεράσπισή της σήμερα, απέναντι σε όλους όσοι, ακόμη και δυνητικά, μπορεί να την απειλήσουν. Έχοντας διαρκώς στο μυαλό από τη μία «τη στιγμή που το Πολυτεχνείο σώπασε» και από την άλλη τη «λαϊκή κραυγή» της Κυρα-Λένης.
ΥΓ. Όσο για κάποιους —οπαδούς, συνήθως, δικτατορικών καθεστώτων— που βρήκαν και φέτος ευκαιρία να απομειώσουν —ή και να αρνηθούν— την ιστορική σημασία εκείνης της εξέγερσης, ας ξέρουν πως θα μας βρίσκουν διαρκώς απέναντι. Όπως απέναντι θα μας βρίσκουν οι οπαδοί του κομμουνιστικού ολοκληρωτισμού, που για μια ακόμη φορά προσπαθούν να οικειοποιηθούν μια αυθόρμητη εξέγερση που, στην εποχή της, έκαναν τα πάντα για να την ακυρώσουν. Αντίθετους, όμως, μας βρίσκουν —από μια άλλη πλευρά, αυτή τη φορά— και ορισμένες προσπάθειες «προέκτασης» της «εξεγερσιακής διάστασης» ως μιας μόνιμης κατάστασης, εκτός τόπου και χρόνου, εμμένοντας σε κάποιου τύπου «διαρκή επικαιρότητά» του.
ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ
ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μνήμη μιας εξέγερσης πέρα από τις ιδεολογικές οικειοποιήσεις
Αποφασίζεται η προφυλάκισή του ή όχι
Δεν εντοπίστηκαν κακώσεις
Η κρυφή χορήγηση ουσιών που αποτελεί μια λιγότερο ορατή μορφή κακοποίησης
Τι υποστηρίζει ο δικηγόρος ενός εκ των δύο καταδικασμένων
Η επέκταση της Γραμμής 2
Οι εφιαλτικές στιγμές που βίωσε το βράδυ του Σαββάτου
Πολλά σκουπίδια και ακόμα περισσότερες δικαιολογίες
Η καταγγέλλουσα είχε υποβληθεί σε πλασμαφαίρεση
«Οι πυροσβέστες μας ακολούθησαν το πρωτόκολλο ακριβώς» τόνισε η εκπρόσωπος Τύπου της Πυροσβεστικής
Κρίσιμες οι επόμενες ώρες
Τι εντοπίστηκε και κατασχέθηκε στο σπίτι του
Τι περιλαμβάνει η δικογραφία
Τι υποστηρίζει ο διευθυντής του Καραμανδάνειου Νοσοκομείου
Τι εξετάζουν οι αρχές
Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.