Συνέντευξη με τον δημοσιογράφο και εκδότη του free press περιοδικού Citymag, Άγγελο Ν. Βάσσο
Το Citymag είναι ο απόλυτος φρι πρες οδηγός της πόλης και ο εκδότης του, Άγγελος Ν. Βάσσος, ιδανικός ξεναγός για τη Θεσσαλονίκη των ημερών. Παραδοσιακά, λόγω ΔΕΘ, τέτοιες μέρες οι δρόμοι και οι πλατείες σκάνε από κόσμο, εξαγγελίες, ταξίματα και ηδονιστικό σαφάρι ανεύρεσης καλής ζωής. Η συνέντευξη που ακολουθεί, επομένως, ας λειτουργήσει ως password που ξεκλειδώνει τα μυστικά της Θεσσαλονίκης.
Κατέχεις την πόλη οριζοντίως και καθέτως, την περπατάς καθημερινά, η δημοσιογραφία σου είναι ρεπορταζιακή, καταγράφεις τις μικρές και μεγάλες αλλαγές, οπότε ευθέως: σε τι φάση βρίσκεται η Θεσσαλονίκη;
Σε μια πολύ ενδιαφέρουσα φάση. Βρίσκεται στη φάση εκείνη που ένας άνθρωπος, ύστερα από χρόνια που του έλεγαν ότι «κάποτε θα τα καταφέρει», αρχίζει επιτέλους να σηκώνεται από την καρέκλα και να κάνει πράγματα.
Επί δεκαετίες η Θεσσαλονίκη ήταν μια πόλη σε αναμονή. Περιμέναμε το μετρό, περιμέναμε το FlyOver, περιμέναμε την ανάπλαση της ΔΕΘ, περιμέναμε το λιμάνι, περιμέναμε επενδύσεις, περιμέναμε να γίνει κάτι μεγάλο, για να αρχίσουμε να πιστεύουμε ότι μπορούμε να γίνουμε κάτι μεγάλο. Υπήρχε μια σχεδόν μεταφυσική σχέση με το μέλλον: το καλύτερο της πόλης βρισκόταν πάντοτε λίγα χρόνια παρακάτω.
Αυτό αλλάζει. Και αλλάζει όχι επειδή ξαφνικά γίναμε τέλειοι — προς Θεού. Εξακολουθούμε να έχουμε κυκλοφοριακό, έλλειψη πρασίνου, προβλήματα στάθμευσης, γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και όλες τις παλιές ελληνικές αμαρτίες. Αλλά για πρώτη φορά εδώ και πολλές δεκαετίες συμβαίνουν ταυτόχρονα πράγματα σε υποδομές, επενδύσεις, τουρισμό, πολιτισμό και δημόσιο χώρο.
Και το σημαντικότερο: αρχίζουν να συνδέονται. Αυτή είναι για εμένα η λέξη-κλειδί της επόμενης Θεσσαλονίκης: η σύνδεση. Να συνδεθεί το λιμάνι με τον σιδηρόδρομο, το αεροδρόμιο με το μετρό, τα πανεπιστήμια με την οικονομία, το κέντρο με τα δυτικά, η πόλη με τη θάλασσα, η ιστορία με το μέλλον. Οι μεγάλες μητροπόλεις δεν είναι συλλογές από ωραία έργα. Είναι οικοσυστήματα.
Άρα, αν με ρωτάς «σε τι φάση βρίσκεται;», θα έλεγα: στην πρώτη πραγματική φάση ενηλικίωσης μετά από πολλές δεκαετίες εφηβείας. Και, όπως συμβαίνει με κάθε εφηβεία, θα κάνει λάθη. Αλλά, τουλάχιστον, τώρα κινείται.
Έγραψες πρόσφατα ότι της πόλης της λείπει η φιλοδοξία. Δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα ισχυρό διεθνές brand, δεν έχει αποφασίσει τι ακριβώς θέλει να «πουλήσει». Είμαστε γαστρονομικός προορισμός; Βυζαντινή πρωτεύουσα; Πόλη πολιτισμού; Hub για τη Βαλκανική; Πανεπιστημιούπολη; Προορισμός για ψηφιακούς νομάδες; Πως προσπαθεί να είναι λίγο απ’ όλα και γι’ αυτό, τελικά, δεν κυριαρχεί σε τίποτα. Στο επιμύθιο εκείνου του άρθρου σου κατέληγες πως «Η Θεσσαλονίκη δεν πάσχει από έλλειψη δυνατοτήτων. Πάσχει από έλλειψη αυτοπεποίθησης». Για επέκτεινε, κύριε, τι φταίει και δεν μπορεί η πόλη να κυνηγήσει μια ξεκάθαρη αφηγηματική ταυτότητα, όπως έκαναν η Αμβέρσα, το Μάντσεστερ ή το Σαν Σεμπαστιάν;
Η Θεσσαλονίκη έχει προσωπικότητα. Αυτό που της λείπει είναι η αυτοπεποίθηση να την εκφέρει καθαρά. Και αυτό είναι, ίσως, ένα ακόμη πιο ενδιαφέρον πρόβλημα.
Δεν είμαστε μια πόλη χωρίς υλικό. Είμαστε μια πόλη με υπερβολικά πολύ υλικό. Έχουμε θάλασσα, ιστορία, πολυπολιτισμικό παρελθόν, γαστρονομία, πανεπιστήμια, λιμάνι, γεωγραφική θέση, πολιτισμό, νυχτερινή ζωή, νεανικό πληθυσμό, μια εξαιρετικά ιδιαίτερη αστική κλίμακα. Έχουμε ακόμη και κάτι που πολλές πόλεις θα πλήρωναν ακριβά για να αποκτήσουν: χαρακτήρα.
Το πρόβλημα είναι ότι επί χρόνια προσπαθούσαμε να αποφασίσουμε ποιο από όλα αυτά θα είμαστε. Ίσως όμως η απάντηση να είναι ότι δεν χρειάζεται να διαλέξουμε. Η Θεσσαλονίκη δεν πρόκειται να γίνει Σαν Σεμπαστιάν επειδή θα αποφασίσει ένα πρωί ότι είναι «γαστρονομική πόλη». Ούτε θα γίνει Μάντσεστερ επειδή θα αποφασίσει ότι είναι «τεχνολογικό hub». Η δική της ευκαιρία είναι να συνθέσει πράγματα που αλλού εμφανίζονται χωριστά.
Μια πόλη της θάλασσας που είναι ταυτόχρονα βαλκανική πύλη, πολιτιστικός κόμβος, πανεπιστημιακή πόλη, γαστρονομικός προορισμός και πόλη γνώσης. Και αυτό δεν είναι μάρκετινγκ. Είναι γεωγραφία, ιστορία και οικονομία. Άλλωστε, η πόλη ήδη μετακινείται από ένα παλιό παραγωγικό μοντέλο σε ένα μοντέλο γνώσης, έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας. Παράλληλα, το λιμάνι αποκτά ξανά στρατηγικό βάρος ως πύλη προς τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Και η πολιτιστική της υποδομή είναι ήδη πολύ ισχυρότερη απ’ όσο συχνά αντιλαμβανόμαστε.
Άρα, δεν θα έψαχνα ένα σλόγκαν. Θα έψαχνα μια μεγάλη αφήγηση. Και η αφήγηση αυτή θα μπορούσε να είναι εξαιρετικά απλή: μια μεσογειακή πόλη με βαλκανικό μυαλό, ιστορικό βάθος και βλέμμα προς το μέλλον. Αυτό, ναι: θα το αγόραζα.
17°
