Αλέξανδρος Μολασιώτης: «Η υγεία σήμερα δεν είναι μόνο επιστήμη, είναι και σχέση, σύστημα και κοινωνική πράξη»
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας ακαδημαϊκός και ερευνητής έχει συνδέσει το όνομά του με την έρευνα γύρω από τη διαχείριση συμπτωμάτων στον καρκίνο και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Συνέντευξη με τον καθηγητή Αλέξανδρο Μολασιώτη, έναν ακαδημαϊκό με μακρά πορεία στη νοσηλευτική, την ογκολογική και υποστηρικτική φροντίδα
Σε μια εποχή όπου η ιατρική εξελίσσεται ραγδαία μέσα από την τεχνολογία, τα δεδομένα και την τεχνητή νοημοσύνη, ο καθηγητής Αλέξανδρος Μολασιώτης επιμένει εδώ και δεκαετίες σε κάτι βαθιά ανθρώπινο: ότι η πραγματική ποιότητα της φροντίδας κρίνεται τελικά από το πώς ζει, αισθάνεται και αντέχει ο ίδιος ο ασθενής.
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας ακαδημαϊκός και ερευνητής, με μακρά πορεία στη νοσηλευτική, την ογκολογική και υποστηρικτική φροντίδα, έχει συνδέσει το όνομά του με την έρευνα γύρω από τη διαχείριση συμπτωμάτων στον καρκίνο και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Με περισσότερες από 400 δημοσιεύσεις, παρουσία στα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου και ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες παγκοσμίως στον χώρο της ογκολογικής νοσηλευτικής.
Από τον Ιανουάριο του 2026 υπηρετεί ως Κοσμήτορας στη Σχολή Ψυχολογίας, Υγείας και Κλινικών Επιστημών του Aston University στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ πρόσφατα εξελέγη και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ογκολογικής Νοσηλευτικής. Με αφορμή την αναγόρευσή του σε Επίτιμο Καθηγητή του Τμήματος Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, συζητήσαμε μαζί του για το πώς αλλάζει σήμερα η νοσηλευτική, γιατί η εμπειρία του ασθενούς πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της φροντίδας και τι χρειάζεται να αλλάξει ώστε τα συστήματα υγείας να γίνουν πιο ανθρώπινα, πιο σύγχρονα και πιο ουσιαστικά.
Ο καθηγητής κ. Αλέξανδρος Μολασσιώτης με την πρόεδρο του τμήματος Νοσηλευτικής καθηγήτρια κ. Μαίρη Γκούβα και τον αντιπρόεδρο καθηγητή κ. Στέφανο Μαντζούκα
Τι είναι αυτό που η νοσηλευτική «βλέπει» στον ασθενή και συχνά διαφεύγει από άλλα επιστημονικά πεδία; Η νοσηλευτική εκπαιδεύεται να βλέπει τον ασθενή ως ζωντανή εμπειρία και όχι μόνο ως κλινική περίπτωση. Δεν στεκόμαστε αποκλειστικά στον όγκο, στη θεραπεία ή στους βιοδείκτες, αλλά στο πώς όλα αυτά γίνονται βίωμα: πώς πονάει ο ασθενής, πώς φοβάται, πώς κουράζεται, πώς αλλάζει η καθημερινότητά του και η ταυτότητά του.
Υπάρχουν συμπτώματα, όπως η κόπωση, η δυσφορία, η αβεβαιότητα ή το υπαρξιακό άγχος, που δεν αποτυπώνονται εύκολα σε εξετάσεις, αλλά καθορίζουν την ποιότητα ζωής. Η νοσηλευτική βρίσκεται συνεχώς «δίπλα» στον ασθενή και γι’ αυτό συχνά εντοπίζει νωρίτερα αυτές τις αλλαγές. Θα έλεγα ότι βλέπουμε τον άνθρωπο ανάμεσα στις κλινικές πράξεις, εκεί όπου άλλες επιστήμες δεν κοιτούν συστηματικά.
Πόσο έχει αλλάξει η ογκολογική νοσηλευτική τα τελευταία 20 χρόνια και ποιος είναι σήμερα ο ρόλος της; Η αλλαγή είναι ριζική. Πριν από 20 χρόνια ο ρόλος της ογκολογικής νοσηλευτικής ήταν κυρίως εκτελεστικός και υποστηρικτικός. Σήμερα είναι κλινικός, ερευνητικός και συμβουλευτικός.
Οι νοσηλευτές πλέον: αξιολογούν συστηματικά συμπτώματα, παρακολουθούν τοξικότητες θεραπειών, συμβάλλουν στην επιλογή και τροποποίηση της θεραπείας και παίζουν καθοριστικό ρόλο στην υποστηρικτική φροντίδα και στην ποιότητα ζωής. Σε πολλές χώρες συμμετέχουν ενεργά στις πολυεπιστημονικές ομάδες και επηρεάζουν πραγματικές θεραπευτικές αποφάσεις. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι χωρίς σύγχρονη ογκολογική νοσηλευτική, η εξατομικευμένη ογκολογική φροντίδα δεν μπορεί να λειτουργήσει.
Πού «σπάει» συνήθως η αλυσίδα ανάμεσα στην έρευνα και στην καθημερινή κλινική πρακτική; Το πρόβλημα σπάνια είναι η έλλειψη έρευνας. Η αδυναμία βρίσκεται στη μετάφραση της γνώσης στην πράξη. Οι κατευθυντήριες οδηγίες συχνά είναι πολύπλοκες, γενικές ή αποσυνδεδεμένες από τις πραγματικές συνθήκες εργασίας. Η ευθύνη είναι συλλογική: των ερευνητών που πρέπει να σχεδιάζουν εφαρμόσιμες παρεμβάσεις, των οργανισμών υγείας που οφείλουν να επενδύσουν στη συνεχή εκπαίδευση και των επαγγελματιών που χρειάζονται χρόνο και υποστήριξη για να αλλάξουν πρακτικές. Η νοσηλευτική μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα, ακριβώς επειδή βρίσκεται ταυτόχρονα μέσα στην έρευνα και στην καθημερινή κλινική φροντίδα.
Τι λείπει περισσότερο σήμερα από την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας; Λείπει η εκπαίδευση στην πολυπλοκότητα. Εκπαιδεύουμε άριστους τεχνικούς, αλλά όχι πάντα επαγγελματίες που μπορούν να διαχειριστούν αβεβαιότητα, χρόνιο πόνο, επικοινωνία κακών νέων ή ηθικά διλήμματα. Χρειαζόμαστε περισσότερη διεπιστημονική εκπαίδευση, έμφαση στην επικοινωνία και στη λήψη κοινών αποφάσεων και ουσιαστική καλλιέργεια της ηγεσίας και της κριτικής σκέψης. Η υγεία σήμερα δεν είναι μόνο επιστήμη, είναι και σχέση, σύστημα και κοινωνική πράξη.
Τι πρέπει να αλλάξει στην Ελλάδα για να γίνει η νοσηλευτική χώρος έρευνας και ηγεσίας; Το ταλέντο υπάρχει. Αυτό που λείπει είναι το δομικό πλαίσιο. Χρειάζονται ισχυρότερες ακαδημαϊκές δομές, πραγματικές ευκαιρίες καριέρας στην έρευνα, αναγνώριση του κλινικού και επιστημονικού ρόλου των νοσηλευτών και σύνδεση πανεπιστημίων με την κλινική πράξη. Η νοσηλευτική στην Ελλάδα δεν πρέπει να περιορίζεται στον ρόλο της φροντίδας «εκ του καθήκοντος», αλλά να αναγνωριστεί ως επιστημονικό πεδίο γνώσης, καινοτομίας και ηγεσίας. Αυτό δεν είναι πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση για σύγχρονα και ανθρώπινα συστήματα υγείας.
Tο εσωτερικό παιδί, το εν δυνάμει ενήλικο κομμάτι, η θεραπεία και το θάρρος που χρειάζεται για να εγκαταλείψουμε μια ταυτότητα που κάποτε μας προστάτευσε, αλλά πλέον δεν μας επιτρέπει να πετάξουμε.
Για πέντε μέρες, στο Poseidonion Grand Hotel, το πρώτο retreat της One Sanctum έφερε κοντά 130 ανθρώπους από κάθε γωνιά του κόσμου. Όχι ένα συνέδριο, αλλά ένα μικρό, προσωρινό διεθνές χωριό.
17°
