Η περίπτωση τηςΜπίζι Φίλιπςέφερε ξανά στο προσκήνιο μια εξέταση που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ διασήμων και influencers: την ολόσωμη μαγνητική τομογραφία σε ανθρώπους που δεν έχουν κανένα σύμπτωμα.
Η Μπίζι Φίλιπς αποκάλυψε ότι υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση σπάνιου όγκου στον εγκέφαλο, τον οποίο ανακάλυψε τυχαία χάρη σε ένα full-body MRI της εταιρείας Prenuvo.
Η ίδια δεν είχε συμπτώματα. Μάλιστα, ο προσωπικός της γιατρός τής είχε πει ότι, καθώς οι εξετάσεις αίματος στην ετήσια προληπτική εξέτασή της ήταν φυσιολογικές, δεν υπήρχε λόγος να κάνει την ολόσωμη μαγνητική.
Η Φίλιπς αποφάσισε τελικά να προχωρήσει. Η εξέταση αποκάλυψε μια βλάβη στον εγκέφαλο, η οποία διαγνώστηκε ως ολιγοδενδρογλοίωμα βαθμού 2, ένας σπάνιος όγκος που αναπτύσσεται σχετικά αργά και ανταποκρίνεται στη θεραπεία.
Η έγκαιρη ανακάλυψή του αποδείχθηκε σημαντική. Σύμφωνα με τους γιατρούς της, εάν είχε εντοπιστεί αργότερα, η χειρουργική αφαίρεση θα μπορούσε να είναι δυσκολότερη.
Η περίπτωση της Φίλιπς δεν σημαίνει ότι όλοι χρειάζονται full-body MRI
Η ιστορία μοιάζει εκ πρώτης όψεως με ισχυρό επιχείρημα υπέρ αυτών των εξετάσεων. Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.
Οι ολόσωμες μαγνητικές μπορούν να εντοπίσουν μεγάλο αριθμό «ευρημάτων» σε ανθρώπους που αισθάνονται απολύτως υγιείς. Τα περισσότερα όμως δεν αποδεικνύονται σοβαρές ασθένειες.
Μελέτη του 2020 διαπίστωσε ότι στο 95% των ασυμπτωματικών ανθρώπων που εξετάστηκαν εντοπίστηκε κάποιου είδους «μη φυσιολογικό» εύρημα. Μόλις το 1,8% αυτών των ευρημάτων αποδείχθηκε τελικά ότι ήταν καρκίνος.
Αυτό δημιουργεί το πρόβλημα των λεγόμενων τυχαίων ευρημάτων: μια εξέταση μπορεί να οδηγήσει σε νέες απεικονίσεις, βιοψίες ή ακόμη και επεμβάσεις για κάτι που πιθανότατα δεν θα προκαλούσε ποτέ πρόβλημα.
Η Μαντζίρι Ντίγκε, καθηγήτρια Ακτινολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, έχει επισημάνει ότι οι ολόσωμες μαγνητικές βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ως εργαλείο γενικού προληπτικού ελέγχου.
Παρότι η μαγνητική είναι μη επεμβατική και ιδιαίτερα ευαίσθητη, δεν υπάρχουν ακόμη μεγάλης κλίμακας μακροχρόνια δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι ο προληπτικός έλεγχος ολόκληρου του σώματος σε ασυμπτωματικούς ανθρώπους σώζει περισσότερες ζωές από όσες περιπλέκει μέσω της υπερδιάγνωσης.
Για τον μέσο άνθρωπο, σύμφωνα με τη γιατρό, εξακολουθεί να αποτελεί περισσότερο μια ακριβή επιλογή παρά μια ιατρική αναγκαιότητα που υποστηρίζεται από επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
Το κόστος μπορεί να κυμαίνεται από μερικές εκατοντάδες έως αρκετές χιλιάδες δολάρια, ανάλογα με το πόσο εκτεταμένος είναι ο έλεγχος, ενώ συνήθως δεν καλύπτεται από ασφαλιστικές εταιρείες.
Τα social media παρουσιάζουν κυρίως τη θετική πλευρά
Σημαντικό ρόλο στη δημοτικότητα των εξετάσεων έχουν παίξει και οι celebrities. Φωτογραφίες γνωστών προσώπων με τις χαρακτηριστικές πιτζάμες των κέντρων απεικόνισης και ένα μηχάνημα μαγνητικής στο φόντο έχουν γίνει συνηθισμένο θέαμα στα social media.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA το 2025 εξέτασε αναρτήσεις influencers για εξετάσεις όπως οι ολόσωμες μαγνητικές και τα τεστ πρώιμης ανίχνευσης πολλών μορφών καρκίνου.
Περισσότερο από το 87% των αναρτήσεων παρουσίαζε τις εξετάσεις με θετικό τρόπο, ενώ περίπου το 84% αποτελούσε ξεκάθαρη προώθηση προϊόντων ή υπηρεσιών.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο χρήστης των social media βλέπει πολύ συχνότερα την ιστορία «έκανα την εξέταση και μου έσωσε τη ζωή» παρά τις περιπτώσεις όπου ένα αμφίβολο εύρημα οδήγησε σε άγχος, νέες εξετάσεις και περιττές παρεμβάσεις.
Η ίδια η περίπτωση της Μπίζι Φίλιπς δείχνει και την άλλη πλευρά της έγκαιρης ανακάλυψης. Η ηθοποιός υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου, αλλά στη συνέχεια παρουσίασε σταφυλοκοκκική λοίμωξη στο σημείο της τομής και χρειάστηκε δεύτερο χειρουργείο.
Αυτό δεν αναιρεί το όφελος που είχε για την ίδια η έγκαιρη διάγνωση, αλλά αποτελεί υπενθύμιση ότι κάθε ιατρική παρέμβαση μπορεί να συνοδεύεται από επιπλοκές.
Ο Άντονι ΝτιΤζόρτζιο, αναπληρωτής καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, εμφανίζεται επιφυλακτικός ως προς το εάν οι ολόσωμες μαγνητικές μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά την υγεία του γενικού πληθυσμού.
Δεν αποκλείει τη χρήση τους για ανθρώπους που επιθυμούν να πληρώσουν για την εξέταση, όμως τονίζει ότι στην κλινική πρακτική είναι σχετικά σπάνιο ένα τυχαίο εύρημα από τέτοιου τύπου έλεγχο να οδηγήσει τελικά σε ουσιαστική ιατρική παρέμβαση.
Τελικά, πρέπει να κάνουμε μαγνητική;
Η περίπτωση της Φίλιπς δεν δίνει μια απάντηση που να ισχύει για όλους. Για εκείνη, η εξέταση πράγματι εντόπισε έναν πραγματικό και κακοήθη όγκο πριν γίνει μεγαλύτερος. Σε επίπεδο γενικού πληθυσμού, όμως, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία ώστε οι ολόσωμες μαγνητικές να θεωρούνται καθιερωμένη προληπτική εξέταση για υγιείς ανθρώπους χωρίς συμπτώματα.
Οι ειδικοί συνιστούν η απόφαση να λαμβάνεται σε συνεννόηση με γιατρό και με γνώση τόσο των πιθανών οφελών όσο και του κινδύνου να βρεθεί κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μια αλυσίδα εξετάσεων χωρίς τελικά να αποτελεί σοβαρή απειλή.
17°
