Ο οδηγός του WWF Ελλάς «Fish Guide» ρίχνει φως σε όσα κρύβονται πίσω από τα ψάρια που φτάνουν στο πιάτο μας και ποια τελικά πρέπει να καταλήγουν σε αυτό
Ας είμαστε ειλικρινείς. Οι περισσότεροι από εμάς δεν σκεφτόμαστε πολλά όταν διαλέγουμε ψάρια στο σούπερ μάρκετ, το ιχθυοπωλείο ή τη λαϊκή. Κοιτάμε να είναι φρέσκο, σε καλή τιμή και να μας αρέσει η γεύση του. Είναι κάτι το αυτονόητο, κομμάτι της καθημερινότητάς μας και απαραίτητο πιάτο στο τραπέζι της ταβέρνας δίπλα στο κύμα.
Κάτι όμως έχει αρχίσει να αλλάζει στις θάλασσές μας και πλέον φαίνεται ακόμα και στον πάγκο του ιχθυοπωλείου. Ίσως έχετε προσέξει ότι τα ψάρια μικραίνουν ή ότι κάποια είδη που βρίσκαμε παλιά σε αφθονία, τώρα είναι σπάνια και πανάκριβα. Η Μεσόγειος αυτή τη στιγμή πιέζεται περισσότερο από ποτέ: το 58% των αξιολογημένων ιχθυαποθεμάτων βρίσκεται σε κατάσταση υπεραλίευσης. Με απλά λόγια, τα ψαρεύουμε πιο γρήγορα από όσο εκείνα προλαβαίνουν να γεννήσουν.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι «να φάω ή να μη φάω ψάρι;», αλλά «τι ψάρι να διαλέξω;».
Σε αυτό ακριβώς έρχεται να συμβάλλει ο πλήρως ανανεωμένος Οδηγός Υπεύθυνης Κατανάλωσης Ψαρικών «FishGuide» του WWF Ελλάς. Πρόκειται για ένα σύγχρονο και εύχρηστο εργαλείο που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε ψάρια και θαλασσινά. Με τρόπο απλό μας μαθαίνει να κάνουμε πιο συνειδητές επιλογές: ποια ψάρια να προτιμάμε, ποια να αποφεύγουμε και γιατί έχει σημασία η εποχικότητα και η προέλευσή τους.
Το FishGuide απευθύνεται σε καταναλωτές, επαγγελματίες της εστίασης, αλιείς και εμπόρους
Ο νέος οδηγός «FishGuide» είναι διαθέσιμος δωρεάν διαδικτυακά - μπορείτε να τον δείτε πατώντας ΕΔΩ- και περιλαμβάνει περισσότερα από 100 είδη ψαρικών που συναντάμε ευρέως στην αγορά, αλλά και λιγότερο εμπορικά είδη, τα οποία αξίζει να ενταχθούν στη διατροφή μας. Τα είδη αυτά ταξινομούνται σε τέσσερις βασικές κατηγορίες: μεσογειακά, ξενικά, είδη υδατοκαλλιέργειας και εισαγόμενα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της αγοράς.
Fish Guide: Ένα απόλυτα χρήσιμο εργαλείο στην τσέπη μας
Το WWF Ελλάς με τον ψηφιακό οδηγό Fish Guide έρχεται για να μας βοηθήσει στην καθημερινότητά μας. Η νέα δομή του περιλαμβάνει πληροφορίες για τη διατροφική αξία, συνταγές, ακόμα και «Ψαρο-ιστορίες».
Η μεγάλη αλλαγή; Στον ανανεωμένο οδηγό περιλαμβάνονται πλέον 108 είδη (από 60 που είχε ο παλιός), με νέα κατηγορία για τα Ξενικά είδη (13 είδη) και τις Υδατοκαλλιέργειες (11 είδη).
Ο Οδηγός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διατροφική αξία των ειδών που περιλαμβάνει, με αναλυτικές πληροφορίες για τα θρεπτικά συστατικά που περιέχουν (π.χ. πρωτεΐνες, ω-3 λιπαρά, ενέργεια, βιταμίνες), ενώ παρουσιάζει τα δέκα είδη που υπερέχουν ανά διατροφική αξία. Το Fish Guide περιλαμβάνει ακόμη συνταγές από τον σεφ Γιώργο Τσούλη, επίσημο πρεσβευτή του WWF Ελλάς για θέματα βιώσιμης διατροφής, τον Ηλία Μαμαλάκη, αλλά και άλλους καταξιωμένους μάγειρες από όλο τον κόσμο.
Τι σημαίνει τελικά «Υπεύθυνη Κατανάλωση»;
Δεν αρκεί όμως να θέλουμε να είμαστε πιο υπεύθυνοι καταναλωτές, πρέπει να ξέρουμε και πώς. Το WWF δίνει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές:
Όχι στον γόνο: Επιλέγουμε ψάρια που έχουν μέγεθος μεγαλύτερο από το μήκος πρώτης γεννητικής ωρίμανσης. Αν το ψάρι δεν έχει προλάβει να γεννήσει έστω μια φορά, ο πληθυσμός θα καταρρεύσει.
Σεβασμός στην εποχικότητα: Δεν τρώμε ψάρια την περίοδο που αναπαράγονται.
Προτίμηση στα μικρά: Ψάρια όπως ο γαύρος, η σαρδέλα και ο σκάρος έχουν μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σχέση με τους μεγάλους θηρευτές (ξιφίας, σφυρίδα).
Τα ξενικά στο πιάτο μας: Είδη όπως το λεοντόψαρο ή ο γερμανός είναι νόστιμα και η κατανάλωσή τους βοηθά στην ισορροπία του οικοσυστήματος.
Προσοχή στις μεθόδους: Προτιμήστε ψάρια αλιευμένα με πετονιά, παραγάδι ή δίχτυ και αποφύγετε τη συχνή κατανάλωση ειδών που αλιεύονται με τράτα.
«Όχι» στους Καρχαρίες: Αποφύγετε τον γαλέο και τα σαλάχια· είναι είδη που αναπτύσσονται αργά και κινδυνεύουν άμεσα.
«Όχι» και στα ψάρια θηρευτές: Τα μεγαλύτερα και ηλικιωμένα ψάρια-θηρευτές συχνά είναι μολυσμένα με βαρέα μέταλλα και συνεπώς δεν συστήνεται η κατανάλωσή τους.
Πώς η στροφή στα ξενικά ψάρια μπορεί να σώσει το οικοσύστημα της Μεσογείου
Η είσοδος των ξενικών ειδών στις ελληνικές θάλασσες αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες σύγχρονες προκλήσεις για το θαλάσσιο οικοσύστημα, αλλά ταυτόχρονα και μια αναπάντεχη ευκαιρία για τη βιώσιμη γαστρονομία.
Πρόκειται για είδη που εισέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στη Μεσόγειο λόγω της σταδιακής ανόδου της θερμοκρασίας των υδάτων.
Η παρουσία τους είναι επιθετική, καθώς ως εισβολικά είδη αναπαράγονται ταχύτατα, δεν έχουν φυσικούς εχθρούς στο νέο τους περιβάλλον και ανταγωνίζονται τα αυτόχθονα ψάρια για τροφή και ζωτικό χώρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον εκτοπισμό ειδών που γνωρίζουμε και αγαπάμε, όπως ο ροφός ή η σαρδέλα, διαταράσσοντας την τροφική αλυσίδα.
Εδώ ακριβώς η κατανάλωση αυτών των ψαριών μετατρέπεται από απλή διατροφική επιλογή σε μια ενεργή πράξη προστασίας του περιβάλλοντος. Αντίθετα με τη γενική οδηγία που μας καλεί να αποφεύγουμε τα είδη που απειλούνται, στην περίπτωση των ξενικών η οδηγία είναι να τα προτιμάμε. Καταναλώνοντας είδη όπως το λεοντόψαρο ή τον γερμανό, βοηθούμε άμεσα στην αποσυμφόρηση του οικοσυστήματος και δίνουμε τον απαραίτητο χρόνο στους πληθυσμούς των ντόπιων ψαριών να ανακάμψουν από την πίεση της υπεραλίευσης.
Παράλληλα, η στροφή στα ξενικά είδη στηρίζει την τοπική αλιεία. Οι ψαράδες συχνά βρίσκουν τα δίχτυα τους γεμάτα με αυτά τα ψάρια, τα οποία όμως δυσκολεύονται να διαθέσουν στην αγορά επειδή το κοινό δεν τα γνωρίζει. Δημιουργώντας ζήτηση για ένα λεοντόψαρο, το οποίο έχει εξαιρετικό λευκό κρέας παρόμοιο με του σκορπιού, ή για έναν γερμανό (αγριόσαλπα), που αποτελεί ήδη εκλεκτό μεζέ στην Κύπρο και τα Δωδεκάνησα, βοηθούμε τους αλιείς να παραμείνουν βιώσιμοι χωρίς να εξαντλούν τα ήδη πιεσμένα αποθέματα.
Είναι βέβαια κρίσιμο να θυμόμαστε ότι δεν είναι όλα τα ξενικά είδη βρώσιμα. Ενώ το λεοντόψαρο και η τρομπέτα είναι πεντανόστιμα και ασφαλή, είδη όπως ο λαγοκέφαλος είναι άκρως τοξικά και επικίνδυνα.
Όσα πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής
Ο οδηγός απαντά και σε βασικά ερωτήματα της καθημερινότητας:
Είναι τα εγχώρια προϊόντα πάντα καλύτερα;
Όχι απαραίτητα — όλα εξαρτώνται από το είδος και τον τρόπο αλιείας.
Τι σημαίνουν τα οικολογικά σήματα;
Διασφαλίζουν ότι το προϊόν προέρχεται από βιώσιμες πρακτικές.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι ένα ψάρι είναι φρέσκο;
Από τα καθαρά μάτια, τα κόκκινα βράγχια και τη σφιχτή σάρκα.
Είναι ασφαλές το εκτρεφόμενο ψάρι;
Ναι, όταν προέρχεται από πιστοποιημένες μονάδες.
Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τα βαρέα μέταλλα;
Εντοπίζονται κυρίως σε μεγάλα ψάρια-θηρευτές, γι’ αυτό χρειάζεται μέτρο στην κατανάλωση.
Επιτρέπεται η κατανάλωση καρχαριοειδών;
Δεν συνιστάται, καθώς πρόκειται για ευάλωτα είδη.
Top 10 Ειδών ανά Διατροφική Αξία
Στο FishGuide υπάρχουν και πίνακες με τα top 10 θαλασσινά είδη ανά κατηγορία θρεπτικής αξίας. Σημειώνεται ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα διατροφικά στοιχεία για όλα τα είδη σε κάθε κατηγορία.
17°
