Τρόφιμα: Ξέρουμε πραγματικά τι περιέχει το φαγητό μας;
Από τα πιο καθημερινά τρόφιμα μέχρι τα πιο «αθώα» γλυκά, η σύγχρονη διατροφή κρύβει περισσότερα απ’ όσα φανταζόμαστε. Ένα εντυπωσιακά μεγάλο μέρος των τροφίμων που καταναλώνουμε σήμερα περιέχει συστατικά που είναι, στην καλύτερη περίπτωση, απροσδόκητα και στη χειρότερη δυνητικά επικίνδυνα, όπως βαρέα μέταλλα από μολυσμένα εδάφη.
Υπάρχει επίσης το δύσκολο ερώτημα για το τι κάνουν στον οργανισμό μας τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. «Ενώ κάθε πρόσθετο τροφίμων, κάθε λεγόμενο βοηθητικό επεξεργασίας και κάθε ενισχυτικό έχει δοκιμαστεί μεμονωμένα και έχει κριθεί ασφαλές, είναι πράγματι;» αναρωτιέται ο Κρις Γιανγκ, επικεφαλής της καμπάνιας Real Bread Campaign. «Οι μελέτες είναι σχετικά μικρές και βραχυπρόθεσμες, ενώ η ιστορία είναι γεμάτη με πρόσθετα που θεωρούνταν ακίνδυνα αλλά τελικά αποσύρθηκαν. Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες συνέπειες;»
Αν και οι περισσότερες από αυτές τις ουσίες θεωρούνται ασφαλείς σύμφωνα με τα ισχύοντα πρότυπα, το ερώτημα παραμένει: πόσο καλά γνωρίζουμε τι πραγματικά τρώμε; Ακολουθούν 16, αρκετά αηδιαστικά, συστατικά που καταναλώνουμε χωρίς να το γνωρίζουμε:
Σκουλήκια στον πελτέ ντομάτας
Μια μικρή ποσότητα επιμόλυνσης από έντομα είναι πρακτικά αναπόφευκτη στην αλυσίδα παραγωγής φρούτων και λαχανικών. Στις ΗΠΑ υπάρχουν σαφείς οδηγίες για το πόσα «θραύσματα» και τι είδους επιτρέπονται στα τρόφιμα — κάτι που προκαλεί… αναγούλα όταν το διαβάζει κανείς. Οι καταναλωτές στις ΗΠΑ μπορεί να «ανεχτούν» έως και 30 θραύσματα εντόμων ανά 100 γραμμάρια φυστικοβούτυρου, 60 στη σοκολάτα, 225 σε 225 γραμμάρια ζυμαρικών, δύο σκουλήκια σε 100 γραμμάρια πελτέ ντομάτας, ένα σκουλήκι σε 250 ml χυμού εσπεριδοειδών και έως 35 αυγά μυγών σε μία κούπα σταφίδες.
Ευτυχώς, οι κανόνες στην Ευρώπη είναι αυστηρότεροι. «Τα τρόφιμα που διατίθενται στην αγορά πρέπει να είναι απαλλαγμένα από ορατή επιμόλυνση εντόμων… δεν υπάρχουν επιτρεπτά όρια ανοχής για θραύσματα εντόμων», αναφέρει εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Προτύπων Τροφίμων. «Αν και μπορεί να υπάρξει μικρή, αναπόφευκτη επιμόλυνση σε φυσικά προϊόντα, οτιδήποτε ορατό ή επικίνδυνο για την ασφάλεια ενεργοποιεί ελεγκτικές διαδικασίες».
Υπολογίζεται ότι οι άνθρωποι στις ΗΠΑ καταναλώνουν άθελά τους περίπου 450 γραμμάρια εντόμων ετησίως. Σε πολλές χώρες, ωστόσο, τα έντομα αποτελούν βασική πηγή πρωτεΐνης. Αν καταναλώνεις τρόφιμα με κόκκινη ή ροζ βαφή (καρμίνη – Ε120), όπως γλυκά, παγωτά ή ποτά, στην ουσία τρως χρωστική που προέρχεται από αποξηραμένα έντομα κοχενίλης.
Κατσαρίδες στον καφέ
Κυκλοφορεί εδώ και χρόνια ο ισχυρισμός ότι έως και το 10% του καφέ στις ΗΠΑ αποτελείται από κατσαρίδες — κάτι που είναι υπερβολικό. Στην πραγματικότητα, έως και το 10% των ωμών κόκκων καφέ μπορεί να είναι μολυσμένο με έντομα πριν απορριφθεί η παρτίδα. Ευτυχώς, είναι σχετικά εύκολο να εντοπιστούν τέτοιοι κόκκοι.
Η κατανάλωση ψαριού που περιέχει νεκρά παρασιτικά σκουλήκια ακούγεται αηδιαστική, αλλά είναι —δυστυχώς— συνηθισμένη. Τα ψάρια ελέγχονται για παράσιτα, ενώ όσα πρόκειται να καταναλωθούν ωμά πρέπει να καταψύχονται στους -20°C για τουλάχιστον 24 ώρες.
Ορισμένα παράσιτα δεν επηρεάζονται από αλάτι ή μαρινάρισμα, αλλά καταστρέφονται με μαγείρεμα στους 60°C για ένα λεπτό. Η κατανάλωση ζωντανών παρασίτων μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ασθένειες ή αλλεργικές αντιδράσεις.
Πέτρες στο τόφου
Πολλά μέταλλα προστίθενται στα τρόφιμα για ενίσχυση ή δομή. Το ανθρακικό ασβέστιο είναι ουσιαστικά κιμωλία, ενώ φωσφορικά άλατα χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά και ενισχυτικά γεύσης.
Το διοξείδιο του τιτανίου, μια λευκή χρωστική, έχει απαγορευτεί στην ΕΕ από το 2022 λόγω πιθανών κινδύνων. Το διοξείδιο του πυριτίου, που προέρχεται από άμμο, χρησιμοποιείται για να διατηρεί τα τρόφιμα σε μορφή σκόνης.
Ο γύψος, που χρησιμοποιείται στις οικοδομές, προστίθεται και στο ψωμί ή το τόφου για υφή. Θεωρείται ασφαλής, αλλά σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα.
Η μεθυλοκυτταρίνη βοηθά τα φυτικά προϊόντα να αποκτούν υφή κρέατος, αλλά λειτουργεί και ως καθαρτικό. Ορισμένα περιέχουν και ψύλλιο, επίσης καθαρτικό.
Κερί στις μπανάνες
Τα φρούτα καλύπτονται με κερί για να διατηρούνται. Αυτό μπορεί να προέρχεται από έντομα, κελύφη ή φυτά. Αν και ασφαλές, μπορεί να παγιδεύει ρύπους και φυτοφάρμακα.
Γλίτσα στο γιαούρτι
Η ξανθανική γόμα παράγεται από βακτήρια και χρησιμοποιείται ως πηκτικό. Δεν είναι σαφές αν επηρεάζει θετικά ή αρνητικά την υγεία.
Απόβλητα τροφίμων σε πρωτεΐνη
Υπολείμματα τροφίμων μετατρέπονται σε συμπληρώματα, ίνες και αντιοξειδωτικά. Η πρωτεΐνη ορού γάλακτος είναι υποπροϊόν γαλακτοκομίας, ενώ το κολλαγόνο προέρχεται από δέρμα και οστά ζώων ή ψαριών.
Πετροχημικά σε επιδόρπια
Ορισμένες γεύσεις παράγονται από χημικές διεργασίες, αλλά είναι ίδιες με τις φυσικές. Για παράδειγμα, η γεύση σταφυλιού συχνά παράγεται συνθετικά.
Μικρόβια παντού
Η βιοτεχνολογία επιτρέπει την παραγωγή γεύσεων μέσω μικροοργανισμών. Το αποτέλεσμα είναι χημικά ίδιο με το φυσικό προϊόν.
Νερό στο κοτόπουλο
Συχνά προστίθεται νερό για βάρος και υγρασία, κάτι που αυξάνει το κόστος για τον καταναλωτή.
Τύρφη στα μανιτάρια
Πολλά μανιτάρια καλλιεργούνται σε τύρφη, η εξόρυξη της οποίας επιβαρύνει το περιβάλλον.
Φύκια στο παγωτό
Η καραγενάνη από φύκια χρησιμοποιείται ως σταθεροποιητής. Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να επηρεάζει το έντερο.
Αρσενικό στο ρύζι
Το ρύζι μπορεί να απορροφήσει αρσενικό από το έδαφος. Γι’ αυτό δεν συνιστάται σε μικρά παιδιά ως υποκατάστατο γάλακτος.
Βαμβάκι στα πατατάκια
Το βαμβακέλαιο χρησιμοποιείται στο τηγάνισμα και σε επεξεργασμένα τρόφιμα, χωρίς πάντα να αναγράφεται ξεκάθαρα.
Πάντως, όσο αηδιαστικά κι αν ακούγονται, τα περισσότερα από αυτά είναι νόμιμα και θεωρούνται ασφαλή. Ωστόσο, αποκαλύπτουν πόσο περίπλοκο —και συχνά απρόσμενο— έχει γίνει το σύγχρονο διατροφικό μας σύστημα.
17°
