Στη συγκλονιστική Βάλια Κάλντα του φθινοπώρου και στην ταβέρνα «Πέρδικα»

Υπάρχουν πολλά μέρη στην Ελλάδα που τους οφείλουμε μια τουλάχιστον επίσκεψη τον χρόνο. Σε αυτή τη μεγάλη λίστα έχω στην πρώτη θέση τη Βάλια Κάλντα, «χρεωμένη» στα τέλη του Οκτώβρη ή στις αρχές του Νοέμβρη, ανάλογα με το πώς το πάει ο καιρός. Είναι εκείνη η μικρή χρονικά περίοδος, όπου η φύση δίνει μια τελευταία παράσταση πριν τη χειμερινή της νάρκη κάτω από το λευκό που σκεπάζει όλη την Πίνδο.

Η διαδρομή μου είναι οικεία αφού στο παρελθόν έχω εκδόσει δύο φωτογραφικά λευκώματα και ένα οδηγό για τον τόπο. Γρεβενά, Ζιάκας, Περιβόλι, αλπική ζώνη και μετά κατάβαση προς τη «Ζεστή Κοιλάδα», όπως είναι η μετάφραση της βλάχικης ονομασίας «Βάλια Κάλντα». Κι αυτό το κάνω απαραίτητα με 4x4 ή εναλλακτικά με… 2x2, αν υπάρχει καλή παρέα και διάθεση για περπάτημα.

Βάλια Κάλντα πάει να πει «ζεστή κοιλάδα»

Πρώτη στάση στη είσοδο του εθνικού δρυμού, μπροστά στο δέντρο μασκότ, που έσκισε κάποτε ο κεραυνός. Από δω η κοιλάδα δείχνει τη μεγαλοπρέπεια της ενώ το «ζεστή» πιάνει τόπο αφού κυριαρχεί πλήρης άπνοια το χειμώνα σε σχέση με τα γύρω ανεμοδαρμένα ύψη. Το ίδιο ζεστές και οι αποχρώσεις του καφέ και του κίτρινου που καταφέρνουν μια αίσθηση ηρεμίας στο τοπίο. Κάνουν την κοιλάδα να μοιάζει με έναν μεγάλο κήπο που συντονίζεται σε μια χρωματική έκρηξη, μέχρι να φέρει τον επισκέπτη στα όρια του μυστικισμού.

Σταματάω το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου και με τα πόδια παίρνω κατεύθυνση προς το χρώμα. Το κόκκινο της οξιάς βαθύ, φλογερό με πορτοκαλί πινελιές που αντιπαραβάλλονται στο βαθύ πράσινο των κωνοφόρων. Αγαπώ τη σιωπή σε αυτά τα μέρη. Τη μοναξιά που δίνει μια μικρή αλλά ουσιαστική συμμετοχή στον κύκλο της ζωής.

Κρυστάλλινος αέρας που μοιάζει να έχει τη γεύση ενός αρχαίου μείγματος από υγρή γη, σάπια φύλλα σε συνδυασμό με τη βαθιά μυρωδιά της μνήμης μου. Το φως διάφανο, φιλτράρεται μέσα από τον θόλο της αδιατάρακτης κοινωνίας των δέντρων κάνοντας ένα υπέροχο παιχνίδι με το φακό μου. Χαζεύω τα ισχυρά έλατα που στέκονται σαν κολώνες προστασίας σε ένα από τα τελευταία οχυρά της άγριας φύσης στην Ελλάδα. Πιο βαθιά στο δάσος, ο βηματισμός φέρει τη συνοδεία του απαλού θορύβου των φύλλων, καθώς αυτά θρυμματίζονται κάτω από τις μπότες μου. Ηχητικό feedback του δασικού πατώματος. Αυτός είναι ο ήχος του φθινοπώρου.

Το πρώτο μανιτάρι μου έδωσε την ελπίδα για ένα καλό τσίπουρο μετά. Με αυτήν έμεινα! Έφτασα μέχρι το Αρκουδορέμα, το γεμάτο ενέργεια ρέμα. Εδώ γύρω είναι το σπίτι της καφέ αρκούδας και αυτό το τόσο άγριο και αμετάβλητο τοπίο είναι η ζωντανή μαρτυρία για την ύπαρξη του πλάσματος με τους πολλούς μύθους. Το ότι κάπου γύρω είναι πιθανώς κρυμμένη και αθέατη στα πυκνά δέντρα μου δίνει μια σπίθα στον εγκέφαλο.

Στην επιστροφή μου προς το αυτοκίνητο έπεσα πάνω σε ένα γκρουπ που κατέβασε με τζιπ και αγροτικά αυτοκίνητα ο οδηγός βουνού Τόλης Διανέλλος. Του χρωστούσα ένα κλικ αφού η ζωή του ολόκληρη είναι η διαδρομή Γρεβενά - Βάλια Κάλντα. Χρειάστηκε να περάσουν ολόκληρα χρόνια για να εμφυσήσει στον κόσμο την πραγματική σπουδαιότητα του τόπου και την επιτακτική ανάγκη της επιστροφής στη φύση. Τους έμαθε να σέβονται τη σιωπή του, να το διασχίζουν με μοναδικό "soundtrack" τον ψίθυρο των δέντρων. Τις σκέψεις μου διαλύει η βροντερή φωνή του οδηγού: «Οι άνδρες στα πεύκα… οι γυναίκες στα πυξάρια!». Όπως καταλαβαίνεις η ταμπέλα του WC εδώ έχει το σήμα ενός φύλλου.

Η ταβέρνα «Πέρδικα»

Μετά απ’ όλο αυτό, και αφού η ψυχή μου ομόρφυνε από τη διαδρομή της επιστροφής, ήρθε η σειρά του σώματος, που επίμονα ζητούσε τη ζεστασιά ενός χώρου με καλό φαγητό κι άλλο τόσο καλή ατμόσφαιρα. Και στην περιοχή υπάρχει ένας τουλάχιστον εκφραστής της ορεινής γεύσης: Η «Πέρδικα» στο χωριό Σπήλαιο. Γνωριζόμαστε πάνω από είκοσι χρόνια με το μαγαζί, πολύ πριν αυτό το πράσινο κομμάτι του χάρτη γίνει προορισμός. Η ταβέρνα ξεκίνησε από μια μικρή ψησταριά στη θέση ενός σταύλου για να φτάσει σήμερα στις σαλάτες με ξερά σύκα και dressing! Χειμωνιάτικη ταβέρνα, βαθιά σαν πέτρινη σπηλιά με τα χαρακτηριστικά καρό τραπεζομάντηλα και τις αφηγήσεις των φωτογραφιών στους τοίχους. Οι θαμώνες με χύμα κρασί και τσίπουρο και οι τουρίστες εκστασιασμένοι από την απλότητα. Έχει το ενδιαφέρον του.

Το χαρακτηριστικό της κουζίνα της «Πέρδικας» είναι ότι αγαπάει την υπομονή στο ψήσιμο και στο μαγείρεμα, αγαπάει και την παράδοση. Ο Θοδωρής ξέρει και το στηρίζει αυτό με τον καλύτερο τρόπο. Κρέατα της Πίνδου, λαχανικά από το χωριό ή τη γύρω περιοχή και κυνήγι, πολύ κυνήγι αφού η «Πέρδικα» είναι στέκι σχεδόν όλων των κυνηγών που περιφέρονται στον σκληρό Όρλιακα.

Ξεκίνησα με μια δροσερή σαλάτα «Πέρδικα» με ρόκα που ισορροπεί την ντομάτα, μαρούλι, σπανάκι, φρέσκο ρόδι, βαλσάμικο και άλλα 13 μικρά υλικά που δένουν κάτι παραπάνω από ιδανικά μεταξύ τους. Ακολούθησαν τα μανιτάρια σνίτσελ. Εμβληματικό πιάτο αφού τα Γρεβενά είναι η πρωτεύουσα του μανιταριού στην Ελλάδα. Στα «βασικά» της ταβέρνας είναι η προβατίνα στα κάρβουνα με την πλούσια, λιπαρή και βαθιά αρωματική της γεύση που γειώνει το λεμόνι και η ρίγανη. Το φιλέτο κοντοσούβλι είναι μια εξίσου καλή πρόταση αλλά το αγαπημένο μου στο μαγαζί είναι το πρόβειο κότσι στην πήλινη γάστρα. Φτάνει στο τραπέζι μετά από 7 ώρες μαγείρεμα. Βλέπεις, ο χρόνος εδώ έχει άλλη θέση! Το κλειδί είναι το κλειστό καπάκι που φροντίζει ώστε να διατηρηθούν τα αρώματα και το ζουμί του κρέατος που προκύπτει από το ντόπιο κρασί στο οποίο βράζει. Σερβίρεται στην πηχτή, μελωμένη του σάλτσα και λιώνει κυριολεκτικά στο στόμα.

Και αγριογούρουνο και κοκκινιστό με μακαρόνια ή χυλοπίτες που βράζει 3 ώρες σε σπιτική σάλτσα ντομάτας. Οι μερίδες είναι για ανθρώπους που περπάτησαν ενώ η ηρεμία του προσωπικού κερδίζει εύκολα τον κόσμο. Από τα ηχεία ακούς μόνο παραπονεμένα κλαρίνα ενώ συχνά πυκνά σκάνε και οργανοπαίχτες της περιοχής για φαγητό και τότε ο χώρος παραδίδεται στο τραγούδι και τον χορό. Δεν είναι καθόλου δύσκολο να πυρακτωθεί η εδώ ατμόσφαιρα. Αυτό το τραπέζι, αυτή η μουσική έκρηξη, αυτό είναι το ταξίδι!

Σπήλαιο Γρεβενών, 2462082234