Ο Ντοναλντ Τραμπ, το φάντασμα της 25ης Τροπολογίας του Συντάγματος των ΗΠΑ και ο «Κανόνας Goldwater»
Πριν από μερικά χρόνια ο Ντόναλντ Τραμπ είχε πει κάτι δημοσίως και όλοι νόμιζαν ότι ήταν μία από τις υπερβολές που ο πλανήτης δεν είχε ακόμα αρχίσει να συνηθίζει: «Μπορώ να βγω στην 5η Λεωφόρο και να αρχίσω να πυροβολώ χωρίς να χάσω ούτε έναν από τους ψηφοφόρους μου…». Και όμως ήταν μια από τις πρώτες προειδοποιήσεις για το τι ερχόταν. Σήμερα, 460 κάτι ημέρες της δεύτερης θητείας και άλλα τέσσερα χρόνια της πρώτης, ήρθε η ώρα για την αμερικανική κοινωνία να έρθει για μία ακόμα φορά αντιμέτωπη με τη δημόσια αμφισβήτηση της πνευματικής υγείας ενός ακόμα Προέδρου της.
Είναι η πρώτη φορά από τότε που ξέσπασε το τσουνάμι του Ντόναλντ Τραμπ, που ακόμα και Ρεπουμπλικανοί βουλευτές αμφισβητούν δημοσίως όχι μόνο την ικανότητά του να κουμαντάρει την στρατιωτικά ισχυρότερη χώρα του κόσμου και τις απανωτές κρίσεις που ο ίδιος και το επιτελείο του έχουν ξεκινήσει αλλά ακόμα και την πνευματική του υγεία στις δημόσιες εμφανίσεις του, εντός και εκτός των ΗΠΑ. Η ιταλική εφημερίδα Corriere Della Sera εισήγαγε πριν από μερικές ημέρες έναν νέο όρο που, αν μη τι άλλο, θα συζητηθεί: «Κακοήθης ναρκισσισμός».
Η δημοτικότητα του Τραμπ είναι στο ιστορικό χαμηλό της. Πριν από περίπου δύο εβδομάδες, το News Decision Desk του NBC έδωσε στη δημοσιότητα μία αποκαλυπτική έρευνα για την αποδοχή του Αμερικανού προέδρου. Σύμφωνα με αυτήν, μόλις το 37% των ενηλίκων εγκρίνει την απόδοση του Τραμπ ως προέδρου, ενώ το 63% αποδοκιμάζει —συμπεριλαμβανομένου του 50% που δήλωσε ότι αποδοκιμάζει έντονα— γεγονός που θέτει τη βαθμολογία του στο χαμηλότερο σημείο της δεύτερης θητείας του, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων αποδοκίμασαν επίσης τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χειρίστηκε τον πληθωρισμό και την επίθεση στο Ιράν.
Στο μεταξύ μεσολάβησε η αποκάλυψη της Wall Street Journal, σύμφωνα με την οποία, στρατιωτικοί επιτελείς απέκλεισαν με δική τους πρωτοβουλία τον Τραμπ από το ειδικό δωμάτιο συντονισμού των πολεμικών επιχειρήσεων κατά τη διάρκεια της πολύωρης και άκρως επικίνδυνης επιχείρησης για τη διάσωση του ενός εκ των δύο πιλότων που καταρρίφθηκαν στο Ιράν, με το σκεπτικό ότι η τρομερά ασταθής του συμπεριφορά, ήταν ικανή να τινάξει τα πάντα κυριολεκτικά στον αέρα. Οι πληροφορίες της εφημερίδας, ανέφεραν ότι όταν ο Τραμπ πληροφορήθηκε την κατάρριψη του αεροσκάφους, πέρασε τις πρώτες ώρες ουρλιάζοντας εκτός εαυτού σε συνεργάτες του για τις πιθανές πολιτικές συνέπειες κάνοντας διαρκώς αναφορές στον Τζίμι Κάρτερ και την Κρίση των Ομήρων του 1979. Πέρα από το χάος που είχε δημιουργήσει η ίδια η επιχείρηση διάσωσης, ο Τραμπ δημιούργησε ακόμα ένα με τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του εντός του Λευκού Οίκου, γεγονός που ανάγκασε τους επιτελείς να τον αποκλείσουν.
Για την ιστορία να πούμε ότι η Κρίση των Ομήρων ήταν ένα από τα μεγαλύτερα διπλωματικά επεισόδια του 20ού αιώνα, που διήρκεσε 444 ημέρες από τις 4 Νοεμβρίου 1979 έως τις 20 Ιανουαρίου 1981. Μετά την Ιρανική Επανάσταση (1979) και την ανατροπή του Σάχη, ομάδα ισλαμιστών φοιτητών (υποστηριζόμενων από τον Αγιατολάχ Χομεϊνί) εισέβαλαν στην αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και κράτησαν 52 Αμερικανούς διπλωμάτες και υπαλλήλους ομήρους. Οι όμηροι κατηγορήθηκαν για κατασκοπεία υπέρ του Σάχη, ο οποίος βρισκόταν στις ΗΠΑ για θεραπεία. Μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια διάσωσης, γνωστή ως Επιχείρηση «Νύχι του Αετού» (Απρίλιος 1981) όπου οκτώ Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν σε πτώση ελικοπτέρου, το οριστικό τέλος της περιπέτειας δόθηκε με τις Συμφωνίες του Αλγερίου (Ιανουάριος 1981), λίγο πριν από την ορκωμοσία του συνονόματου του Τραμπ, Ντόναλντ Ρήγκαν και οι όμηροι απελευθερώθηκαν.
«Στο κεφάλι του Τραμπ - Οι ψυχίατροι και ο “κακοήθης ναρκισσισμός” - Παραισθήσεις μεγαλείου, ακατάληπτος λόγος, υβριστικές αναρτήσεις, έχει χάσει τις αναστολές του», είναι ο τίτλος του ρεπορτάζ του Μάριο Πλατέρο στην Corriere Della Sera, που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες.
Η ψυχική κατάσταση του Ντόναλντ Τραμπ δεν θεωρείται και η πιο ισορροπημένη. Μια προσέγγιση που αν σε πολλές χώρες της Δύσης συνεχίζει να είναι ταμπού, στην Ελλάδα θεωρείται απαγορευμένη περιοχή. Είτε γιατί θεωρούμε ότι δεν μπορεί ο ισχυρότερος άνθρωπος στον πλανήτη να είναι διαταραγμένος είτε γιατί θέλουμε να τα έχουμε καλά με τον ισχυρότερο άνθρωπο στον πλανήτη -και κομπάζουμε αναλόγως όταν αυτός λέει μια καλή κουβέντα για την Ελλάδα- είτε γιατί κατά βάθος ο Τραμπ λειτουργεί και ως το αντιευρωπαϊκό αντικαταθλιπτικό μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας που χαϊδεύει τα αντιδυτικά - αντιαμερικανικά ένστικτά της. Κι έτσι, παρατηρείται το σπάνιο φαινόμενο ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ να αποτελεί σανίδα συναίνεσης αριστερών, κεντροδεξιών - ισορροπιστών, ακροδεξιών και θιασωτών απολυταρχικών καθεστώτων, ανεξάρτητα από το αν παράλληλα δίνει εντολές για βομβαρδισμούς.
Σύμφωνα με διάφορους ψυχολόγους και ψυχιάτρους, ιδιαίτερα σε πρόσφατες αναλύσεις, η πιο συχνά αναφερόμενη διάγνωση για τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είναι ο «κακοήθης ναρκισσισμός» (malignant narcissism), που συνδυάζει ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας με στοιχεία παρανοϊκής και αντικοινωνικής διαταραχής. Ακούγεται λίγο βαρύ αλλά μάλλον δεν είναι.
Ο ψυχίατρος Τζον Γκάρτνερ, με πολυετή θητεία στο διάσημο Johns Hopkins University, περιγράφει αυτή την κατάσταση ως «καταστροφική προσωπικότητα», με μανία μεγαλείου, απώλεια αναστολών και γνωστική παρακμιακή συμπεριφορά. Η εκτίμησή του, όπως λέει ο ίδιος έχει βασιστεί στη μελέτη δημόσιων δηλώσεων και συμπεριφορών του προέδρου. Άλλοι συνάδελφοί του στις ΗΠΑ κάνουν λόγο για ψυχοπαθητικές εκδηλώσεις, «οριακή αλλά και παραληρηματική διαταραχή». Παράλληλα, ορισμένοι εξ αυτών των ειδικών εστιάζουν σε συμπτώματα «γνωστικής παρακμής», όπως τα ονομάζουν, που σε απλούστερα ελληνικά μεταφράζονται ως ενδείξεις πρώιμης άνοιας, λόγω συγκεχυμένων λόγων και επαναλήψεων, ενώ ορισμένοι μιλούν για λογόρροια υπό την παθολογική της εκδοχή.
Οι ειδικοί που προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν το ψυχολογικό προφίλ του Τραμπ, στέκονται ιδιαιτέρως στη μείωση των αναστολών του όπως αυτή φαίνεται στη χρήση άσεμνων και προσβλητικών εκφράσεων είτε για όσους επιλέγει να είναι εχθροί του είτε ακόμα και για τα εθνικά σύμβολα των ΗΠΑ. «Θα γυρίσουμε αυτούς τους γιους της πουτάνας στη λίθινη εποχή, θα σβήσουμε τον πολιτισμό τους», είπε πρόσφατα για τους Ιρανούς. «Είσαι εντελώς ηλίθιος», είπε σε ένα δημοσιογράφο της New York Post, πριν από λίγες ημέρες. «Είσαι μια από τις πιο ηλίθιες δημοσιογράφους», είχε πει σε μία ρεπόρτερ τον Νοέμβριο του 2025 όταν κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο τον είχε ρωτήσει για τα δικαιώματα των Αφγανών φυλακισμένων. Το περασμένο Ιούνιο και ενώ το κυρίαρχο θέμα ήταν το αν θα προβεί σε βομβαρδισμό του Ιράν, έκανε τα εγκαίνια δύο …κονταριών σημαίας στη νότια πτέρυγα του Λ. Οίκο τα οποία είχε πληρώσει από την τσέπη του. Μιλώντας στους δημοσιογράφους έκανε σεξιστικά αστειάκια αφήνοντας υπονοούμενα ότι τα κοντάρια έδιναν την εντύπωση ότι είχαν… στύση.
Αυτό το μείγμα μεγαλομανίας και συγκρουσιακής συμπεριφοράς έχει πολλαπλές εξηγήσεις. Από την κατεδάφιση της Ανατολικής Πτέρυγας του Λευκού Οίκου και της μετατροπής σε αυτοκρατορική αίθουσα χορού -κάτι που πάγωσε με δικαστικές αποφάσεις- το ντύσιμο της βασικής αίθουσας συγκεντρώσεων με φύλλα χρυσού, την εκτύπωση της φιγούρας του σε χαρτονόμισμα των 20 δολαρίων (κάτι που τυπικά απαγορεύεται), τη μετονομασία του Kennedy Center σε Kennedy Trump Center, τη μετονομασία του Κόλπου του Μεξικού και του βουνού της Αλάσκας, τους μεγαλοϊδεατισμούς με τον Καναδά και τη Γροιλανδία, μέχρι και τη δωρεά του βραβείου Νόμπελ Ειρήνης από τη Μαρία Κορίνα Ματσάδο τον περασμένο Ιανουάριο.
Οι φωτογραφίες του ως σούπερ ήρωας, τα καουμποϋλίκια με τους δασμούς, οι χειρισμοί του στο θέμα του σκανδάλου Έπστιν. Η απίθανη σύγκρουσή του με τον Πάπα Λέοντα- «Να σταματήσει να εξυπηρετεί τη ριζοσπαστική Αριστερά», είπε για τον Προκαθήμενο. Και η κορύφωση με τη φωτογραφία του μεταμφιεσμένου σε Θεού - Τραμπ που θεραπεύει με το άγγιγμά του, οι παιδαριώδεις δικαιολογίες που εφηύρε μετά την κατακραυγή για βλασφημία, ο πόλεμος που άνοιξε με την Καθολική Εκκλησία και τους Ευαγγελικούς, τα απίστευτα ποσά που ζητεί ως αποζημιώσεις σε αγωγές σε Μέσα Ενημέρωσης, τα 10 δισεκατομμύρια που ζήτησε από τον Μέρντοχ (απορρίφθηκε). Και φυσικά, πάνω από όλα ο πόλεμος στο Ιράν και οι παλινωδίες του ενώ ακόμα δεν φαίνεται να έχει αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την αδυναμία του να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη για την αναγκαιότητα αυτού του πολέμου. Μια κοινή γνώμη που είναι ελάχιστα πεισμένη για την ορθότητα της δράσης της συνοριακής αστυνομίας, της ICE, ιδίως μετά τις τελευταίες εν ψυχρώ δολοφονίες, την επέμβαση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή Μαδούρο. Οι πολιτείες της Σκουριάς έχουν να το λένε, στήριξαν Τραμπ για να γίνει καλύτερη η ζωή τους. Μόνο που δεν έχει αλλάξει τίποτα.
«Trump Always Chickens Out»
Όλα αυτά έχουν πυροδοτήσει μια τεράστια συζήτηση κυρίως εντός του κινήματος MAGA, η εκλογική βάση του οποίου προφανώς και θεωρεί εαυτόν θιγμένη από τις ενέργειες του ανθρώπου που στήριξε με όλες της τις δυνάμεις. Ήδη από το 2025 στη Wall Street και σε αρκετά Μέσα, ένα άλλο ακρωνύμιο χαρακτηρίζει εν συντομία την πολιτική και τον χαρακτήρα του: TACO («Trump Always Chickens Out», «ο Τραμπ πάντοτε κάνει πίσω σαν κότα». Η μεγάλη, όμως συζήτηση που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, ιδίως από την έναρξη των βομβαρδισμών στο Ιράν και έπειτα, κινείται γύρω από την ενεργοποίηση της 25ης Τροπολογίας η οποία προσκρούει στον «Κανόνα Goldwater», μία από τις πάγιες αρχές της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας.
Η 25η Τροπολογία ορίζει διαδικασίες για τη διαδοχή της προεδρίας και για την αντικατάσταση ή κήρυξη ενός Προέδρου ανίκανου να ασκεί τα καθήκοντά του. Μία από τις τέσσερις διαδικασίες που συζητούνται έντονα προβλέπει τη δυνατότητα του Αντιπροέδρου και της πλειοψηφίας του 15μελούς Υπουργικού Συμβουλίου να αποφασίσουν την παύση του Προέδρου, κάτι που ουδέποτε έχει ενεργοποιηθεί. Στην περίπτωση που συνέβαινε τώρα και το Τραμπ το αμφισβητούσε, θα έπρεπε τα δύο τρίτα τόσο της Βουλής αλλά της Γερουσίας να συμφωνήσουν ότι είναι ανίκανος να συνεχίσει να υπηρετεί τον ρόλο του. Ήδη ο Δημοκρατικός βουλευτής Jamie Raskin στις αρχές Απριλίου εισήγαγε νομοσχέδιο μαζί με άλλους 50 Δημοκρατικούς για τη δημιουργία ειδικής επιτροπής που θα ελέγξει την ικανότητα του Τραμπ να συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του.
Όσον αφορά τον «Κανόνα Goldwater», αυτός ορίζει ότι «είναι ανήθικο για έναν ψυχίατρο να κάνει εξ αποστάσεως διαγνώσεις και να εκφέρει απόψεις για ένα άτομο που δεν έχει εξετάσει προσωπικά και για το οποίο δεν έχει λάβει την κατάλληλη εξουσιοδότηση». Κατά την προεκλογική εκστρατεία του 1964, το περιοδικό Fact ρώτησε ψυχιάτρους αν ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος Barry Goldwater ήταν ψυχολογικά ικανός να γίνει Πρόεδρος. Από τους 2.417 ψυχιάτρους που απάντησαν, οι 1.189 είπαν «όχι» — χωρίς να τον έχουν εξετάσει ποτέ. Ο Goldwater κέρδισε μήνυση κατά του περιοδικού, και η Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία διατύπωσε επισήμως τον συγκεκριμένο κανόνα δεοντολογίας το 1973.
Διεθνείς πολιτικοί αναλυτές εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει μέχρι την ολοκλήρωση και της δεύτερης θητείας του Τραμπ, όσο και αν τα ποσοστά της αποδοχής τους είναι πρωτόγνωρα χαμηλά για Πρόεδρο των ΗΠΑ. Και αυτό συμβαίνει γιατί ακριβώς στηρίζεται πάνω στο οικοδόμημα που έχει χτίσει ο Τραμπ για τους ψηφοφόρους τους. Το γράφει με απόλυτη σαφήνεια ο Raphael Glucksmann, στο «Τα παιδιά του κενού» (εκδ. Πόλις, 2019): «Ψηφίζουν Τραμπ, παρόλο που επιτίθεται στις ελάχιστες δημόσιες υπηρεσίες που εξακολουθούν να υπάρχουν και παρόλο που ενσαρκώνει τον θρίαμβο του χρήματος που μας συνθλίβει. Τον επιλέγουν ακριβώς για την υπεροψία, την αγένεια, την αλαζονεία του, και όχι παρά την υπεροψία, την αγένεια και την αλαζονεία του». Και αυτό που μάλλον είναι το επόμενο επίπεδο ανάλυσης για αυτό που η Corriere Della Sera ονόμασε «κακοήθη ναρκισσισμό» του Τραμπ, είναι το τι είδους «μεταστάσεις» αναμένονται…
17°
