Selofan: «Στο σκοτάδι, όλα μοιάζουν λίγο πιο ειλικρινή»

Ο μέσος ακόλουθος της εγχώριας darkwave και new wave σκηνής δεν μπορεί παρά να θυμάται καλά τη στιγμή που ανακάλυψε τους Selofan – πιθανότατα γιατί θα δυσκολεύτηκε να πιστέψει ότι το «Verboten» ή το «I’m addicted» όχι μόνο δεν ανήκε σε κάποια περασμένη προ του millennium δεκαετία αλλά ερχόταν και από κάποιο σπιτικό στούντιο μερικές γειτονιές παραπέρα, στην Αθήνα. Ο γερμανικός (και αγγλικός) στίχος και η αυθεντική goth/wave αισθητική των '80s κατοχύρωσαν με το καλημέρα τους Selofan στις συνειδήσεις μας ως το act που θα μπορούσε να σηκώσει τη σημαία αυτής της σκηνής, εντός και εκτός συνόρων. Όπερ και εγένετο.

Από το πρώτο Korg Poly-800 και τα πρώτα καλοκαίρια απομόνωσης στην Αθήνα, μέχρι τις περιοδείες στη Λατινική Αμερική, κι από το «Verboten» στο «Vitrioli» και το «Partners in Hell», οι Selofan, το ζευγάρι των Δημήτρη και Ιωάννας Παυλίδου, έχτισαν τον δικό τους μικρόκοσμο με όρους απόλυτα DIY, βαθιά αισθητικούς αλλά και βαθιά προσωπικούς. Έναν κόσμο όπου το στούντιο είναι προέκταση του σπιτιού, η μπάντα είναι οικογένεια και η δημιουργία παραμένει —παρά τις ρωγμές του χρόνου— ως διέξοδος, ανθεκτική στη φθορά της εργασίας.

Μέσα σε σχεδόν 15 χρόνια οι Selofan μας έδωσαν έξι μοναδικά άλμπουμ, από τα οποία δύσκολα μπορείς να ξεχωρίσεις κάποιο, το καθένα από μια διαφορετική πτυχή των σκοτεινών κυμάτων της δεκαετίας του 1980, με γερμανικό, αγγλικό αλλά και ελληνικό στίχο, ενωμένα σε εκείνον τον κοινό άξονα πάνω στον οποίο συναντάς ανθρώπους που δεν εφησυχάζουν καλλιτεχνικά, παρότι θα μπορούσαν να το κάνουν πολύ εύκολα, ιδίως στο επαναληπτικό τερέν των genres που εκπροσωπούν οι Selofan. Παράλληλα, τo δικό τους label της Fabrika Records διαμορφώθηκε μέσα στην τελευταία δεκαετία ως ένας διεθνής κόμβος για τη wave σκηνή με κυκλοφορίες ονομάτων που μιλάνε από μόνα τους, όπως οι Lebanon Hanover και οι She Past Away.

Λίγο πριν επιστρέψουν σε ένα από τα μέρη όπου αδιαμφισβήτητα ανήκουν και που φυλάει κι εκείνο τις Θερμοπύλες των ρομαντικών «ντάρκηδων», το Death Disco, στο πλαίσιο του διήμερου Death Disco Indoor Festival στις 3 και 4 Απριλίου μας μίλησαν για αυτό το ταξίδι, καταλήγοντας από κάθε πιθανό προορισμό στο ότι το πιο δυνατό τους χαρτί είναι οι ίδιοι.

Selofan αισίως 14 χρόνια ιστορίας. Αν έπρεπε να διαλέξετε τους ποιους σημαντικούς σταθμούς του ταξιδιού για να το περιγράψετε σε κάποιον μα λίγα λόγια ποιοι θα ήταν αυτοί;
Η πιο σημαντική ήταν η στιγμή που βρήκαμε ο ένας τον άλλον. Μετά οι σημαντικές στιγμές της μπάντας μας ακολουθούν την κοινή πορεία όλων των μπαντών πριν και μετά από εμάς. Το πρώτο συνθεσάιζερ, ένα korg Poly 800, το πρώτο τραγούδι, ο πρώτος και κάθε δίσκος, η πρώτη ζωντανή εμφάνιση στην Αθήνα, η πρώτη στο εξωτερικό, το πρώτο τουρ, τα βίντεο κλιπ μας. Ιδιαίτερες ήταν και παραμένουν οι συναυλίες μας στην Αθήνα, γιατί σχεδόν πάντα συμμετείχαν φίλοι και έτσι υπήρχε η θεατρική διάσταση, που δεν είναι δυνατό να αποδoθεί σε άλλες πόλεις.

Και για την επερχόμενη εμφάνισή μας στο Death Disco Festival έχουμε ετοιμάσει μια έκπληξη για όσους παρευρεθούν. Σημαντική ήταν και η στιγμή που αποφασίσαμε να βγάζουμε μόνοι μας τις κυκλοφορίες μας στη δική μας δισκογραφική και οι επαγγελματικές και ανθρώπινες σχέσεις που προέκυψαν από αυτό. Η πρώτη φορά, επίσης, που ο Δημήτρης έπαιξε σαξόφωνο σε κομμάτι μας - δεν ήταν αυτονόητο, αφού έμαθε να παίζει μέσα από την μπάντα και δεν το είχε ξαναπιάσει ποτέ πριν στα χέρια του. Η απαγόρευση εισόδου στην Αμερική, η άρση αυτής έπειτα από μια δεκαετία και φέτος τελικά η πρώτη περιοδεία μας στην χώρα αλλά και οι περιοδείες στην Λατινική Αμερική. Αυτά εν ολίγοις, είναι πολλές οι ιστορίες για να τα πούμε όλα.

Ποια ανάγκη γέννησε το project και πώς εξελίσσεται και επιβιώνει αυτή η ανάγκη στα χρόνια που έχουν περάσει;
Γεννήθηκε φυσικά, σχεδόν χωρίς να το καταλάβουμε, σαν να προϋπήρχε και να έπρεπε να συμβεί. Δεν ξεκίνησε ως ανάγκη, στην πορεία όμως έγινε, αφού καταλάβαμε πόσο ψυχοθεραπευτικό είναι για εμάς. Όσο λοιπόν μπορούμε και έχουμε ιδέες, θα μπαίνουμε στο στούντιο μας και θα πειραματιζόμαστε. Όσο πειραματιζόμαστε, τόσο μαθαίνουμε. Είμαστε αυτοδίδακτοι και η εξέλιξη μας νομίζω ακούγεται ξεκάθαρα από δίσκο σε δίσκο. Αν ακούσεις δηλαδή τον πρώτο μας και αν ακούσεις τον τελευταίο, ίσως να νομίσεις πως είναι άλλη μπάντα. Θέλει πολλή δουλειά, αφοσίωση και απομόνωση όλο αυτό. Θυμάμαι καλοκαίρια ολόκληρα να βράζουμε στο στούντιο σε μια Αθήνα έρημη, να βγαίνουμε από εκεί μόνο για τα βασικά. Ούτε διακοπές, ούτε κοινωνικές επαφές, μουσική μόνο. Έχουμε θυσιάσει καταστάσεις στο βωμό της μουσικής και κυρίως επενδύσει πολύ χρόνο πολύτιμης ζωής.

Το ότι είστε ζευγάρι και στη ζωή πώς επηρεάζει την καλλιτεχνική δημιουργία και την πορεία του project; Πώς διαχειρίζεστε τυχόν εντάσεις -αν υπάρχουν- προς χάρη του κοινού παλμού;
Ξεκίνησαν σχεδόν παράλληλα αυτά τα δύο και πέρασαν πια τόσα χρόνια, πού είναι αυτονόητο. Είμαστε ένα ζευγάρι, που έχει μια μπάντα, όπως άλλα ζευγάρια έχουν ενα παιδί. Κάπως έτσι το νιώθουμε. Είναι πολύ πρακτικό επίσης. Το στούντιο είναι ένα δωμάτιο του σπιτιού μας. Μπορούμε οπότε έχουμε διάθεση/έμπνευση να μπούμε μαζί ή χωριστά και να γράψουμε. Εντάσεις υπάρχουν πλέον πιο συχνά στο στούντιο, παρά στην προσωπική μας ζωή. Είναι όμως παραγωγικές. Στο τέλος δηλαδή πάντα βρίσκουμε τον κοινό παρονομαστή, αν δεν συμφωνούμε και οι δύο δεν προχωράμε.

Πώς διαχειρίζεστε τη στιγμή που η τέχνη γίνεται «εργασία»; Χάνεται ο ρομαντισμός της έτσι;
Για εμάς ναι, χάνεται. Δεν είμαστε όμως η μπάντα που θα λείπει για τουρ μήνες ολόκληρους. Ούτε βιοποριζόμαστε από την μουσική μας. Η «εργασία» μας είναι το μαγαζί μας, το synthesizer.gr, εκεί θα μας βρείτε κυρίως. Σίγουρα πλέον δεν μας συνεπαίρνει τόσο εύκολα όσο παλιότερα η ζωή αυτή, δεν μας εξιτάρει δηλαδή μια συναυλία στο εξωτερικό, είναι μέρος μιας ρουτίνας. Όταν βρεθούμε όμως πάνω στην σκηνή, θα δώσουμε τον καλύτερο εαυτό μας.

Ο ήχος σας φλερτάρει ανά περιόδους με διάφορα σκοτεινά genres και με την περσινή σας κυκλοφορία «I ‘ve Seen Your Face Before» αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά ότι κοιτάζει πέρα από τα όποια «κλισέ» μοτίβα του darkwave και του synthwave. Πρόκειται για άσκηση ελευθερίας ή για μια συνειδητή άρνηση «αναγκαστικής ταυτότητας»;
Ο ήχος μας ήταν από την αρχή ένα κράμα όλων των μουσικών μας επιρροών, οι όποιες προέρχονται κυρίως από την δεκαετία του ‘80. Η περσινή κυκλοφορία ήταν διασκευή από το γνωστό κομμάτι της Grace Jones, οπότε δεν ξεφύγαμε από τα γενικά αυτά πλαίσια. Όμως όλα αυτά δεν τα σκεφτόμαστε όταν γράφουμε μουσική. Την ταύτοτητα στη μουσική μας, την δίνουν τα όργανα που χρησιμοποιούμε. Όλα τα γράφουμε με αναλογικά συνθεσάιζερ, samplers, μπάσο και σαξόφωνο. Επίσης μας ταυτοποιεί και ίσως διαφοροποιεί η χρήση της γερμανικής γλώσσας στον στίχο, βασικά είμαστε τρίγλωσσο πρότζεκτ και πότε δεν νιώσαμε να καταπιεζόμαστε από κάποια μουσική «ταμπέλα».

Αν και θα έλεγε κανείς ότι θα έπρεπε να έχουμε αφήσει πίσω μας αυτά τα σημεία των καιρών, και σήμερα τα πάντα φαίνεται ότι πρέπει να «ταμπελοποιούνται» - παρά τις προσμίξεις και τα ρευστά όρια που υπάρχουν πια όλο και περισσότερο μεταξύ των τεχνών και των ειδών. Πού οφείλεται τελικά αυτή η ανάγκη της ταμπέλας και τι μπορεί να συνεπάγεται για έναν σύγχρονο καλλιτέχνη;
Η ταμπέλα είναι μια γενικότητα. Μια μεγάλη μουσική κατηγορία, που καταπίνει πολλές μικρότερες. Μας έχει τύχει να μας ρωτήσουν άτομα εκτός χώρου «τι μουσική παίζετε»; Τι να (πρωτο)πείς; Λες μια γενικότητα ή αναφέρεις κάποια πολύ εμπορικά ονόματα του είδους. Σε κάποιους δεν αρέσει η μουσική ταμπέλα. Εμάς δεν μας πολυνοιάζει, ο νοών νοείτω, αν αυτό βοηθάει τον δισκοπώλη να βάλει τον δίσκο μας στο ράφι κ εσύ να μας βρεις, ψάχνοντας για «ελληνικά darkwave» τότε ακόμα μεγαλύτερη θα είναι η έκπληξη σου, όταν τον βάλεις στο πικάπ σου.

Μια άλλη «ταμπέλα» ή ταυτότητα -όπως το πάρει κανείς- που δίνει και παίρνει είναι αυτή του «underground». Τι είναι στ’ αλήθεια underground σήμερα και πόσος χώρος υπάρχει αυτό σήμερα; Πού τελειώνει το «underground» και πού αρχίζει απλώς ένα niche με καλό branding;
Πράγματι ακούμε πλέον αυτόν τον όρο, όσο ακούμε και τον όρο hipster. Και πια δεν ξέρoυμε τι είναι τι. Και ίσως να μην έχει και σημασία. Αρκεί να υπάρχουν νέα παιδιά, που να θέλουν να κάνουν τον θυμό τους, την τρέλα, την χαρά και την λύπη τους τραγούδια – τραγούδια που θα παίξει ο κολλητός τους, που είναι DJ στο μπαράκι που συχνάζουν και θα βγάλουν οι ίδιοι σε κασέτες ή και δίσκους, να τα ανεβάσουν στο διαδίκτυο και να βρουν τη φυλή τους στον τόπο τους και εκτός αυτού. Υπάρχει ένα παγκόσμιο δίκτυο ανθρώπων που διοργανώνει συναυλίες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και δίνει φωνή σε νέες, ενδιαφέρουσες μπάντες του είδους. Υπάρχει μια «σκηνή» που θα στηρίξει μια μπάντα, αν αυτή όντως έχει κάτι να πει.
Κ εμείς έτσι ξεκινήσαμε και αν εξαιρέσεις πώς τώρα παίζουμε συχνά στο εξωτερικό και δεν κοιμόμαστε σε καναπέδες διοργανωτών, αλλά σε ξενοδοχεία, δεν έχουν αλλάξει και πολλά. Συμβαίνει αυτό ευτυχώς ακόμα.

Το σκοτάδι είναι κυρίαρχο συστατικό του darkwave και του ήχου που εκπροσωπείτε. Υπάρχει σήμερα αυθεντική σκοτεινιά ή πρόκειται απλώς για αισθητική αναπαραγωγή;
Υπάρχουν σήμερα και τα δύο στη μουσική, γιατί το σκοτάδι είναι συνδεδεμένο με την ανθρώπινη φύση και την ζωή. Οπότε υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μια ροπή προς τα εκεί και άλλοι που το αναπαράγουν, συχνά πολύ καλά. Ας μην ξεχνάμε πως το σκοτάδι κρύβει τυχόν ατέλειες και άρα στο σκοτάδι όλα μοιάζουν λίγο πιο ρομαντικά.

Τι είναι για εσάς το σκοτάδι; Καταφύγιο ή τρόπος κατανόησης της πραγματικότητας;
Η πραγματικότητα αυτήν τη στιγμή δυστυχώς δεν διαχέεται από φως και αισιοδοξία για το μέλλον. Για εμάς αυτό είναι το πραγματικό σκοτάδι. Όσα συμβαίνουν στις εμπόλεμες χώρες, κάποιες από τις οποίες είχαμε επισκεφθεί σε καιρό ειρήνης και στις οποίες ζουν άνθρωποι που γνωρίζουμε. Η μαύρη ιστορία που επαναλαμβάνεται. Ο εξευτελισμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Έχετε δώσει συναυλίες και περιοδείες στο εξωτερικό, έχετε φτάσει ακόμα και στη Λατινική Αμερική. Πόσο διαφέρει η συναυλιακή εμπειρία «έξω»; Υπάρχει κάποια χώρα ή πόλη που νιώθετε ότι «καταλαβαίνει» καλύτερα τους Selofan;
Οι άνθρωποι κάνουν την διαφορά. Το κοινό στην Λατινική Αμερική χορεύει, τραγουδάει, πάει σε μια συναυλία για να διασκεδάσει. Στο Βερολίνο πάλι μας καταλαβαίνουν κυριολεκτικά, λόγω των γερμανικών τραγουδιών μας, λόγω όμως και των φίλων μας εκεί. Καλύτερα όμως μας καταλαβαίνετε στην Αθήνα. Και στη Θεσσαλονίκη. Και ας το εκδηλώνετε πιο συνεσταλμένα, εμείς το εισπράττουμε και σας ευχαριστούμε.

Η δισκογραφική σας, η Fabrika Records έχει λειτουργήσει ως κόμβος για μια ολόκληρη σκηνή, εντός και εκτός συνόρων. Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσατε κατά την υλοποίηση αυτού του οράματος; Πώς επιλέγετε τι «ανήκει» εκεί;
Δύσκολο ήταν το να δικτυωθούμε, ειδικά στην αρχή, βγάζαμε 500 δίσκους και αγκομαχούσαμε να τους δώσουμε. Είχαμε όμως τύχη στην χρονική συγκυρία.

Εκεί γύρω στο 2011 ξεκίνησε αυτό το νέο κύμα σκοτεινής και goth μουσικής. Οπότε βρήκαμε τις μπάντες που τώρα πρωτοστατούν στο είδος, τότε στην αρχή τους. Φυσικά κάνεις μας δεν περίμενε ποτέ, πως θα πάρει τέτοιες διαστάσεις. Πια συμβαδίζουμε με τα περισσότερα παιδιά και μουσικά και στην ζωή μας. Είναι σχέση εμπιστοσύνης. Ξέρουν πως υπάρχει αγάπη από πίσω και δεν έχουν καμία δέσμευση σε εμάς. Θέλουν να είναι σε εμάς και αυτό είναι το πιο όμορφο. Στην εταιρεία παίρνουμε ότι αρέσει και στους δυο μας, πράγμα που κάποιες φορές έχει αποδειχθεί αντιεμπορικό, όπως και το αντίστροφο. Δεν έχουμε πάρει μπάντες που έκαναν καριέρα στο είδος, γιατί δεν ήταν του δικού μας στυλ. Αλλά γι αυτό δεν λέγεται και η εταιρεία ανεξάρτητη; Δεν ζούμε από αυτό, δεν αγχώνομαστε να έχουμε πολλές κυκλοφορίες, οπότε και το κοινό της Fabrika έχει μάθει πως η αναμονή συνήθως αξίζει τον κόπο.

Πόσο δύσκολο είναι να διατηρήσεις DIY ethos όταν αποκτάς διεθνή απήχηση;
Πολλές DIY μπάντες παίζουν πλεον στο εξωτερικό, δεν είναι τόσο δύσκολο όπως παλιότερα. Εμείς όλα μόνοι μας εξακολουθούμε να τα κάνουμε. Τυπώνουμε τους δίσκους και το merch μας, μερικές φορές τα πουλάμε και οι ίδιοι. Η απήχηση είναι διεθνής σε μια περιορισμένη όμως σκηνή, αυτή των «ντάρκηδων». Που παραμένουν μια υποκουλτούρα, όσο και αν μοιάζει να είναι της μόδας.

Και στην Ελλάδα και στην Αθήνα έτσι είναι αυτή η σκηνή, βλέπουμε μάλιστα ζωτικούς χώρους για την σκηνή να κλείνουν, όπως η Rebound. Από την άλλη Death Disco, το Teddy Boy, το ομώνυμο Σελοφάν κρατάνε Θερμοπύλες και βλέπουμε και τον ήχο αυτό να διεισδύει σε επιλογές και βραδιές λιγότερο θεματικών μπαρ – αλλά αρκεί αυτό; Πώς βιώνετε εσείς την εξέλιξη της αθηναϊκής νύχτας;
Εμείς είμαστε παλαίμαχοι της νύχτας και είπαμε πως για να γράφουμε τραγούδια, κλεινόμαστε μέσα, άρα δεν έχουμε άποψη για το nightlife. Όμως χαιρόμαστε που όλα τα μέρη που ανέφερες και το Dark Sun στο Περιστέρι, επιβιώνουν ενάντια στο mainstream, τη στιγμή που στο εξωτερικό δεν υπάρχουν καν μαγαζιά αφιερωμένα σε αυτήν τη μουσική. Και πολλές ενδιαφέρουσες συναυλίες γίνονται και μια ολόκληρη νέα γενιά «ντάρκηδων» γεμίζει τα λαϊβάδικα, οπότε καλά κρατεί η αθηναϊκή νύχτα.

Οπότε τελικά σε μια πόλη που γίνεται όλο και πιο τουριστική και εξωστρεφής, υπάρχει ακόμη χώρος για σκοτεινές υποκουλτούρες; Είναι η Αθήνα πιο κοντά σε μια DIY underground πόλη ή σε ένα curated πολιτιστικό προϊόν;
Υπάρχει ναι και για σκοτεινές και για πανκ και για queer και για χιπ χοπ και για metal και για όλα τα γούστα. Αφού όλα έρχονται με χρoνοκαθυστέρηση σε εμάς, είναι ακόμα κάπως αυθεντικά. Φίλοι μας από το εξωτερικό, μας λένε πως νιώθουν στην Αθήνα όπως στην αρχή της χιλιετίας και γι' αυτό θέλουν να μετακομίσουν εδώ. Επίσης εδώ είμαστε βαλκανοευρωπαίοι, με ότι καλό και κακό αυτό συνεπάγεται. Σίγουρα όμως είμαστε πιο χύμα, πιο απελευθερωμένοι και πιο ανθεκτικοί απέναντι στον οδοστρωτήρα της παγκοσμιοποίησης.

Μετά από όλα αυτά λοιπόν, συνοψίζοντας, αν έπρεπε να ορίσετε τον πυρήνα του ήχου των Selofan, κάτω από όλα τα αισθητικά layers και τα χρόνια που έχουν περάσει ποιος θα ήταν αυτός;
Εμείς οι ίδιοι.