Παρά την κυριαρχία των οθονών και του streaming, όλο και περισσότεροι νέοι στρέφονται ξανά στα βιβλία, τα βινύλια και τα φυσικά μέσα αναζητώντας μια πιο απτή σχέση με τον πολιτισμό
Η αφή είναι ίσως η πιο σημαντική αίσθηση όταν είμαστε παιδιά. Με αυτή αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο σε μεγάλο βαθμό. Με τα παιχνίδια μας, τα κυβάκια μας, τα Lego, τις μπάλες, το μπιμπερό, το πιάτο μας. Τρώμε με τα χέρια πολύ πριν αγγίξουμε πιρούνια και κουτάλια, πόσο μάλλον μαχαίρια. Μετά πιάνουμε διστακτικά μαρκαδόρους και ξυλομπογιές, πολύ πριν προχωρήσουμε στο μολύβι και το στυλό. Μαθαίνουμε τα χέρια μας να μας καθοδηγούν, να μας κρατάνε ασφαλείς. Αυτά τραυματίζουμε για να μάθουμε αν κάτι καίει ή κόβει, γρατζουνάει ή πληγώνει. Σ’ αυτά στηριζόμαστε όταν πέφτουμε: στο σπίτι, στις κούνιες, στο γήπεδο, στο δρόμο, απ’ το ποδήλατο, απ’ το τραπέζι στο οποίο δεν έπρεπε εξαρχής να ανεβούμε.
Ο κόσμος μας ήταν πολύ πιο απτός απ’ ότι είναι τώρα. Η μεγαλύτερη απτή εξάρτησή μας πια είναι το κινητό μας τηλέφωνο: ένα παραλληλόγραμμο, απόλυτα λείο αντικείμενο χωρίς γωνίες. Ο μόνος κίνδυνος τραυματισμού που προέρχεται από αυτό είναι οτιδήποτε έχουμε μέσα του―που είναι πια τα πάντα: οικονομικά, κοινωνικά, προσωπικά, εργασιακά, μουσικά, εικαστικά, εκπαιδευτικά. Μια ζωή, σχεδόν, χωράει εκεί μέσα. Παρ’ όλα αυτά μπορούμε εύκολα ακόμα και σε αυτό να αποφύγουμε την επαφή. Μιλάμε με ανοιχτή ακρόαση και υπαγορεύουμε αντί να πληκτρολογούμε. Κάτι φαίνεται να συμβαίνει όμως τώρα τελευταία.
Η πλατφόρμα HBO έχει μία ταινία, η οποία είναι ουσιαστικά μία (πολύ) ελεύθερη απόδοση του πασίγνωστου βιβλίου «Φαρενάιτ 451» του συγγραφέα Ρέι Μπράντμπουρι. Η βασική μας ιστορία είναι ότι κάποια στιγμή στο μέλλον, έχει απαγορευτεί τόσο η γραφή όσο και η ανάγνωση, και τα βιβλία καίγονται σωρηδόν όπου βρεθούν. Υπεύθυνοι για την καταστροφή τους είναι, με έναν υπέροχα ειρωνικό τρόπο, οι firemen―στα ελληνικά «πυροσβέστες», αλλά στη δική μας γλώσσα το δεύτερο συνθετικό της λέξης δεν βοηθά στο λογοπαίγνιο, ενώ στα αγγλικά το «άνδρες της πυράς» είναι αρκετά γενικό ώστε να αποδώσει αυτό που χρειάζεται. Να το διαβάσετε το βιβλίο, παρακαλώ, αν μπορείτε, ίσως η πλοκή του να είναι το μέλλον μας.
Στην ταινία, όμως, υπάρχει μια εκπληκτική σκηνή όπου ανακαλύπτουν οι «πυροσβέστες»―μέσω ενός ρουφιάνου―ένα σπίτι εκτός πόλης (off the grid), στο οποίο μένει μια κυρία σχετικά μεγάλης ηλικίας, και το οποίο είναι ασφυκτικά γεμάτο με βιβλία. Σπεύδουν, λοιπόν, να πάνε να το ερευνήσουν και βεβαίως να το κάψουν. Ο αρχηγός του σώματος είναι «παλιός» και έτσι ξέρει και να διαβάζει και να γράφει, αλλά πιο σημαντικό όλων, γνωρίζει τι είναι το βιβλίο: τη μορφή του και την ποικιλομορφία του, το εύρος του περιεχομένου του, όπως και την ισχύ του.
Μπαίνει σε ένα δωμάτιο με έναν νέο αξιωματικό του Σώματος, τον οποίο γνωρίζουμε ότι έχει σαν προστατευόμενο, και τον οποίο μυεί στην προπαγάνδα από τότε που ήταν παιδί. Ο ίδιος δε ο αρχηγός με την ομάδα του ήταν αυτός που σκότωσε τον πατέρα του νέου αξιωματικού καθότι κατηγορήθηκε για κατοχή βιβλίων. «Έχεις δει ποτέ βιβλίο από κοντά;» τον ρωτάει. Ο νέος, σαστισμένος, λέει όχι, και έτσι ο «παλιός» πιάνει ένα τυχαίο βιβλίο από ένα ράφι και του το δίνει.
«Κράτα το στα χέρια σου,» του λέει, «άνοιξέ το, διάβασε μια πρόταση». Αφού υπακούει στις διαταγές του ανωτέρου του, σοκαρισμένος απ’ ότι βλέπει, το κλείνει μετά απότομα και το ακουμπάει σε μια τεράστια στοίβα. Πριν φύγει, όμως, όντας μόνος πια στο δωμάτιο, διαλέγει τυχαία το «Σημειώσεις από το Υπόγειο» του Ντοστογιέφσκι και το κρύβει βιαστικά κάτω από το αλεξίσφαιρο γιλέκο του.
Υπήρχε μια ερώτηση προφορικών εξετάσεων που έκανα στους μαθητές μου πριν δώσουν τον Μάιο που μας πέρασε: ποια συσκευή πιστεύετε ότι θα απαρχαιωθεί και θα εξαφανιστεί μέσα στα επόμενα χρόνια; Κάποιοι μου ζήτησαν μια διευκρίνηση (ήταν οι πιο μικροί σε ηλικία)―όπως ποια; Σκεφτείτε, τους είπα, τα CD player, τα DVD player, ή ακόμα και τις κασέτες που είχαμε. Στη λέξη «κασέτα» τους είχα χάσει. Μπήκα στο google και τους έδειξα. Δεν βοήθησε.
Μία απάντηση μόνο θυμάμαι, η οποία ομολογώ λίγο με τρόμαξε: δεν θα κρεμάμε πια σε τοίχους, μου είπε ένας 15χρονος μαθητής μου, πίνακες, αλλά θα έχουμε οθόνες που θα δείχνουν ότι έργο τέχνης θέλουμε. Πρέπει να γούρλωσα τα μάτια μου, και η λεζάντα από κάτω να «έγραφε»: κι άλλες οθόνες; Κι άλλα παραλληλόγραμμα, λεία κουτιά χωρίς γωνίες;
Ίσως, όμως, τελικά το μέλλον να μην είναι τόσο δυσοίωνο όσο νομίζουμε, καθότι απ’ ότι φαίνεται, έχει σημειωθεί μία μικρή αύξηση, ή μια σημαντική μείωση στην κατιούσα πορεία πωλήσεων φυσικών ειδών διασκέδασης, τουτέστιν, βινύλια, DVD και BluRay. Αυτό που εκπλήσσει ακόμα περισσότερο είναι το γεγονός ότι για αυτό υπεύθυνη είναι και η γενιά Χ, οι νέοι δηλαδή που έχουν γεννηθεί στην ψηφιακή εποχή και δεν έχουν βιώσει το αναλογικό μεγαλείο που ξεκίνησε να εκλείπει κοντά στο 2010.
Όσον αφορά στις ταινίες, ο κύριος λόγος είναι αυτός με τον οποίο παλεύουμε πολλοί, αν όχι όλοι: οι πολλαπλές συνδρομές σε διαφορετικές πλατφόρμες, οι οποίες στο τέλος της ημέρας έχουν φαινομενικά άπειρες επιλογές, αλλά ποτέ αυτό που θες, και καταλήγεις να ξοδεύεις ώρες ψάχνοντας τι θα δεις, να τσακώνεσαι αν είσαι με παρέα, και στο τέλος να ξαναβλέπεις κάτι που έχεις χιλιοδεί. Και ενώ οι επιλογές είναι πολλές, ουσιαστικά είναι σημαντικά λιγότερες, ειδικά για όσους θέλουν αν δουν κάτι πιο κλασσικό, παλιό, ή διαφορετικό.
Η Barnes & Noble είναι μία από τις λίγες εναπομένουσες αλυσίδες λιανικής πώλησης που εξακολουθεί να αφιερώνει χώρο εντός του καταστήματος σε φυσικά είδη πολυμέσων, και βλέπουν ότι ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια έχει υπάρξει περισσότερη ζήτηση. Θεωρούν ότι ο λόγος είναι επειδή οι άνθρωποι θέλουν να έχουν κάτι στην κατοχή και να χτίζουν βιβλιοθήκες. Η άπειρη επιλογή είναι εξαντλητική, και κάποιοι άνθρωποι έχουν απλώς κουραστεί από όλα αυτά. Το να διεκδικείς ένα κομμάτι πολιτισμικό είναι κατά κάποιο τρόπο ανατρεπτικό και αντιτίθεται στον έλεγχο που ασκούν οι πλατφόρμες.
Η Vinyl Alliance δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας σε περισσότερα από 2.500 άτομα σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία, και τα ευρήματα δείχνουν ότι έχει υπάρξει σημαντική αύξηση αγοράς βινυλίων από άτομα ηλικίας 18-24 ετών, υποδηλώνοντας ότι το 76% των οπαδών του βινυλίου της Γενιάς Ζ αγοράζουν δίσκους τουλάχιστον μία φορά το μήνα, στην προσπάθειά τους να κάνουν ένα διάλλειμα από την ψηφιακή ζωή.
Ναι, μπορεί ένα ποσοστό αυτών να ενδιαφέρεται περισσότερο για την ίδια την κατοχή, για το γεγονός ότι θα βάλει κάτι στο ράφι του και θα το εκθέσει―όπως και με τα βιβλία, και ότι η τάση αυτή έχει περισσότερο να κάνει με το αισθητικό από το ουσιαστικό. Όμως, η ψηφιακή κούραση έχει ξεκινήσει να φαίνεται, και ενώ σίγουρα δεν θα απομακρυνθούμε από την τεχνολογία και δεν θα πάμε πίσω, μπορούμε να σταθούμε για λίγο, μια στο τόσο, και να απολαύσουμε κάτι σε λιγότερα Mbps.
Υποδέχεται το καλοκαίρι με νυχτερινές περιηγήσεις Από νυχτερινές περιηγήσεις και performances μέχρι μουσικές συναντήσεις, family activities και ένα διαφορετικό summer cam
Η σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη υπενθυμίζει ότι οι κοινωνίες δεν είναι παθητικοί αποδέκτες της ιστορίας. Δημιουργούν οι ίδιες τους θεσμούς και τα νοήματά τους.
17°
