Η Εύα Κέκου μάς ξεναγεί στην καλοκαιρινή έκθεση της Roma Gallery

Πώς μπορεί να εμπνεύσει η καλοκαιρινή ραστώνη νέους καλλιτέχνες που είτε μόλις αποφοίτησαν από την ΑΣΚΤ είτε ακόμη σπουδάζουν; Ποιες είναι εκείνες οι συζητήσεις που κάνουμε το κατακαλόκαιρο μεταξύ σοβαρού και χαλαρού, περνώντας από το «τι καιρό θα κάνει σήμερα» στις αιώνιες φιλοσοφικές αναζητήσεις του ανθρώπου; Αυτό είναι το ερώτημα που κλήθηκαν να απαντήσουν οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση «Midsummer Party: Reflections on Space and Time – Don’t Ask Me Why» στη Roma Gallery, σε επιμέλεια της Εύας Κέκου. Η επιμελήτρια με ξενάγησε στην έκθεση και με μύησε στο σκεπτικό πάνω στο οποίο εργάστηκαν οι καλλιτέχνες, ο καθένας και η καθεμία με τα δικά του εκφραστικά μέσα. Κοινό στοιχείο που διαπερνά όλα τα έργα είναι η σχέση με τη φύσ, όσον αφορά τόσο τα υλικά –σε αρκετές περιπτώσεις– όσο και τις σκέψεις που συνοδεύουν τα έργα.

«Midsummer Party: Reflections on Space and Time – Don’t Ask Me Why» στη Roma Gallery

Ο μεγάλος τίτλος της καλοκαιρινής αυτής έκθεσης στη Roma Gallery μαρτυρά τα σημεία στα οποία στάθηκαν οι καλλιτέχνες ώστε να τα αποτυπώσουν στη συνέχεια στον χώρο με τα έργα τους. Πρόκειται για ένα καλοκαιρινό πάρτι, στην καρδιά του καλοκαιριού, που, όπως όλα τα πάρτι, ενδέχεται να σε οδηγήσει σε στιγμές μελαγχολίας ή φιλοσοφικής αναζήτησης, μέσα από συζητήσεις με αναπάντητα ρητορικά ερωτήματα που δεν οδηγούν πουθενά.

Οι καλλιτέχνες, όπως μαρτυρά και το δεύτερο μέρος του τίτλου της έκθεσης (reflections on space and time), καλούνται να σκεφτούν για τον χώρο και τον χρόνο, κι έπειτα ο καθένας, με τα δικά του εργαλεία και εκφραστικά μέσα, να το αποτυπώσει στα έργα του. Το τρίτο σκέλος του τίτλου είναι οριακά σαν να αναιρεί το δεύτερο και να μας μεταφέρει πίσω στην καλοκαιρινή ραστώνη και στην ατμόσφαιρα χαλαρότητας του πάρτι. Ας κάνουμε τις σκέψεις μας και τις φιλοσοφικές μας συζητήσεις, αλλά μη μας ρωτήσεις και γιατί, μην το πας πιο βαθιά... Ή, αν το πας –γιατί όλα τα έργα της έκθεσης δεν μένουν στην επιφάνεια και έχουν μια δεύτερη ανάγνωση–, να θυμάσαι ότι είναι καλοκαίρι και πνέει ένας ούριος άνεμος αισιοδοξίας, όπως άλλωστε προμηνύει το πρώτο ή τελευταίο έργο της έκθεσης (αναλόγως πώς θα ξεκινήσεις την ξενάγηση), με τα neon πράσινα φώτα, εμπνευσμένο από ένα σχετικά άγνωστο και σπάνιο λογοτεχνικό βιβλίο του Ιουλίου Βερν. 

Ουσιαστικά το κλειδί της έκθεσης βρίσκεται στις δύο τελευταίες φράσεις του τίτλου, που στην ουσία αναιρούν η μία την άλλη. Όπως μου αναφέρει η Εύα Κέκου, ο υπότιτλος «Reflections on time and space» αναφέρεται σε ζητήματα που αγγίζουν το τραύμα, για τα οποίο βρίσκουμε τον χώρο και τον χρόνο να το εξομολογηθούμε σε κάποιον. Ωστόσο, με το «don't ask me why» στο τέλος αφαιρείται η βαρύτητα από αυτές της εξομολογήσεις. Όπως υπογραμμίζει η επιμελήτρια, «το Midsummer Party δεν είναι ένα φιλοσοφικό συμπόσιο στο οποίο επιζητούμε να έχουμε απαντήσεις ακαδημαϊκού τύπου, αλλά ένα ανάλαφρο, χαλαρό πάρτι, μια συνεύρεση. Σαν ένα instantane, μπαίνουμε στο πάρτι και αποτυπώνουμε κάποια ερωτήματα μέσα από τη συζήτηση με τα εικαστικά αυτά έργα».

Η έκθεση μπορεί να «διαβαστεί» με ποικίλους τρόπους και η περιήγηση να ξεκινήσει από διαφορετικά σημεία, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τις καλοκαιρινές συζητήσεις, στις οποίες κάποιος καλεσμένος μπορεί να ενταχθεί κι αφού έχουν ήδη ξεκινήσει. 

Η ξενάγηση από την επιμελήτρια Εύα Κέκου αρχίζει από τα δύο έργα της Ελίνας Καραδήμα, που βρίσκονται δεξιά μόλις μπαίνουμε στην γκαλερί. Το μάτι μου πέφτει στο πιο ογκώδες, με τον τίτλο «One digit apart». Όπως μου εξηγεί η επιμελήτρια, η  καλλιτέχνιδα αναπαριστά μια μονάδα μέτρησης, φτιαγμένη με εντελώς φυσικά υλικά και εμπνέεται από τη μυθολογία στην Αρχαία Αίγυπτο και τους τρόπους που είχαν ανακαλύψει για να κάνουν τις μετρήσεις μέσα από το φως. Οι δυο κορμοί ενώνονται με ένα πλεγμένο νήμα, που έχει φτιάξει η ίδια, το οποίο ουσιαστικά λειτουργεί ως αποτύπωμα αγκαλιάς στο δέντρο – ουσιαστικά πρόκειται για την αγκαλιά της Ελίνας. Μάλιστα, το συγκεκριμένο έργο έχει και ένα δεύτερο πεδίο ανάγνωσης, πέρα από το οπτικό. Έχει και το στοιχείο της όσφρησης, καθώς το έργο είναι εμποτισμένο με ρετσίνι, ώστε να κάνει την εμπειρία του επισκέπτη ακόμη πιο φυσική.

Ακολουθούν τα έργα της Γιώτας Σιάπκα. Στο μεγάλο επιτείχιο έργο της βλέπουμε πέντε απλωμένα χρωματιστά «πανιά», τα οποία μπορεί να δίνουν την οπτική ψευδαίσθηση ότι είναι υφάσματα, αλλά στην πραγματικότητα έχουν φτιαχτεί με βιο-διασπώμενα υλικά και φυσικά χρώματα, ακολουθώντας τα χρώματα του καλοκαιριού, αυτά που θα μπορούσαμε να βρούμε να κυριαρχούν στη φύση – το πράσινο, το μπλε, το κίτρινο, το καφέ. Όλο το σκεπτικό της έχει να κάνει με την κλιματική αλλαγή και την οικολογική κρίση.

Στη μέσα αίθουσα υπάρχει τόσο η αφίσα της έκθεσης, που έχει φτιαχτεί με πολλή μελέτη, όσο και το έργο της Ελένης Νικολάου, που, όπως αναφέρει η κυρία Κέκου, «θα μπορούσε να σταθεί ως επίλογος στην έκθεση, καθώς αποτυπώνει μία εικόνα φιλική του καλοκαιριού, του θέρους, με πολλά ετερόκλιτα στοιχεία, τα οποία καλείσαι να ονοματίσεις και ενδεχομένως να ταξινομήσεις. Θα έλεγα ότι ανακινεί τη συζήτηση». 

Ακολουθούν τα έργα του Αντώνη Βασιλάκη, που εικονοποιούν το τραύμα. Ο καλλιτέχνης δουλεύει με βασικό υλικό την πετονιά, που τη χρησιμοποιούμε στα δίχτυα ψαρέματος. Πρόκειται για ένα υλικό που τον συνδέει με τον πατέρα του, ο οποίος είναι ψαράς, ενώ η σχέση τους δεν διακρίνεται από ιδιαίτερη στοργή. Στη μέση των δύο έργων, όπου η πετονιά κυριαρχεί σκιαγραφώντας το πρόσωπο του πατέρα του, εκθέτει ένα κρητικό μαχαίρι, πάνω στο οποίο έχει ο ίδιος χαράξει μια μαντινάδα. Το έργο λέγεται «Επιθυμία» και μιλάει για το πώς μπορεί να κοπεί η σάρκα ώστε να βγει νέα. Το δέρμα, άλλωστε, είναι ένα περίβλημα και αφαιρώντας το μπορεί να προκύψει κάτι καινούργιο. 

Πηγαίνουμε στο έργο της Λίας Βάρσου «Still», που η Εύα Κέκου χαρακτηρίζει ως κεντρικό της έκθεσης, καθώς είναι το μόνο που απεικονίζει ένα σώμα, που μάλιστα φαίνεται σαν να ίπταται, έχει βγει από την ανθρώπινη κατάσταση και προσπαθεί να ισορροπήσει σε έναν κόσμο συνεχώς μεταβαλλόμενο. Το ζωγραφικό αυτό έργο συμπληρώνεται από μια ολόκληρη γλυπτική εγκατάσταση αντικειμένων μικρού μεγέθους, τα οποία μπορεί να μοιάζουν με εργαλεία αλλά στην ουσία είναι αντικείμενα που μας κρατούν δέσμιους, όπως αλυσίδες, γάντζοι κ.λπ.

Και φτάνουμε στο τελευταίο έργο της έκθεσης που την ανοίγει ή την κλείνει – ανάλογα από το πού θα ξξεκινήσει κανείς. Με τίτλο «Τhe Green Ray» (η πράσινη αχτίδα), εμπνέεται από την ομώνυμη ταινία του Ερίκ Ρομέρ, ο οποίος με τη σειρά του έχει μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν «Η πράσινη ακτίδα». Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, ο μεγάλος λογοτέχνης προσεγγίζει με τον δικό του μοναδικό τρόπο ένα σπάνιο υπαρκτό φυσικό φαινόμενο: την πράσινη ακτίδα. Την ώρα της ανατολής ή της δύσης, όταν ο ορίζοντας είναι πολύ καθαρός, ενδέχεται να εμφανιστεί στον ουρανό για κάποια δευτερόλεπτα μια πράσινη ακτίδα, σε έναν χρωματισμό τόσο μοναδικό, που άπαξ και πετύχεις το φαινόμενο δεν πρόκειται να το ξεχάσεις. Ο θρύλος λέει ότι αν το δεις, μπορείς να καταλάβεις καλύτερα τα συναισθήματά σου αλλά και των άλλων.

Η Ελισάβετ Μανδηλαρά, αντλώντας έμπνευση από την ιστορία αυτή και από το σπάνιο και μοναδικό αυτό φαινόμενο, φτιάχνει μια neon επιγραφή σε πράσινες αποχρώσεις. Το μήνυμά της είναι σαφές: «And I still love». Παρά τις αντιξοότητες, παρά το τι συμβαίνει στην κοινωνική και προσωπική της ζωή, εκείνη επιμένει στην αγάπη. 

Αυτό ίσως να αποτελεί και για εμάς το πιο αισιόδοξο κλείσιμο –ή άνοιγμα, ανάλογα με τη διαδρομή που θα ακολουθήσει κάποιος στην έκθεση– μιας καλοκαιρινής έκθεσης νέων καλλιτεχνών. Ίσως μάλιστα να μας εμπνεύσει να αρχίσουμε κι εμείς να αναζητούμε αυτήν την πράσινη αχτίδα που θα μας οδηγήσει στην αληθινή αγάπη... 

ΙNFO
Roma Gallery, έως 8 Αυγούστου