Το Σαντιρβάν Τζαμί, ένα κτίριο-ορόσημο της Δράμας, πλήρως ανακαινισμένο σήμερα, φιλοξενεί μέχρι τον Νοέμβριο μια μεγάλη έκθεση του σπουδαίου καλλιτέχνη Γιάννη Παππά
Το Σαντιρβάν το θυμάμαι… ως παλιό τζαμί, ερείπιο, μισογκρεμισμένο και σκοτεινό στα παιδικά μας χρόνια, όταν πηγαίναμε στη Δράμα για να μας εξετάσει/εμβολιάσει ο παιδίατρος κ. Καμπούρης. Περνάγαμε απέξω, μια και το τζαμί είναι σε κεντρικό σημείο, κάποιος μας είχε πει ότι ήταν ιστορικό κτίριο, αλλά ο φόβος της ιατρικής εξέτασης ή/και του εμβολίου δεν μας άφηνε να ενδιαφερθούμε περισσότερο.
Ένα παμπάλαιο κτίσμα, του δεύτερου μισού του 15ου αιώνα, ανακαινίστηκε από τον Μεχμέτ Αλή Αγά το 1806, καταστράφηκε από τρομερό σεισμό το 1829, αναστηλώθηκε όπως όπως μετά την καταστροφή, έγινε καταφύγιο προσφύγων το ’22 και μετά στέγασε την εφημερίδα Θάρρος του Μιχαήλ Βεζιρτζόγλου για 54 χρόνια, από το 1927 ως το 1981. Η εφημερίδα, η μακροβιότερη της Ανατολικής Μακεδονίας, θεωρείται από τις πιο σημαντικές της Ελλάδας – και όλα αυτά τα διάβασα στην Γουικιπίντια, ψάχνοντας την ιστορία του Σαντιρβάν, τόσο σφιχτά δεμένου με την (αιματοβαμμένη, να σημειώσουμε) ιστορία του τόπου.
Έκθεση «Γιάννης Παππάς»
Το κτίριο χαρακτηρίζεται ως «της μπαρόκ περιόδου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1750-1808», αλλά το θέμα είναι ότι δεν θα υπήρχε ούτε ίχνος του σήμερα, αν δεν το είχε υιοθετήσει ο Δραμινός επιχειρηματίας Κώστας Αποστολίδης το 2012 και αν δεν είχε αναθέσει σε μια ομάδα αρχαιολόγων, συντηρητών και επιστημόνων την αναστήλωση και αναπαλαίωσή του. Το Σαντιρβάν (πρώην) Τζαμί είναι αυτό που λέμε ζωντανό μνημείο σήμερα, με τοιχογραφίες, ψηφιδωτά, αψίδες και σχεδόν κατανυκτική ατμόσφαιρα – υπάγεται, ως μνημείο, στο Μουσείο Μπενάκη, το οποίο οργανώνει εκεί ωραίες εκθέσεις κάθε τόσο.
Και πάμε στην τωρινή έκθεση: του καλλιτέχνη Γιάννη Παππά (1913-2005), διάσημου σε όλο τον κόσμο γλύπτη και ζωγράφο, με τεράστια δημιουργική γκάμα και μεγάλα έργα, πολλά από τα οποία βρίσκονται σε δημόσιους χώρους στην Αθήνα και πόλεις του εξωτερικού. Η έκθεση είναι η μεγαλύτερη και πληρέστερη στην Ελλάδα, περιλαμβάνει γλυπτά (σε ξύλο, μπρούντζο, γύψο, πηλό κ.λπ.), έργα ζωγραφικής και μοναδικά κομμάτια του Παππά που με κάποιον τρόπο έρχονται και δένουν καταπληκτικά στους χώρους του Σαντιρβάν, λες και είχαν φτιαχτεί εξ αρχής για να παρουσιαστούν εδώ. Ο κ. Γιάννης Μαγγίνης, επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, έχει γράψει ένα συγκινητικό αλλά και περιγραφικό κείμενο στον κατάλογο της έκθεσης – μπορείτε να τον ξεφυλλίσετε διαδικτυακά, αν είστε μακριά από τη Δράμα.
1) Παιδί της Κατοχής, Σταμάτης Κόκκοτας, Αθήνα 1943-44, 2) Κορίτσι της Κατοχής, Αθήνα 1943. Μουσείο Μπενάκη, Κληροδότημα Γιάννη Παππά
Ο Κώστας Αποστολίδης (1948-2024) είναι ο ιδρυτής της εταιρείας Raycap («η εταιρεία δραστηριοποιείται στην παραγωγή εξοπλισμού για την ανάπτυξη ασύρματων τηλεπικοινωνιακών δικτύων και κυρίως στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 5G»). Αγαπούσε πολύ την πατρίδα του, τη Δράμα, και πίστευε στην ιδέα της δωρεάς. Διάβασα σε κάποια παλιά συνέντευξή του ότι ονειρευόταν από πάντα την αναστήλωση/αναπαλαίωση του μυθικού Σαντιρβάν της παιδικής του ηλικίας.
Η έκθεση του Γιάννη Παππά είναι σπουδαία και ευτυχώς θα κρατήσει αρκετό καιρό. Μαζί με το Σαντιρβάν, είναι ένας λόγος για να επισκεφτεί κανείς τη Δράμα, από τώρα μέχρι τον Νοέμβριο, ακόμα κι αν δεν ενδιαφέρεται για το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους: η Δράμα από μόνη της έχει κι άλλα, πολλά καταπληκτικά πράγματα να δει ο επισκέπτης.
12°
