Οι ωκεανοί πρασινίζουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, επηρεάζοντας το φυτοπλαγκτόν, τις θαλάσσιες τροφικές αλυσίδες και την απορρόφηση CO₂.
Οι ωκεανοί της Γης γίνονται σταδιακά πιο πράσινοι, και η αιτία είναι η κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με μια μεγάλη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature μετά από ανάλυση των δορυφορικών δεδομένωντης NASA (από το όργανο MODIS του δορυφόρου Aqua), διαπιστώθηκε ότι πάνω από το 56% των ωκεανών του πλανήτη έχει αλλάξει χρώμα τα τελευταία 20 χρόνια. Η έκταση αυτή είναι μεγαλύτερη από όλη την ξηρά της Γης. Η κυρίαρχη τάση είναι προς το πράσινο χρώμα, ιδιαίτερα στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές κοντά στον Ισημερινό.
Η αλλαγή του χρώματος οφείλεται στους μικροσκοπικούς οργανισμούς που ζουν στην επιφάνεια του νερού, κυρίως στο φυτοπλαγκτόν. Το φυτοπλαγκτόν περιέχει μια πράσινη χρωστική ουσία, τη χλωροφύλλη, για να κάνει φωτοσύνθεση. Καθώς η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή θερμαίνει τα νερά και αλλάζει τη δυναμική των ωκεανών, οι πληθυσμοί και η κατανομή αυτών των μικροοργανισμών διαταράσσονται, κάνοντας το νερό να αντανακλά περισσότερο πράσινο φως προς το διάστημα. Αν και για το ανθρώπινο μάτι, χωρίς ειδικά όργανα, η διαφορά αυτή είναι δύσκολα ορατή, οι δορυφόροι τη καταγράφουν ξεκάθαρα, στέλνοντας ένα σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι για την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Η αλλαγή στο χρώμα των ωκεανών είναι μια από τις πιο ξεκάθαρες αποδείξεις ότι η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο τη θερμοκρασία, αλλά αναδιοργανώνει ριζικά τη ζωή στον πλανήτη. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν πλέον εξελιγμένα εργαλεία, όπως ο υπερσύγχρονος δορυφόρος PACE της NASA (που εκτοξεύτηκε πρόσφατα για να μελετά αποκλειστικά το χρώμα των θαλασσών), για να αποκωδικοποιήσουν τι ακριβώς συμβαίνει. Αυτά τα εργαλεία «διαβάζουν» το πράσινο χρώμα που φαίνεται να εκτοπίζει το έντονο μπλε: όταν το νερό πρασινίζει, σημαίνει ότι υπάρχει μέσα του περισσότερη χλωροφύλλη. Οι επιστήμονες ερευνητές του MIT και του Εθνικού Κέντρου Ωκεανογραφίας της Βρετανίας, αντί να μετρούν απλώς την ποσότητα της χλωροφύλλης (κάτι που έχει μεγάλες φυσικές αυξομειώσεις ανάλογα με την εποχή), οι ανέλυσαν 7 διαφορετικά μήκη κύματος φωτός (Remote Sensing Reflectance): έτσι, κατάφεραν να απομονώσουν τον «θόρυβο» του καιρού και να αποδείξουν ότι η σταδιακή στροφή προς το πράσινο τα τελευταία 20 χρόνια είναι μόνιμη τάση που προκαλείται από τον άνθρωπο.
Το φαινόμενο έχει επίδραση ντόμινο στην τροφική αλυσίδα: καθώς το φυτοπλαγκτόν αποτελεί την τροφή για το ζωοπλαγκτόν (μικροσκοπικά ζωύφια), το οποίο με τη σειρά του τρέφει τα κριλ, τα ψάρια, τα θαλασσοπούλια και τις φάλαινες, η ανισορροπία του φυτοπλαγκτόν επηρεάζει ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί εντονότερη ωκεάνια στρωμάτωση (τα ζεστά επιφανειακά νερά δεν αναμειγνύονται εύκολα με τα βαθιά, θρεπτικά νερά), πράγμα που αλλάζει τα είδη του φυτοπλαγκτόν που επιβιώνουν. Αν οι πληθυσμοί του φυτοπλαγκτόν αλλάξουν μέγεθος ή είδος, τα ζώα που βασίζονται σε αυτά για να τραφούν μπορεί να λιμοκτονήσουν, προκαλώντας κατάρρευση σε ολόκληρο το θαλάσσιο οικοσύστημα και πλήττοντας την παγκόσμια αλιεία.
Οι ωκεανοί είναι ο μεγαλύτερος «πνεύμονας» του πλανήτη, καθώς απορροφούν περίπου το 25% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂). Το φυτοπλαγκτόν δεσμεύει αυτόν τον άνθρακα μέσω της φωτοσύνθεσης. Όταν το φυτοπλαγκτόν πεθαίνει, βυθίζεται στον πυθμένα του ωκεανού, «κλειδώνοντας» τον άνθρακα εκεί για αιώνες. Αν οι κοινότητες αυτών των μικροοργανισμών αλλάξουν λόγω της θέρμανσης των υδάτων, ο ωκεανός ενδέχεται να χάσει μέρος της ικανότητάς του να αποθηκεύει άνθρακα, επιταχύνοντας ακόμη περισσότερο την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Οι πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η αλλαγή δεν είναι ομοιόμορφη σε όλο τον πλανήτη. Καθώς οι πάγοι λιώνουν και οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, παρατηρείται μια μετατόπιση του φυτοπλαγκτόν προς τους πόλους (οι οποίοι γίνονται πιο πράσινοι), ενώ ορισμένες υποτροπικές περιοχές γίνονται πιο «φτωχές» σε ζωή και άρα πιο βαθιές μπλε.
Παλιότερη έρευνα που είχε μελετήσει τους ωκεανούς χαμηλού έως μεσαίου γεωγραφικού πλάτους από το 2001 έως το 2023, είχε καταλήξει σε αντίθετα συμπεράσματα σχετικά με το χρώμα τους, αλλά είχε συμφωνήσει ότι η υπερθέρμανση προκαλεί απορρύθμιση της παραγωγής φυτοπλαγκτόν. Σύμφωνα με εκείνη τη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο τέλος του 2025, η ικανότητα της Γης να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα εξασθενεί με αποτέλεσμα αλλαγή στη χρωματική παλέτα των υδάτων. Το φαινόμενο απέδωσαν στη μείωση του φυτοπλαγκτόν.
Τα ευρήματα, τα οποία έχουν επίσης ανησυχητικές επιπτώσεις στα επίπεδα οξυγόνου και στις τροφικές αλυσίδες, βασίστηκαν σε μια πρωτοποριακή μελέτη των ημερήσιων συγκεντρώσεων χλωροφύλλης σε ωκεανούς. Χρησιμοποιώντας αλγορίθμους βαθιάς μάθησης, οι συγγραφείς εκείνης της εργασίας συνέλεξαν δεδομένα από δορυφόρους και πλοία παρακολούθησης για να αξιολογήσουν την αλλαγή στην απόχρωση των ωκεανών και διαπίστωσαν σημαντική μείωση της πρασινάδας —περίπου 0,35 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο κάθε χρόνο— στη διάρκεια δύο δεκαετιών. Η τάση ήταν διπλάσια στις παράκτιες περιοχές και περισσότερο από τέσσερις φορές εντονότερη κοντά σε εκβολές ποταμών.
Αυτό αποδόθηκε στη μείωση της οικολογικής λειτουργίας του ωκεανού, με την ετήσια μείωση 0,088% της ικανότητας δέσμευσης άνθρακα, που ισοδυναμεί με 32 εκατομμύρια τόνους. Η μείωση της ικανότητας δέσμευσης άνθρακα του επιφανειακού φυτοπλαγκτού έχει σοβαρές επιπτώσεις στον κύκλο του άνθρακα, όπως εξηγούσε τότε ένας από τους συγγραφείς, ο Di Long του Πανεπιστημίου Tsinghua στο Πεκίνο, προσθέτοντας ότι η αλλαγή πιθανότατα προκλήθηκε από την άνοδο της θερμοκρασίας που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή. Η θέρμανση των ανώτερων στρωμάτων του ωκεανού κοντά στην επιφάνεια έχει διευρύνει τη διαφορά θερμοκρασίας με τα ψυχρότερα βάθη, γεγονός που πιστεύεται ότι εμποδίζει την κάθετη μεταφορά των θρεπτικών συστατικών από τα οποία εξαρτάται το φυτοπλαγκτόν. Ο συνεργαζόμενος συγγραφέας Michael Mann, από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, πρόσθετε: «Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που καταδεικνύει με βεβαιότητα ότι, ναι, υπάρχει μείωση στο πράσινο του ωκεανού, δηλαδή μείωση της θαλάσσιας παραγωγικότητας, πράγμα που αποτελεί μια ακόμη απειλή για την ανθρωπότητα. Πρόκειται για συνέπεια της καύσης ορυκτών καυσίμων και της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης του πλανήτη.»
Αυτή η έρευνα ήρθε σε αντίθεση και με αρκετές προηγούμενες που υποδήλωναν ότι οι αποικίες των φυκιών αυξάνονταν στους ωκεανούς. Αν και αναγνώριζε ότι η κατάσταση διαφέρει από περιοχή σε περιοχή και μπορεί να επηρεαστεί από τις απορροές από τη γεωργία και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπέραινε ότι η ευρύτερη εικόνα της «σημαντικής μείωσης» του φυτοπλαγκτόν είναι σαφής στα χαμηλά και μεσαία γεωγραφικά πλάτη. Αυτές οι αλλαγές, λένε οι ερευνητές, θα επηρεάσουν περαιτέρω το μέγεθος και την κατανομή της λειτουργίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
20°
