Η πρώτη επιστημονική ημερίδα του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας εξετάζει πώς η συνταγογράφηση του τρόπου ζωής μπορεί να βελτιώσει την μεταβολική του υγεία
Ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι με τη φαρμακευτική του αγωγή και κάποιες οδηγίες. Εκεί, όμως, αρχίζουν τα πρακτικά ερωτήματα: Τι μπορώ να τρώω; Πότε και πώς μπορώ ν’ αρχίσω να κινούμαι ξανά; Ποια συμπτώματα χρειάζεται να προσέξω και σε ποιον απευθύνομαι αν κάτι με ανησυχήσει; Το πρώτο ζητούμενο είναι να ξαναβρεί τις δυνάμεις του. Μπορεί όμως αυτή η περίοδος, με την κατάλληλη καθοδήγηση, να γίνει και μια ευκαιρία να βελτιώσει τη μεταβολική του υγεία;
Από αυτά τα ερωτήματα ξεκινά η 1η Επιστημονική Ημερίδα του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας (HCLM), που θα πραγματοποιηθεί στις 5 Δεκεμβρίου 2026, με χορηγό επικοινωνίας την ATHENS VOICE. Όπως το θέτει η δρ. Άννα Παπαγεωργίου, πρόεδρος και ιδρυτικό μέλος του Κολλεγίου: «Με την πρώτη επιστημονική ημερίδα του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας, στις 5 Δεκεμβρίου, ανοίγουμε έναν διεπιστημονικό διάλογο: Μπορεί η συνταγογράφηση του τρόπου ζωής να ενσωματωθεί οργανωμένα στο εξιτήριο, ως μέρος της δευτερογενούς πρόληψης;».
Στην πράξη, η ημερίδα θα εξετάσει πώς η διατροφή, η θεραπευτική άσκηση, ο ύπνος και η διαχείριση του στρες μπορούν να ενταχθούν σε ένα εξατομικευμένο σχέδιο φροντίδας, με σαφείς οδηγίες και παρακολούθηση μετά την επιστροφή στο σπίτι, όταν κάποιος αντιμετωπίζει ένα χρόνιο νόσημα. Στόχος είναι να στηριχτεί η αποκατάσταση, να μειωθεί ο κίνδυνος επιπλοκών ή ενός νέου επεισοδίου και να βελτιωθεί συνολικά η υγεία του ασθενούς. Στις παρεμβάσεις που ακολουθούν, διακεκριμένοι γιατροί και επιστήμονες από διαφορετικά πεδία φωτίζουν ο καθένας από τη δική του σκοπιά ένα κοινό ερώτημα: πώς μπορεί να οργανωθεί η φροντίδα μετά το εξιτήριο, ώστε ο ασθενής να έχει την υποστήριξη που χρειάζεται και να συμμετέχει ενεργά στις αποφάσεις για την υγεία του; Το εξιτήριο δεν είναι το τέλος της θεραπείας είναι η αρχή μιας νέας ευθύνης για την υγεία
Δρ. Άννα Παπαγεωργίου Πρόεδρος και ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας, κλινική διαιτολόγος-διατροφολόγος, καθηγήτρια φυσικής αγωγής, διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ στο πεδίο της προαγωγής της υγείας
Η σύγχρονη ιατρική μπορεί να διαγιγνώσκει και να θεραπεύει νοσήματα με τρόπους που πριν από λίγες δεκαετίες φάνταζαν αδιανόητοι. Έχουμε, όμως, αναρωτηθεί τι συμβαίνει με τον ασθενή την επόμενη μέρα μετά το εξιτήριο; Επιστρέφει στο σπίτι με φαρμακευτική αγωγή και ορισμένες οδηγίες. Γνωρίζει, όμως, πώς να τρέφεται; Πότε και με ποιον τρόπο ν’ αρχίσει να κινείται ξανά; Πώς μπορεί ένα πρόγραμμα αποκατάστασης να τον βοηθήσει να ξαναβρεί τις δυνάμεις του; Πώς θα φροντίσει τον ύπνο του και θα διαχειριστεί το στρες; Πώς θα αναγνωρίσει τα προειδοποιητικά σημάδια μιας πιθανής επιδείνωσης; Τα χρόνια νοσήματα δεν τελειώνουν στην πόρτα του νοσοκομείου. Η καρδιαγγειακή νόσος, ο καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία και πολλές άλλες χρόνιες παθήσεις απαιτούν διαρκή φροντίδα, μέτρα για την πρόληψη των επιπλοκών και καθοδήγηση, ώστε ο ίδιος ο ασθενής να μπορεί να συμμετέχει ενεργά στη φροντίδα του.
Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής (Lifestyle Medicine) συμπληρώνει την κλασική ιατρική αντιμετώπιση, αξιοποιώντας τα ερευνητικά δεδομένα για να προτείνει παρεμβάσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του ασθενούς και μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινότητά του. Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι η οργανωμένη φροντίδα κατά τη μετάβαση από το νοσοκομείο στο σπίτι μπορεί να συμβάλει στη μείωση των επανεισαγωγών. Η πρότασή μας είναι να διερευνήσουμε πώς μπορεί να εφαρμοστεί αυτή η προσέγγιση στο ελληνικό Σύστημα Υγείας: πώς θα συνεργάζονται οι επαγγελματίες υγείας, πώς θα εκπαιδεύονται οι ασθενείς και με ποια κλινικά κριτήρια θα αξιολογούνται τα αποτελέσματα. Δεν αρκεί να προσθέσουμε ακόμη μία οδηγία στο εξιτήριο. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε μια πραγματική γέφυρα ανάμεσα στο νοσοκομείο, την πρωτοβάθμια φροντίδα και την καθημερινή ζωή. Γιατί το εξιτήριο δεν είναι το τέλος της φροντίδας. Είναι μια ευκαιρία να βοηθήσουμε τον ασθενή να ζήσει καλύτερα, να προλάβουμε επιπλοκές και να περιορίσουμε το κόστος που συνεπάγονται για το σύστημα υγείας.
Δεν αρκεί να προσθέσουμε ακόμη μία οδηγία στο εξιτήριο. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε μια πραγματική γέφυρα ανάμεσα στο νοσοκομείο, την πρωτοβάθμια φροντίδα και την καθημερινή ζωή.
Σταυρούλα Ντρουφάκου Γενική γραμματέας και ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας, μέλος του ΔΣ του Εθνικού Φορέα «Exercise is Medicine – Greece», παθολόγος-ογκολόγος, Γενική Κλινική ΙΑΣΩ
Μπορεί ο τρόπος ζωής να επηρεάσει την πορεία της υγείας μας ακόμη και μετά από μια διάγνωση καρκίνου; Τα επιστημονικά δεδομένα είναι ενθαρρυντικά. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου το 30-50% των περιπτώσεων καρκίνου μπορεί να προληφθεί. Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η συστηματική άσκηση, η ισορροπημένη μεσογειακή διατροφή και η αποφυγή του καπνίσματος και του αλκοόλ αποτελούν βασικούς πυλώνες πρόληψης. Η σημασία του τρόπου ζωής δεν σταματά στη διάγνωση. Για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αντικαρκινική θεραπεία ή την έχουν ολοκληρώσει, η κατάλληλη σωματική δραστηριότητα, η διατροφική υποστήριξη και η συστηματική παρακολούθηση μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργική τους ικανότητα και την ποιότητα ζωής τους. Για ορισμένες μορφές καρκίνου, υπάρχουν ενθαρρυντικά δεδομένα και για τη μακροχρόνια πρόγνωση. Η φροντίδα μετά τη διάγνωση απαιτεί συνέχεια: ενημέρωση των ασθενών, συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας και οργανωμένες πολιτικές δημόσιας υγείας. Στόχος είναι να αντιμετωπίζουμε τη νόσο και να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε οι άνθρωποι να ζουν περισσότερο και καλύτερα.
Αναστάσιος Φιλίππου. Καθηγητής Φυσιολογίας της Άσκησης στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου «Exercise is Medicine – Greece», ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας
Η συστηματική σωματική άσκηση αποτελεί τεκμηριωμένη συμπληρωματική παρέμβαση για πολλές χρόνιες παθήσεις. Μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της νόσου και να βελτιώσει τη λειτουργική ικανότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η θεραπευτική άσκηση διαφέρει από τη γενική σωματική δραστηριότητα: έχει συγκεκριμένο στόχο, ένταση, διάρκεια και συχνότητα, που προσαρμόζονται στην κλινική κατάσταση και τις δυνατότητες κάθε ασθενούς. Έπειτα από έμφραγμα του μυοκαρδίου, π.χ., η σταδιακή επιστροφή στην άσκηση προϋποθέτει ιατρική αξιολόγηση, εξατομικευμένο σχεδιασμό και κατάλληλη επίβλεψη. Το εξιτήριο είναι μια ευκαιρία να μετατρέψουμε τη γενική σύσταση «να ασκείστε» σε συγκεκριμένη οδηγία και, όπου χρειάζεται, να παραπέμψουμε τον ασθενή σε καταρτισμένους επιστήμονες της άσκησης και σε οργανωμένα προγράμματα αποκατάστασης. Η πρωτοβουλία Exercise is Medicine προωθεί διεθνώς την ενσωμάτωση της αξιολόγησης της σωματικής δραστηριότητας και της συνταγογράφησης της άσκησης στην καθημερινή κλινική φροντίδα. Η άσκηση είναι θεραπευτικό εργαλείο. Και όπως κάθε θεραπεία, χρειάζεται σωστή ένδειξη, εξατομικευμένη δοσολογία, εξειδικευμένη καθοδήγηση και συστηματική επανεκτίμηση.
Η άσκηση είναι θεραπευτικό εργαλείο. Και όπως κάθε θεραπεία, χρειάζεται σωστή ένδειξη, εξατομικευμένη δοσολογία, εξειδικευμένη καθοδήγηση και συστηματική επανεκτίμηση.
Δρ. Γεώργιος Βαβέτσης, Κλινικός ειδικός της άσκησης και ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας.
Με το εξιτήριο αρχίζει η επιστροφή του ασθενούς στην καθημερινότητα. Ιδίως μετά από ένα σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο, η σύσταση «να κινείστε περισσότερο» δεν αρκεί. Η καρδιολογική αξιολόγηση, η λειτουργική ικανότητα, η φαρμακευτική αγωγή και οι προσωπικοί στόχοι του ασθενούς καθορίζουν το πρόγραμμα άσκησης. Δύο άνθρωποι με την ίδια διάγνωση μπορεί να χρειάζονται πολύ διαφορετικά προγράμματα αποκατάστασης. Ανασκόπηση Cochrane του 2024, η οποία συμπεριέλαβε 60 τυχαιοποιημένες μελέτες και 8.728 ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, έδειξε ότι η καρδιακή αποκατάσταση με άσκηση πιθανότατα μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας και βελτιώνει την ποιότητα ζωής. Στην πράξη, ένα πρόγραμμα θεραπευτικής άσκησης ορίζει πόσο συχνά, για πόση ώρα και με ποια ένταση θα ασκείται ο ασθενής, καθώς και πώς θα αυξάνεται σταδιακά η επιβάρυνση. Η ασφάλεια και η πρόοδος επανεκτιμώνται συστηματικά. Η πρόκληση για το σύστημα υγείας είναι να οργανώσει τη συνέχεια της αποκατάστασης στην κοινότητα. Αυτό προϋποθέτει συνεργασία καρδιολόγου, κλινικού ειδικού της άσκησης, φυσικοθεραπευτή, διαιτολόγου και άλλων επαγγελματιών υγείας, με ενεργό συμμετοχή του ασθενούς. Η επιτυχία της θεραπείας κρίνεται και από την ποιότητα ζωής μετά το εξιτήριο.
Μιμή Μαρσέλλου. Φυσικοθεραπεύτρια (MSc), υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, με ειδίκευση στις δυσλειτουργίες του πυελικού εδάφους, αντιπρόεδρος της Europa Donna Hellas.
Για πολλούς ανθρώπους, η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά το εξιτήριο αρχίζει με το να σηκωθούν απ’ το κρεβάτι, να περπατήσουν ή να ανέβουν μια σκάλα. Η μυϊκή αδυναμία και η μειωμένη αντοχή μετά τη νοσηλεία μπορούν να δυσκολέψουν ακόμη και την αυτοεξυπηρέτηση. Μετά τη θεραπεία για καρκίνο του μαστού, ορισμένες γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίσουν πόνο, δυσκαμψία στον ώμο, λεμφοίδημα, κόπωση ή απώλεια οστικής μάζας. Συμπτώματα όπως η κολπική ξηρότητα, η ακράτεια και ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή συχνά μένουν έξω από τη συζήτηση. Η έγκαιρη ενημέρωση βοηθά κάθε γυναίκα να γνωρίζει τι μπορεί να αντιμετωπίσει και πού να ζητήσει βοήθεια. Με την κατάλληλη παραπομπή, η φυσικοθεραπεία μπορεί να τη στηρίξει σε στόχους που έχουν σημασία για την ίδια: από το να ντύνεται μόνη της μέχρι το να ξαναβγεί για έναν περίπατο. Στόχος της αποκατάστασης είναι περισσότερη αυτονομία και άνεση στην καθημερινότητα.
Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια, πολυπαραγοντική και υποτροπιάζουσα νόσος. Συνδέεται στενά με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, την υπέρταση, τη δυσλιπιδαιμία, τη λιπώδη νόσο του ήπατος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Στην καθημερινή κλινική πράξη αντιμετωπίζουμε συχνά τις επιπλοκές αυτών των νοσημάτων, χωρίς πάντοτε να παρεμβαίνουμε επαρκώς στους κοινούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση και στην εξέλιξή τους. Η σύγχρονη ενδοκρινολογία διαθέτει αποτελεσματικές θεραπείες. Η μακροχρόνια διαχείριση της νόσου χρειάζεται παράλληλα αλλαγές στον τρόπο ζωής και συνεχή υποστήριξη: διατροφή προσαρμοσμένη στις ανάγκες του ασθενούς, συστηματική σωματική δραστηριότητα, επαρκή ύπνο και διαχείριση του στρες. Η βελτίωση της μεταβολικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου και στη μείωση του κινδύνου καρδιομεταβολικών επιπλοκών. Σε ορισμένους ασθενείς, οι κατάλληλες παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν ακόμη και στην ύφεση του διαβήτη τύπου 2. Η πρόκληση για την ιατρική κοινότητα είναι να κάνουμε το εξιτήριο αφετηρία οργανωμένης εκπαίδευσης και μακροχρόνιας φροντίδας. Έτσι μπορούμε να περιορίσουμε τις επιπλοκές και τον κίνδυνο επανεισαγωγής, με στόχο περισσότερα χρόνια ζωής με καλύτερη υγεία.
Αλέξανδρος Αρδαβάνης. Παθολόγος, διευθυντής και επιστημονικά υπεύθυνος Α΄ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής ΓΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»
Ακόμη και η πιο προηγμένη θεραπεία στηρίζεται σε κάτι θεμελιώδες: τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ γιατρού και ασθενούς. Στην ογκολογία, όπου η αβεβαιότητα, ο φόβος και οι δύσκολες αποφάσεις είναι συχνά μέρος της καθημερινότητας, η επικοινωνία είναι στοιχείο της ασφαλούς φροντίδας. Ο ασθενής χρειάζεται να κατανοεί τη διάγνωσή του, τις θεραπευτικές επιλογές, τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και τα επόμενα βήματα. Χρειάζεται επίσης έναν γιατρό που ακούει τις ανησυχίες του, αναγνωρίζει τις ανάγκες του και τον ενθαρρύνει να συμμετέχει στις αποφάσεις. Η εμπιστοσύνη δοκιμάζεται και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα ιατρικά σφάλματα. Η έγκαιρη αναγνώριση, η ειλικρινής ενημέρωση του ασθενούς, η διερεύνηση των αιτίων και η λήψη διορθωτικών μέτρων είναι προϋποθέσεις για ασφάλεια και διαφάνεια. Η ιατρική οφείλει να δημιουργεί συστήματα που προλαμβάνουν τα λάθη και μαθαίνουν από αυτά όταν συμβαίνουν. Η εμπιστοσύνη χτίζεται όταν ο ασθενής νιώθει ότι έχει δικαίωμα να γνωρίζει, να ακούγεται και να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν. Η επικοινωνία παραμένει απαραίτητη και μετά το εξιτήριο, ώστε ο ασθενής να συνεχίσει τη φροντίδα του στο σπίτι με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.
Η εμπιστοσύνη χτίζεται όταν ο ασθενής νιώθει ότι έχει δικαίωμα να γνωρίζει, να ακούγεται και να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν.
Δρ. Λίζα Βάρβογλη. Ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, ιδρυτικό μέλος του Ελληνικού Κολλεγίου Τρόπου Ζωής και Υγείας
Τι φοβάται περισσότερο ένας άνθρωπος όταν αρρωσταίνει; Την ίδια την ασθένεια ή την αβεβαιότητα για το τι θα ακολουθήσει; Μια σοβαρή διάγνωση μπορεί να κλονίσει την αίσθηση ασφάλειας και ελέγχου που έχουμε στη ζωή μας. Ξαφνικά, το σώμα μας γίνεται πηγή ανησυχίας. Κάθε σύμπτωμα μπορεί να προκαλεί φόβο και κάθε εξέταση να συνοδεύεται από αγωνία. Ο φόβος συχνά παραμένει και μετά το εξιτήριο. Ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι με ερωτήματα: «Θα τα καταφέρω; Κι αν αρρωστήσω ξανά; Πώς θα ξαναβρώ την καθημερινότητά μου;». Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε αυτόν τον φόβο και να τον πάρουμε στα σοβαρά. Η σαφής ενημέρωση, η ψυχολογική υποστήριξη και πρακτικοί τρόποι διαχείρισης του άγχους μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο να ανακτήσει σταδιακά την αυτοπεποίθησή του. Σημαντική είναι και η στήριξη από τους δικούς του ανθρώπους, καθώς και η πρόσβαση σε επαγγελματική βοήθεια όταν τη χρειάζεται. Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε στον ασθενή ότι δεν θα αντιμετωπίσει ξανά δυσκολίες. Μπορούμε, όμως, να τον βοηθήσουμε να μη ζει διαρκώς υπό την απειλή τους. Μέρος της αποκατάστασης είναι να ξαναβρεί την εμπιστοσύνη του στη ζωή.
Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας
Για τον ασθενή, το εξιτήριο ανοίγει συχνά μια περίοδο γεμάτη ερωτήματα και ανασφάλεια. Η εγγραμματοσύνη υγείας σημαίνει να μπορεί να κατανοεί τις ιατρικές οδηγίες, να βρίσκει και να αξιοποιεί αξιόπιστες πληροφορίες, να παίρνει ενημερωμένες αποφάσεις και να συνεργάζεται ισότιμα με τους επαγγελματίες υγείας. Για να γίνει αυτό, χρειάζεται σαφή ενημέρωση, εκπαίδευση και φροντίδα που συνεχίζεται και μετά την επιστροφή στο σπίτι. Παράλληλα, οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τις ανισότητες στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και στις καινοτόμες θεραπείες. Η εμπειρία των ίδιων των ασθενών πρέπει να αξιοποιείται τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην αξιολόγηση των υπηρεσιών. Οι ασθενείς χρειάζονται γνώση, φωνή και δυνατότητα συμμετοχής. Ένα σύστημα υγείας που βάζει τον άνθρωπο στο κέντρο σχεδιάζεται μαζί με τους ανθρώπους που υπηρετεί.
Γεώργιος Π. Χρούσος. Ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Η αποστολή της Ιατρικής περιλαμβάνει την αντιμετώπιση της νόσου, τη διατήρηση της υγείας και την ευημερία του ανθρώπου. Ήδη από την εποχή του Ιπποκράτη, η Διαιτητική, δηλαδή η φροντίδα του τρόπου ζωής, αποτελούσε αναπόσπαστο μέρος της Ιατρικής. Το χρόνιο στρες μπορεί να διαταράξει την ισορροπία του οργανισμού, επηρεάζοντας το νευροενδοκρινικό, το ανοσολογικό και το μεταβολικό σύστημα. Η παρατεταμένη ενεργοποίηση των μηχανισμών απόκρισης στο στρες μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική και τη σωματική υγεία και να συμβάλει στην εμφάνιση ή στην επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων. Η ίδια η ασθένεια είναι μια στρεσογόνος εμπειρία. Η κατάλληλη διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, ο ποιοτικός ύπνος και η διαχείριση του στρες μπορούν να υποστηρίξουν την αποκατάσταση και τη μακροχρόνια υγεία. Εξίσου καθοριστική είναι η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον γιατρό και τον ασθενή. Η ενσυναίσθηση, η συμπόνια και η ουσιαστική επικοινωνία αποτελούν μέρος της ιατρικής τέχνης. Το μέλλον της ιατρικής βρίσκεται στην τεχνολογική πρόοδο και στην ικανότητά μας να φροντίζουμε τον άνθρωπο στο σύνολό του. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά το εξιτήριο, όταν η θεραπεία πρέπει να βρει τη θέση της στην καθημερινή ζωή του ασθενούς.
Info Η ημερίδα απευθύνεται κυρίως σε γιατρούς, νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας, καθώς και σε φοιτήτριες και φοιτητές των επιστημών υγείας.
15°
