Ζώντας μέχρι τα 100: Έξι δημοφιλείς μύθοι για τη μακροζωία που δεν στέκουν

Οι μύθοι για τη μακροζωία έχουν κατακλύσει το διαδίκτυο, με τους ειδικούς επί του θέματος να επισημαίνουν ότι πολλοί από αυτούς δεν επιβεβαιώνονται από τα επιστημονικά δεδομένα.

Μια έκθεση του 2026 από το XRC Brand Capital Fund διαπίστωσε ότι οι αναζητήσεις στο διαδίκτυο που σχετίζονταν με τη μακροζωία τετραπλασιαστήκαν το τελευταίο διάστημα. Το YouTube και το TikTok κατακλύζονται πλέον καθημερινά από συμβουλές κατά της γήρανσης — από συμπληρώματα διατροφής μέχρι ενέσεις πεπτιδίων. Πολλές από αυτές ακούγονται επιστημονικές, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι, όπως αναφέρει πρόσφατο ρεπορτάζ των New York Times.

Στο ρεπορτάζ, επιστήμονες που μελετούν τη γήρανση και τη μακροζωία ρωτήθηκαν σχετικά με το ποιες συνηθισμένες πεποιθήσεις του κοινό θα ήθελαν να «εξαφανισθούν». Οι απαντήσεις προήλθαν από ερευνητές του Albert Einstein College of Medicine της Αλαμπάμα, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, του Buck Institute for Research on Aging και του National Institute on Aging. Η Δρ. Sofiya Milman από το Albert Einstein College of Medicine δήλωσε στους Times ότι μεγάλο μέρος των όσων κυκλοφορούν γύρω από το θέμα της μακροζωίας στερείται επιστημονικής βάσης και χρήζει διόρθωσης.

Ακολουθούν έξι μύθοι για τη μακροζωία:

1. Η έρευνα για τη μακροζωία στοχεύει στην επέκταση της υγιούς ζωής, όχι απλώς της συνολικής διάρκειας ζωής

Οι περισσότεροι επιστήμονες που μελετούν τη γήρανση δεν προσπαθούν να επιμηκύνουν το μέγιστο όριο της ανθρώπινης ζωής. Ο κύριος στόχος τους είναι η «περίοδος υγιούς ζωής» (health span) — δηλαδή ο αριθμός των ετών που ένα άτομο ζει απαλλαγμένο από σοβαρές ασθένειες και αναπηρίες, σύμφωνα με τον βιολόγο Steven Austad από το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, ο οποίος μίλησε στους New York Times.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς τα δύο μεγέθη μπορούν να ακολουθήσουν διαφορετικές πορείες. Η συνολική διάρκεια ζωής περιλαμβάνει κάθε έτος από τη γέννηση έως τον θάνατο, ανεξάρτητα από την ποιότητα αυτών των ετών. Η περίοδος υγιούς ζωής αφορά μόνο τα χρόνια κατά τα οποία ένα άτομο λειτουργεί καλά: είναι σε θέση να κινείται, να σκέφτεται καθαρά και να ζει ανεξάρτητα, χωρίς το φορτίο χρόνιων παθήσεων. Μια κοινωνία μπορεί να αυξήσει τον πρώτο αριθμό, ενώ ο δεύτερος παραμένει στάσιμος ή μειώνεται. Όταν συμβαίνει αυτό, περισσότεροι άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο όντας άρρωστοι.

2. Το προσδόκιμο ζωής στις ΗΠΑ αυξήθηκε, ενώ το προσδόκιμο υγιούς ζωής μειώθηκε

Η αντίληψη ότι οι Αμερικανοί γίνονται σταδιακά πιο υγιείς καθώς ζουν περισσότερο είναι εσφαλμένη, σύμφωνα με ερευνητές που μίλησαν στους New York Times. Μια μελέτη του 2025 διαπίστωσε ότι το προσδόκιμο ζωής στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά μόλις έξι μήνες μεταξύ 2009 και 2019, ενώ το προσδόκιμο υγιούς ζωής —δηλαδή τα έτη που βιώνονται με καλή υγεία— μειώθηκε.

Η ίδια μελέτη έδειξε επίσης ότι οι ΗΠΑ ήταν η μόνη χώρα υψηλού εισοδήματος όπου το προσδόκιμο υγιούς ζωής σημείωσε πτώση μεταξύ 2010 και 2019. Πρακτικά, η αμερικανική ιατρική βελτιώθηκε κάπως όσον αφορά τη διατήρηση της ζωής, αλλά ο επιπλέον χρόνος συνοδεύεται όλο και συχνότερα από ασθένειες. Ο Steven Austad, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, περιέγραψε αυτό το φαινόμενο ως μια επιμήκυνση της περιόδου κακής υγείας στο τέλος της ζωής.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στους ηλικιωμένους. Έρευνες που επικαλούνται οι Times υποδεικνύουν ότι οι σημερινοί νέοι ενήλικες είναι πιο πιθανό να πάσχουν από χρόνιες παθήσεις σε σύγκριση με τους νέους ενήλικες μια δεκαετία νωρίτερα.

3. Δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποιο συμπλήρωμα ή φάρμακο παρατείνει τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής

Παρά τους ισχυρισμούς διαφόρων influencers σχετικά με τα πεπτίδια, τη ρεσβερατρόλη ή την αυξητική ορμόνη, δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποιο φάρμακο ή συμπλήρωμα παρατείνει την ανθρώπινη ζωή, δήλωσε στους New York Times ο Aladdin Shadyab από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια. Ορισμένα από αυτά τα προϊόντα ενδέχεται να κρύβουν πραγματικούς κινδύνους.

Πολλές από αυτές τις ουσίες απέκτησαν τη φήμη τους μέσω ερευνών σε ζώα. Συγκεκριμένες ουσίες έχουν παρατείνει τη ζωή σε σκουλήκια και ποντίκια, και τα αποτελέσματα αυτά διαδίδονται γρήγορα στο διαδίκτυο. Ωστόσο, ο Shadyab τόνισε ότι το ανθρώπινο σώμα διαφέρει σημαντικά από τους οργανισμούς αυτών των ζώων. Το νηματώδες σκουλήκι C. elegans, ένα βασικό μοντέλο στην έρευνα για τη γήρανση, ζει μόνο λίγες εβδομάδες, ενώ τα ποντίκια εργαστηρίου ζουν συνήθως δύο με τρία χρόνια. Οι επιδράσεις σε αυτά τα είδη μπορούν να μετρηθούν γρήγορα. Η απόδειξη του ίδιου φαινομένου στους ανθρώπους θα απαιτούσε δεκαετίες παρακολούθησης, κάτι που δεν έχει συμβεί.

4. Οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες, αλλά περνούν μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους με προβλήματα υγείας

Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες ζουν περίπου πέντε χρόνια περισσότερο από τους άνδρες, ωστόσο δεν παραμένουν υγιείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ο Pankaj Kapahi από το Buck Institute δήλωσε στους New York Times ότι οι γυναίκες τείνουν να περνούν μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων ετών της ζωής τους αντιμετωπίζοντας ασθένειες και αναπηρίες.

Οι ερευνητές αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «παράδοξο επιβίωσης και υγείας μεταξύ των φύλων»: οι γυναίκες επιβιώνουν περισσότερο, αλλά στην τρίτη ηλικία αντιμετωπίζουν περισσότερες ασθένειες και λειτουργικούς περιορισμούς. Ο Kapahi επισήμανε την εμμηνόπαυση ως ένα κρίσιμο σημείο καμπής, μετά το οποίο διάφορες πτυχές της υγείας των γυναικών παρουσιάζουν αισθητή επιδείνωση. Η μείωση των οιστρογόνων που συνοδεύει την εμμηνόπαυση —η οποία στις ΗΠΑ εμφανίζεται συνήθως γύρω στην ηλικία των 51 ετών— συνδέεται με ταχύτερη απώλεια οστικής μάζας και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης οστεοπόρωσης.

5. Η απώλεια βάρους μετά τα 65 δεν είναι πάντα ωφέλιμη

Η απώλεια βάρους δεν είναι αυτόματα ωφέλιμη για τους ηλικιωμένους, ακόμη και για όσους είναι υπέρβαροι. Σύμφωνα με τους New York Times, οι μελέτες που συνδέουν την απώλεια βάρους με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής παρουσιάζουν αντιφατικά αποτελέσματα, ενώ αρκετές έρευνες που εστιάζουν σε άτομα άνω των 65 ετών συσχετίζουν τη μείωση του βάρους με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου.

Σε μια μελέτη του 2023, ο Aladdin Shadyab από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια και οι συνεργάτες του παρακολούθησαν γυναίκες ηλικίας 61 έως 81 ετών. Τόσο η σκόπιμη όσο και η ακούσια απώλεια βάρους συνδέθηκαν με μικρότερες πιθανότητες να φτάσουν οι γυναίκες αυτές στην ηλικία των 90 ετών. Το μοτίβο αυτό ίσχυε ανεξάρτητα από το αρχικό βάρος ή τον δείκτη μάζας σώματος των γυναικών. Μια μετα-ανάλυση του 2021, η οποία συνέθεσε δεδομένα από 30 μελέτες, κατέληξε σε παρόμοιο συμπέρασμα για ενήλικες 65 ετών και άνω, συνδέοντας την απώλεια βάρους σε αυτή την ηλικιακή ομάδα με 59% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου. 

6. Οι υγιεινές συνήθειες από μόνες τους δεν εγγυώνται ότι θα φτάσετε τα 100

Η σωστή φροντίδα του εαυτού σας αυξάνει τις πιθανότητες για μια μακρά ζωή, αλλά δεν εγγυάται ότι θα φτάσετε τα 100. Πρόσφατα δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα γονίδια καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη διάρκεια ζωής. Μάλιστα, για όσους φτάνουν τα 95 έτη ή και περισσότερο, η γενετική φαίνεται να παίζει ακόμη μεγαλύτερο ρόλο, όπως δήλωσε στους New York Times η Δρ. Sofiya Milman από το Albert Einstein College of Medicine.

Πέρα από τα γονίδια, ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον κάνουν τη διαφορά. Η διατροφή, η άσκηση, ο ύπνος, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας είναι καθοριστικοί παράγοντες για το πόσο θα ζήσουμε.

Ο μύθος που αξίζει να καταρρίψουμε είναι η υπόσχεση ότι η πειθαρχία και μόνο αρκεί για να φτάσει κανείς τον έναν αιώνα ζωής. Κάποιος μπορεί να κάνει σχεδόν τα πάντα σωστά και, παρ' όλα αυτά, να μην φτάσει τα 100 χρόνια ζωής. Ένας άλλος μπορεί να κάνει αρκετά πράγματα λάθος και, πάλι, να φτάσει σε αυτή την ηλικία.

Ωστόσο, αυτό που μπορούν να επιτύχουν οι υγιεινές συνήθειες είναι να γείρουν την πλάστιγγα υπέρ του να είναι τα περισσότερα χρόνια της ζωής μας, χρόνια υγείας.