Μεταμοσχεύσεις: Στα χέρια του Κ.Μητσοτάκη το εθνικό σχέδιο δράσης

Το 2019 το Ίδρυμα Ωνάση ανέθεσε στο London School of Economics and Political Science (LSE), με τη συνεργασία του Ιmperial College London, την εκπόνηση μελέτης για ένα Εθνικό Σχέδιο για τη Δωρεά και Μεταμόσχευση Οργάνων στην Ελλάδα, με επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας τους κορυφαίους διεθνώς Έλληνες καθηγητές, Ηλία Μόσιαλο και Βασίλη Παπαλόη. Δύο χρόνια μετά η μελέτη για το Εθνικό Σχέδιο είναι έτοιμη και παραδόθηκε την περασμένη Τρίτη στον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη.

Επίκεντρο της προσπάθειας αποτελεί η κατασκευή του Ωνάσειου Εθνικού Μεταμοσχευτικού Κέντρου (ΩΕΜΕΚ), ενός σύγχρονου μεταμοσχευτικού κέντρου για όλους, που αναμένεται να παραδοθεί στην Πολιτεία το 2024. Ωστόσο, οι υποδομές δεν αρκούν από μόνες τους για να αλλάξει το τοπίο στις μεταμοσχεύσεις στη χώρα μας. Απαιτούνται συμπληρωματικές ενέργειες. Για παράδειγμα, για να λειτουργήσει όχι μόνο το συγκεκριμένο νοσοκομείο, αλλά συνολικά το δίκτυο της δωρεάς και μεταμόσχευσης οργάνων στην Ελλάδα, απαιτείται ένα θεσμικό πλαίσιο για μια ολοκληρωμένη εθνική μεταμοσχευτική πολιτική.

ΣΗΜΕΡΑ 

Στην Ευρώπη κάθε 9 λεπτά προστίθεται ένας νέος ασθενής στις εθνικές λίστες για μεταμόσχευση. Παράλληλα, κάθε χρόνο 6.500 άνθρωποι αποβιώνουν περιμένοντας στη λίστα αναμονής. 

Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι εξίσου απελπιστικά:

• Περισσότεροι από 1.300 συνάνθρωποί μας βρίσκονται στη λίστα αναμονής για μεταμόσχευση.
• 11.500 νεφροπαθείς στη χώρα μας υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση.
• Το 25% από αυτούς θα αποβιώσει τον 1ο χρόνο.
• 8,8 χρόνια είναι ο μέσος όρος αναμονής για μεταμόσχευση νεφρού.
• Η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις στις μεταμοσχεύσεις στην Ευρώπη.
• Πολλές ζωές χάνονται κάθε χρόνο: συγγενείς, φίλοι, οικεία μας πρόσωπα.

H ΜΕΛΕΤΗ

Η μελέτη για το Εθνικό Σχέδιο για τη Δωρεά και Μεταμόσχευση Συμπαγών Οργάνων στην Ελλάδα περιλαμβάνει ένα πλαίσιο κανόνων και βέλτιστων πρακτικών με διεθνείς προδιαγραφές, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως ένα εθνικό σχέδιο υγείας. Σε αυτό προσδιορίζονται:

• η αναγκαία στρατηγική του κράτους και στο πλαίσιο της θεραπείας και σε αυτό της πρόληψης
• ο ρόλος του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων
• ο ρόλος του Ωνάσειου Εθνικού Μεταμοσχευτικού Κέντρου, αλλά και υπόλοιπων των μεταμοσχευτικών κέντρων της χώρας
• οι υποδομές και οι ανάγκες τους
• οι μέθοδοι εκπαίδευσης του εξειδικευμένου προσωπικού
• οι τάσεις της κοινής γνώμης απέναντι στις μεταμοσχεύσεις και ο ρόλος των Μέσων Ενημέρωσης

Μεταξύ άλλων, το Εθνικό Σχέδιο για τη Δωρεά και Μεταμόσχευση Οργάνων στην Ελλάδα προβλέπει: 

• Ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων μετατρέπεται σε Ανεξάρτητη Αρχή και αναπτύσσεται πανελλαδικά.
• Ενίσχυση των διαθέσιμων υποδομών.
• Ειδική αποζημίωση για το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό.
• Συντονιστές Μεταμοσχεύσεων σε κάθε νοσοκομείο με ΜΕΘ.
• Εκπαίδευση και Πιστοποίηση των Συντονιστών κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
• Αξιοποίηση της τεχνολογίας τηλεϊατρικής και των ηλεκτρονικών ιατρικών φακέλων για την παρακολούθηση των ασθενών σε απομακρυσμένες  περιοχές.

 Με αυτό τον τρόπο, ο ασθενής έρχεται στο επίκεντρο της φροντίδας, ενώ παράλληλα οικοδομείται η εμπιστοσύνη του στο Σύστημα Υγείας των Μεταμοσχεύσεων.

Βασίλης Παπαλόης: Απαιτείται συνολική νομοθετική στήριξη

Σε γραπτή δήλωσή του στην ATHENS VOICE, ο κορυφαίος διεθνώς Έλληνας πανεπιστημιακός καθηγητής, Βασίλης Παπαλόης, αναφέρει τα εξής:

Η εφαρμογή του νέου Εθνικού Σχεδίου για τη Δωρεά Οργάνων και τις Μεταμοσχεύσεις απαιτεί τη διαχρονική στήριξη της πολιτείας και μία σειρά από νομοθετικές ρυθμίσεις που θα διασφαλίσουν ότι το περιεχόμενο των προτάσεων θα εφαρμοστεί στην πράξη.

1. Η αρχή πρέπει να γίνει με την αναβάθμιση του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) σε μία ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή η οποία θα έχει κάτω από την ομπρέλα της όλους τους παράγοντες του τόπου πού άπτονται της δωρεάς οργάνων και των μεταμοσχεύσεων και η οποία θα μπορεί να χαράζει εθνική πολιτική καθώς και να παρακολουθεί και να βεβαιώνει την εφαρμογή της.
2. Καθιέρωση επίσημων προγραμμάτων πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς πρόληψης τα οποία θα μειώσουν την ανάγκη για μεταμοσχεύσεις.
3. Θεσμοθέτηση προγραμμάτων αγωγής υγείας τα οποία θα καλύπτουν όλα τα στάδια της εκπαίδευσης και όλες τις εκφάνσεις της ενήλικης ζωής που θα στοχεύουν στην ενημέρωση για την δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις και την καθιέρωση μιας θετικής διαχρονική στάσης του κοινωνικού συνόλου.
4. Χρειάζονται στοχευμένες παρεμβάσεις αναβάθμισης της λειτουργίας των υπαρχόντων μεταμοσχευτικών κέντρων και θεσμοθέτηση ενός εθνικού δικτύου συνεργασίας και αριστείας των υπαρχόντων κέντρων και του νέου Ωνασείου Εθνικού Μεταμοσχευτικού Κέντρου.
5. Θεσμοθέτηση του ρόλου του συντονιστή μεταμοσχεύσεων σε όλα τα νοσοκομεία που διαθέτουν μονάδες εντατικής θεραπείας καθώς και καθιέρωση ειδικής χρηματικής αποζημίωσης για όλους όσους συμβάλλουν στη λήψη και μεταμόσχευση οργάνων η οποία, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, πραγματοποιείται τις πιο δύσκολες ώρες και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες.
6. Καθιέρωση προγραμμάτων εκπαίδευσης όλων των επαγγελματιών υγείας που εργάζονται στον τομέα της δωρεάς οργάνων και των μεταμοσχεύσεων με βάση της διεθνώς αναγνωρισμένες προδιαγραφές της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδικευμένων Ιατρών (UEMS) και της Eυρωπαϊκής Eταιρείας Mεταμοσχεύσεων (ESOT).
7. Tέλος θα χρειαστούν νομοθετικές ρυθμίσεις για τη δημιουργία εθνικής βάσης δεδομένων για όσα στοιχεία αφορούν τους δότες και τους λήπτες καθώς και για την για τη χρήση προηγμένης ψηφιακής τεχνολογίας και τηλεϊατρικής.

Παρόλο που οι ανωτέρω προτάσεις αφορούν στις πιο επείγουσες ανάγκες, έχουμε τονίσει επανειλημμένα ότι όλες οι προτάσεις τις οποίες έχουμε καταθέσει είναι αλληλένδετες και η επιτυχία του σχεδίου εξαρτάται από την συνολική τους νομοθετική στήριξη και εφαρμογή.